Maandag 17/06/2019

Interview Dave Sinardet

Politicoloog Dave Sinardet: ‘De N-VA werpt zich nu op als woordvoerder van de kiezers van het Vlaams Belang’

Beeld Tim Dirven

De verkiezingen liggen nog geen week achter ons en de verwijten tussen Vlaamse en Waalse politici vliegen alweer over en weer. Leven we stilaan in twee verschillende democratieën? Niemand die daar beter op kan antwoorden dan professor politicologie Dave Sinardet (VUB en Université Saint-Louis).

Eerder deze week ging hij op de Franstalige commerciële zender RTL-TVI nog in debat met Marc Uyttendaele, professor grondwettelijk recht (ULB) en de man van PS-kopstuk Laurette Onkelinx. “Die vond dat de koning het cordon sanitaire had doorbroken door Vlaams Belang-partijvoorzitter Tom Van Grieken uit te nodigen. Dat is dan toch een zeer brede definitie van het cordon. Het politiek interessante feit is niet zozeer dat de koning het Vlaams Belang heeft uitgenodigd, maar dat de partij daarop is ingegaan.”

Het typeert Sinardet. Sinds hij tien jaar geleden zijn doctoraat over de rol van de media in de communautaire conflicten verdedigde, maakt de Antwerpse politicoloog er een punt van aan beide kanten van de taalgrens zijn licht te laten schijnen op het politieke bestel. “Je kunt de complexe Belgische politiek niet goed begrijpen als je maar één kant van de taalgrens kent.” Telkens probeert hij het grotere plaatje in het oog te houden. 

Ook op het moment dat Onkelinx de polarisatie op de spits dreef door het Vlaams Belang een racistische partij te noemen, waarop Van Grieken dreigde met een klacht wegens laster en eerroof. “We veralgemenen de uitspraken van één politicus te vaak tot de houding van de helft van het land. Lang niet alle Franstalige politici zijn het met Onkelinx en haar man eens dat koning Filip het Vlaams Belang niet mocht uitnodigen.

U kunt toch niet ontkennen dat de polarisatie de kop opsteekt? Op de RTBF linkte men Van Griekens bezoek aan dat van de collaborateur Léon Degrelle aan Leopold III, en N-VA-voorzitter Bart De Wever noemde de score van Ecolo in Brussel ‘Der Untergang’.

“We moeten ermee oppassen telkens op één media-event te focussen of de uitspraken van één politicus te veralgemenen. Als je naar onderzoek van de publieke opinie kijkt, zie je eigenlijk dat die verrassend gelijkloopt in Vlaanderen en Wallonië. Dat blijkt uit onderzoek. 

“De VRT liet haar stemtest uit 2014 invullen door een representatief deel Vlamingen en Walen. Wat bleek? Nauwelijks verschillen. En houdingen die vaak ingingen tegen de stereotypen. Ook in Wallonië is er bijvoorbeeld een publiek voor een streng beleid op het vlak van migratie en veiligheid. Alleen is er geen partij die dat bedient. De verschillende partijpolitieke realiteiten vertalen die vaak gelijklopende voorkeuren in een deels ander verkiezingsresultaat.”

Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken. Beeld Photo News

Dat Vlaanderen een ruk naar rechts maakte, valt toch niet te ontkennen?

“Dat hangt ervan af welke analyse je maakt. Je moet de verkiezingen eigenlijk twee keer winnen: één keer in het stemhokje en één keer in de analyse die dominant wordt. De versie die mensen als Bart De Wever en Elio Di Rupo nu in de markt proberen te zetten om hun eigen onderhandelingspositie te versterken, is die van een rechtser Vlaanderen en een Franstalig België dat linkser stemde.”

U ziet dat anders?

“Je kunt evengoed focussen op het verlies van de traditionele partijen. Het beeld van de oppermachtige PS dat in Vlaanderen heerst, klopt bijvoorbeeld niet helemaal: sinds de invoering van het algemeen stemrecht scoorde de partij nog nooit zo slecht.

“Wie heeft er dan wel gewonnen? De radicale anti-establishmentpartijen. Maar, en daar zit het verschil, in Vlaanderen vertaalt zich dat radicaal rechts en in Wallonië radicaal links. Maar de beweegredenen van de kiezers zijn daarom niet totaal verschillend. 

“Je zult mij nooit horen zeggen dat het Vlaams Belang een linkse partij is geworden, maar in de campagne schoof ze wel linkse sociaaleconomische standpunten naar voren. Er zijn dus geen indicaties dat Vlaanderen rechtser heeft gestemd op sociaaleconomisch vlak. Integendeel: de Zweedse regeringspartijen zijn allemaal zwaar afgestraft, ze verloren meer dan een kwart van hun zetels.”

Iedereen spreekt nu al over een niet te ontwarren knoop op federaal niveau. Ziet u mogelijkheden?

“Veel hangt af van de politieke wil. De kaarten liggen inderdaad moeilijk, maar ik acht het niet onmogelijk. Kijk, vertrekkende vanuit de analyse dat alle partijen die wonnen eerder een links sociaaleconomisch beleid verdedigden en de vaststelling dat er ook gevraagd wordt om een rechts beleid inzake integratie en veiligheid, zou je kunnen denken dat PS en N-VA een compromis kunnen vinden.

“Ik weet het, dat is zeker niet het meest voor de hand liggende scenario. (lacht) En ik zeg ook zeker niet dat het makkelijk is of snel zou kunnen gebeuren. Maar eigenlijk zou dat mogelijk moeten zijn. Het is niet dat een streng migratiebeleid moeilijk moet liggen voor de PS: het was onder Di Rupo dat Maggie De Block (Open Vld) minister van Asiel en Migratie was.”

Maar N-VA zal toch niet snel in zee gaan met het linkse sociaaleconomische programma van de PS?

“Neen, maar de N-VA werpt zich nu op als woordvoerder van de kiezers van het Vlaams Belang. De partij benadrukt continu dat die kiezers niet genegeerd mogen worden. Wel, dan zou ze dat eigenlijk ook kunnen zeggen over het sociaaleconomische signaal dat de kiezer heeft gegeven. Op basis van die vaststelling moet er wél een compromis mogelijk zijn met de PS.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden