Zondag 13/06/2021

InterviewAlexander De Croo

Premier De Croo: ‘Neen, niet elke maatregel voelde voor iedereen 100% eerlijk aan’

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

‘We zijn over de top van de col’, voelt premier Alexander De Croo. Optimisme is een morele plicht voor de liberalen, maar er gloort hoop aan de horizon, zegt hij in een interview met Het Laatste Nieuws. De vaccinatiecampagne heeft wind in de zeilen. En de terrassen zijn weer open, zo herwinnen we ook weer wat meer vrijheid. ‘Neen, niet elke maatregel voelde voor iedereen 100% eerlijk aan. Maar we moesten de circulatie van het virus verminderen.’

“Met wie ik straks op terras ga en waar? Ik heb er nog niet eens over kunnen nadenken! Met mijn gezin, denk ik. En zondag met mijn moeder? Ik denk dat ze toch nog een ander cadeau verwacht.” Alexander De Croo (45) oogt moe na een ouderwets nachtje onderhandelen over het loonakkoord en een paar uur vragenvuur in het parlement. Maar eerst naar de terrasjes.

Was 1 mei écht niet haalbaar? U heeft toch weer een belofte moeten inslikken.

“Wat is het belangrijkste? Dat het veilig is, toch?! In een crisis maak je plannen, maar je moet ook je plannen wijzigen als de situatie verandert. En al bij al zijn we er ondanks de varianten in geslaagd om de terrassen te heropenen met maar één week vertraging. Als het gaat om de gezondheid van de mensen ben ik niet te beroerd om bij te schaven. Mijn ego is minder belangrijk dan een goede aanpak.”

Had vicepremier Alexander De Croo hetzelfde gedaan?

“Ik weet dat niet. Maar de manier waarop ik nu naar die pandemie kijk, is inderdaad anders dan tijdens die eerste golf. Gelukkig maar, als ik niks bijleer zou ik slecht bezig zijn. Maar bij ons mag er best veel in vergelijking met het buitenland. Men spreekt nu over het coronapaspoort. In Denemarken mag je met zo’n pas naar de kapper, maar hier mag dat al zonder! Om te reizen lijkt me dat logisch. En op een moment dat iedereen de kans kreeg zich te laten vaccineren, in augustus, zie ik ons zo’n paspoort nog gebruiken voor massa-evenementen. Maar het is belangrijk dat die pas ook een negatieve test kan bevatten.”

Maar wat als we niet aan die veilige vaccinatiegraad geraken? In Brussel ziet het er niet goed uit.

“Ah, daar heb ik eigenlijk weinig twijfels over. De geesten zijn aan het keren. Sinds we de versoepelingen beargumenteren met de vaccinatievooruitgang en minder met de epidemiologische toestand, zie je dat de mensen veel meer gemotiveerd zijn om zich in te enten. En Brussel doet echt erg z’n best om iedereen te bereiken.”

U bent erg optimistisch. Het overlegcomité van 11 mei over de events deze zomer zal op een drafje verlopen.

“Enkele weken vond ik het nog te delicaat. Maar vandaag durf ik zeggen dat we zullen praten over perspectief voor festivals, cultuur en evenementen voor juni, juli en augustus. Alles wat belangrijk is voor een Belgische zomer. En als de evolutie zich verder zet en de hospitalisaties blijven dalen, is het redelijk dat we binnen enkele weken naar een volledige heropening van de horeca gaan.”

Was het restrictieve altijd de goede aanpak in deze pandemie? Keken jullie niet te weinig naar oplossingen? Neem nu het nut van een goede ventilatie.

“Ik denk dat ventilatie een zeer belangrijke rol zal spelen de komende jaren. Er is te weinig in geïnvesteerd. Maar het gaat om een gigantische investering en dat fiks je niet in één week. Het is van nut op plaatsen waar veel mensen samen komen. Dat is het geval in restaurants en cafés, maar ook in de voetbalkantine van FC Kruistraat hé. Je moet een globaal plan uitbouwen.”

Veel maatregelen oogden oneerlijk of onlogisch. Een voorbeeld: de KVS mag geen voorstellingen organiseren voor 50 mensen, de talkshow Cooke en Verhulst mag dat wel.

“Ik geloof dat met de beste bedoelingen protocollen zijn gemaakt. Maar ik geef toe: heel vaak hebben we maatregelen moeten nemen die niet 100% eerlijk aanvoelen voor iedereen. Maar ze vertrokken altijd vanuit de filosofie de circulatie van het virus te verminderen. Ik kreeg vaak de vraag: ‘meneer de minister, bent u zeker dat het sluiten van de kappers hét element is dat de besmettingen doet dalen?’ Zo'n geïsoleerde studie voor één groep bestaat soms wel en soms niet. Je moet kijken naar het totaalplaatje. Het is érg Belgisch om te kijken naar wat niet werkte. We zijn soms erg cynisch. Maar er zijn ook veel goede zaken. Het registratiesysteem QVAX bijvoorbeeld. In Nederland schrijft men daar lovende artikels over.

Vindt u dat de pers ook te cynisch is?

“(denkt na) Gevaarlijke vraag. Als je het vergelijkt met de pers in andere landen, kreeg COVID-19 hier veel meer ruimte in het nieuws. Als je in Nederland naar het nieuws kijkt, neemt COVID-19 vijf à tien minuten in beslag en dan ging het over iets anders. Maar als men van mij zegt dat ik wel eens van idee of opinie ben moeten veranderen, dan sta ik toch lager in de ranking dan de pers. (grinnikt)”

“Keep calm and carry on”, is intussen uw motto.

“Ik ben gewoon zo. Ik ben rustig van aard. Maar ik kan niet ontkennen dat de verantwoordelijkheid die op mij rust in mijn vel kruipt. Er zit een inherente onzekerheid in de beslissingen die je moet nemen. Als je een paar weken geleden zegt: ‘op 8 mei heropenen we de terrassen’, dan blijft daar een stukje twijfel in zitten. 100% zeker ben je niet in zo’n pandemie.”

Moeilijk om kalm te blijven wanneer voorzitters uit de eigen meerderheid op je inbeuken.

“Ik geef toe dat ik daar wel eens op vloek. In een ideale wereld is crisiscommunicatie duidelijk en uniform. Maar dan zitten we misschien in een vorm van een dictatuur. En daar pas ik voor. We kijken al een decennium naar een Belgische politiek die gedomineerd wordt door conflict. In elke regering zat dat helaas ingebakken. Maar ik denk dat ik het conflict tot nog toe buiten de regering kon houden. We hebben meningsverschillen, maar voeren de discussie binnenskamers. Op veel ministerraden klinkt: ‘onze sterkte is om tot akkoorden te komen’. Ik vind het daarnaast wél gezond om gecontesteerd te worden. Maar er is een verschil tussen dat op een democratisch gezonde manier doen of aan politiek proberen doen via COVID-19 op kap van de gezondheid van mensen.”

Doet u dan niet aan politiek?

“Ik ben vandaag meer crisismanager dan politicus. Ik heb er nog nooit voordeel uit proberen halen. Ik heb dat nooit proberen gebruiken om een aanval te doen op andere politici. Zij die dat hebben geprobeerd, zijn al vaak van een kale reis teruggekeerd. Het virus volgt de logica van de politiek niet. Maar kritiek is belangrijk. En ik vind het ook oké dat een rechtbank zei: uw juridische basis is onvoldoende. Ieder zijn rol. Er waren voor de duidelijkheid ook wel twintig andere rechtshoven die zeiden: je doet dat wel goed.”

Oké? Dat is toch een blamage. Grondwetspecialisten en de oppositie hameren al lang dat de juridische basis voor de maatregelen wankel is.

“(glimlacht) Ik luister naar wat die rechtbank zegt. Maar wij zijn onlangs met ons ministerieel besluit naar de Raad van State getrokken. Die sprak zich tot nog toe altijd uit over de toepassing ervan, niet over het wetgevende deel, maar we vroegen het nu expliciet. En het oordeel was: er is wél voldoende wettelijke basis. Maar je hebt gelijk: een pandemiewet, specifiek voor deze situatie, is een stap vooruit. In een ideale wereld hadden we het al een maand sneller klaar.”

In een ideale wereld had u ze al in oktober of november klaar, zoals Nederland.

“Ik ben het daar niet mee eens. De wet op civiele veiligheid die we gebruiken en waarvan sommigen zeggen: je mag die wet niet te lang gebruiken in langere periodes, is bedoeld voor een nucleaire catastrofe. Dat is sowieso een ramp van lange duur. We moeten ons er niet té hard in verliezen.”

De pandemiewet legt nog steeds te veel macht bij de regering.

“Je moet toch een evenwicht zoeken tussen de mogelijkheid voor de regering om snel op de bal te spelen en beleid te voeren. Na elke maatregel trekken de burgemeesters aan je mouw: waar blijft het Ministerieel Besluit? Beeld je in dat je na elke maatregel een parlementair debat hebt, dan steek je er veel frictie en vertraging in. Dat wil niet zeggen dat je geen debat moet voeren om de zoveel tijd. En dat zit ook in onze wet. Maar mag ik er tegelijk ook nog eens op wijzen dat ik minstens elke week eens in het parlement sta. Het idee dat we niet genoeg debatteren, vind ik een gedateerde visie.”

U stelt zich pragmatisch op, maar is uw liberale fond soms niet zoek? U wil als politicus ook niet té ver van Georges-Louis Bouchez (MR) belanden, toch?

“Ik denk niet dat wij zo ver van elkaar staan. Natuurlijk wil ik persoonlijke vrijheid. Maar wat is vrijheid? Dé definitie die een liberaal u zal geven is: “Mijn persoonlijke vrijheid stopt waar ze die van anderen aantast.” Als mijn persoonlijke vrijheid ervoor zorgt dat jij volgende week in het ziekenhuis ligt met een tube door uw neus, is dat dan de definitie van vrijheid? Neen, toch? Mijn ambitie als liberaal is zoveel mogelijk mensen een aangenaam leven geven. Daar hangt een economische kant aan vast, dat is maar een deel van het doel. Vrijheid is zoveel meer.”

Ook nu de coronastolp er stilaan afgaat, ziet het er niet naar uit dat het een gemakkelijke rit wordt voor Vivaldi. Zeker als het over sociaal-economische deals gaat, botst het hard tussen links en liberaal. Het loonoverleg was een moeilijke start.

“We hebben al een paar sociaal-economische deals gesloten die minder opvallen, zoals de deal over het CRM-mechanisme om de nucleaire uitstap te realiseren. We maakten ook al een akkoord over ons investeringspact. En nu, nadat de sociale partners er na zes maanden niet uit geraakten over de lonen, hebben wij als regering de knoop doorgehakt.”

Nog geen 10 uur na de deal was er alweer gekibbel tussen Paul Magnette (PS) en Georges-Louis Bouchez (MR).

“Ik heb dat niet gezien, sorry. Ik was aan het werk. En het is logisch dat na een compromis iedereen er de saus in zijn kleur overlegt.”

Paul Magnette (PS) doet meer dan een sausje erover leggen, hij dreigt: de premie gaat samen met een hoger minimumloon anders is er geen deal.

“Ik heb geleerd om kalm te blijven. De soep wordt vaak niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. We leven in een periode waarin politieke communicatie snediger is en er meer actie-reactie is. Dat is boeiend voor de biosfeer van de Wetstraat. Maar wat blijft daarvan kleven bij de gewone burger die een hele dag werkt?”

Caissière Debora is wel niet zeker dat ze een premie krijgt van 500 euro. De bedrijven kiezen zelf of ze dat gunnen.

“Ik geloof dat het overleg op bedrijfsniveau goed verloopt. Er is geen oppositie tussen vakbond en werkgevers. Dat is ook een ouderwetse visie op de sociale partners. Natuurlijk moet je iets doen voor de koopkracht, maar iets dat houdbaar is. Er zijn wel wat bedrijven die willen, maar het gewoon nu niet kunnen.”

Alweer een cheque. Een nieuwe koterij. Na de ecochecques, de maaltijdcheques, de cultuurcheques de gsm … Het is ook niet structureel.

“Au fond heb je gelijk. Maar het was de eenvoudigste manier om de koopkracht te verhogen zonder aan de loonnorm van 0,4% te raken. Op termijn, en niet op heel lange termijn, moet je gewoon meer cash op je rekening hebben staan.”

Zal het lukken voor Vivaldi om over grotere hervormingen, zoals de arbeidsmarkt en de pensioenen, te beslissen?

“Minister van Pensioenen Lalieux (PS) is aan een voorstel voor de pensioenhervorming bezig. Minister van Werk Dermagne (PS) werkt aan een plan om laaggeschoolde jobs terug te halen. Weet u, het motiveert mij eigenlijk dat zoveel mensen zeggen: ‘ze gaan het niet kunnen!’ Maar ik geloof erin, anders begin je er niet aan. (lacht)”

U heeft geen schrik om als premier van de zevende partij te eindigen als dweil van de regering - uw eigen voorspelling.

Hier gaan we weer! Maar neen, ik heb écht niet de indruk dat ik aan een bezemsteel hang!”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234