Woensdag 20/01/2021

Vijf vragenStefaan Walgrave

Politicoloog Stefaan Walgrave: ‘Peilingen kampen met fundamenteel probleem’

Heel wat van de kiezers hebben zich volgens Stefaan Walgrave politiek afgekeerd van de peilingen, die ze zien als een onderdeel van de ‘fake news’-media.Beeld Francis Vanhee

In 2016 voorspelden de peilingen een verpletterende zege voor Hillary Clinton. Dit jaar zag zowat iedereen Joe Biden met een ruime voorsprong het presidentschap winnen. Niet dus. Stefaan Walgrave, politicoloog aan de Universiteit Antwerpen en man van het harde cijfermateriaal: ‘Er is een systematische onderschatting van een kant van het spectrum.’

Hoe kan het dat de peilingen er opnieuw naast zitten? 

Stefaan Walgrave: “Het is nog wachten op de definitieve uitslagen, maar een goede beurt maken de peilingen alweer niet. Neem de popular vote, de stem van de gemiddelde Amerikaan zeg maar. Het ziet ernaar uit dat Biden die – net als Clinton – zal winnen, maar wellicht niet met de voorspelde voorsprong van 8 procent. Dus zelfs als je het ingewikkelde Amerikaanse kiesstelsel buiten beschouwing laat, zitten de peilingen er opnieuw naast. De vraag is dan: hoe komt dit?”

Wat is uw verklaring? 

“Mijn indruk is dat voorspellende peilingen op lange termijn steeds minder betrouwbaar worden. Het is vandaag gewoon heel moeilijk geworden om nog een goede en representatieve steekproef te vinden. Steeds minder kiezers willen hun waarachtige mening geven. Voor de duidelijkheid: peilers weten al langer dat bijvoorbeeld laaggeschoolden, jongeren en ouderen meestal ondervertegenwoordigd zijn in hun steekproeven. Daarom krijgen deze groepen ook meer gewicht toegemeten in het eindresultaat. Goede peilers wegen dit constant af.”

Corrigeren de Amerikaanse peilers zichzelf dan te weinig? 

“Als je kijkt naar de hoeveelheid peilingen die in aanloop naar deze presidentsverkiezingen zijn verschenen: dat is enorm. Bijna twintig per dag. Nergens ter wereld is er zo’n grote peilingsindustrie als in de Verenigde Staten. Aan een gebrek aan ervaring zal het dus zeker niet liggen. Het echte probleem is volgens mij dat de peilingen stilaan deel zijn gaan uitmaken van ‘het establishment’. In veel landen, en zeker in een extreem gepolariseerd land als de Verenigde Staten, heeft een deel van de kiezers zich politiek afgekeerd van de peilingen. Ze willen niet meer deelnemen, niet omdat hun bloemkool net op het vuur staat, maar omdat ze de hele oefening doorgestoken kaart vinden. Een vijandig spel van de linkse, fake news-media.

“Dit is een fundamenteel probleem. In tegenstelling tot de kiezers die geen tijd hebben, zijn dit de kiezers die verhoudingsgewijs véél vaker op iemand als Trump stemmen. Zo krijg je een systematische onderschatting van een kant van het politieke spectrum. Hetzelfde probleem zag je bij ons – op kleinere schaal – bij de verkiezingen in 2019 met het Vlaams Belang. In de peilingen werd een mooie groei voorspeld, maar die bleek een stuk groter dan voorzien.”    

Hebben peilingen nog een toekomst? 

“Ik zou vandaag geen peiler willen zijn (lacht). Het is echt verdraaid moeilijk werk. Wanneer het over de toekomst gaat: veel zal afhangen van de manier waarop peilingen worden uitgevoerd. Doe je dat door duizend anonieme vragenformulieren uit te sturen per mail? Of neem je duizend diepgaande interviews af bij mensen thuis in hun huiskamer? In het tweede geval zul je normaal een eerlijker antwoord krijgen op je vragen, omdat je een vertrouwensband opbouwt. Tegelijk kosten zulke interviews natuurlijk een veelvoud van een eenvoudige mail.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234