Woensdag 12/05/2021

AchtergrondLopende zaken

Politici hadden kunnen weten dat Let’s Go Urban een zeepbel is. Maar ze geloofden liever het sprookje van de witte merel

Sihame El Kaouakibi met haar partijgenoot Bart Somers. Niet alleen Open Vld was er als de kippen bij om haar met lof te overladen. Ook onder meer N-VA spande haar graag voor de eigen diversiteitskar. Beeld Photo News
Sihame El Kaouakibi met haar partijgenoot Bart Somers. Niet alleen Open Vld was er als de kippen bij om haar met lof te overladen. Ook onder meer N-VA spande haar graag voor de eigen diversiteitskar.Beeld Photo News

Het onderzoek naar mogelijk subsidiemisbruik door Sihame El Kaouakibi (ex-Open Vld) doet menigeen in de haren krabben: hoe is dit kunnen gebeuren? De economische wet van schaarste biedt een eenvoudige verklaring.

Een zware klap voor de geloofwaardigheid van alle jongeren- of diversiteitsorganisaties. Het is de breed gedeelde maar erg kwalijke conclusie na ‘Sihamegate’. Dat het hier om een schandaal gaat, lijkt intussen wel vast te staan. Of Sihame El Kaouakibi & co. enkel onethisch hebben gehandeld door zichzelf rijkelijk te vergoeden met middelen uit de jongerenwerking, dan wel of ze ook regelrecht gefraudeerd hebben, zal een rechter moeten beoordelen. Fraai oogt het plaatje sowieso niet.

Maar waarom zou dat negatief moeten afstralen op alle soortgelijke initiatieven? Zullen we voortaan ook maar elke mannelijke vijftigplusser in de bestuurstop wantrouwen, na de recente strapatsen van – kleine, onvolledige bloemlezing – Yvan Mayeur (Samusocial), Karel Pinxten (Open Vld), Glenn Audenaert (federale politie) of Tony Coonen (De Voorzorg)?

Dat Sihamegate wel meteen betrokken wordt op een groep gelijkaardige initiatieven toont aan dat ‘de politiek’ nog altijd een probleem heeft met representatie. Er is geen tekort aan blank-witte mannen, er blijft wel een gebrek aan gezichten met een andere, meer diverse afkomst. Van die ‘andere’ gezichten wordt vaak ook nog eens geëist dat ze de dominante tendenzen in dat publieke debat bevestigen en niet in vraag stellen. Anders is het snel ‘foei’, zoals bijvoorbeeld Dyab Abou Jahjah of Rachida Lamrabet kunnen getuigen.

Dit is geen omweg om Sihame El Kaouakibi voor te stellen als slachtoffer van racisme. Veeleer integendeel. De kunst van El Kaouakibi lijkt er juist in bestaan te hebben dat zij zich moeiteloos wist in te passen in die dominante tendenzen in politiek, ondernemerswereld én media. Ze vertelde wat subsidieverstrekkers en sponsors zo graag wensten te horen. Ze was het diversiteitsrolmodel dat het liberale publiek voor zichzelf droomde: zelfbewust, ondernemend en niet te veel gezeur.

Verfrissend

In Humo vertelde econoom Peter De Keyser (Growth Inc) hoe ook hij betoverd raakte door dit integratiesprookje. “Haar discours over empowerment vond ik erg verfrissend. (...) Nu was er de mantra van Sihame: ‘Jongeren moeten het heft zelf in handen nemen, met klagen en zagen kom je nergens.’ Dat klonk bedrijfsleiders als muziek in de oren.”

Vakkundig floot El Kaouakibi zo de juiste toon voor elk welwillend publiek. Progressieven pakte ze in met haar stedelijke bottom-upverhaal over gelijke kansen; links- en rechts-liberalen vielen voor het appel aan verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid; media versterkten gretig dit ‘frisse geluid’ en aan al wie het onbehagen deelt over de particratische wurggreep van onze democratie spiegelde ze parlementaire onafhankelijkheid voor. Zelfs het koningshuis opende graag de paleispoorten voor deze hofleverancier van geslaagde integratie.

Zo gaf El Kaouakibi de wet van de schaarste een perverse, politieke toepassing. Het schaarse goed dat ze aanbiedt, is een gekleurde stem die een optimistisch verhaal vertelt over individuele verantwoordelijkheid en succes door inspanning. Daar willen nogal wat partijen een stukje van, precies omdat ze beseften dat ze er een tekort aan hebben. El Kaouakibi paste haar projecten tailor made aan de nieuwe ideologische wensen van het centrumrechtse, liberale beleid aan.

"Sihame El Kaouakibi gaf de wet van de schaarste een perverse, politieke toepassing."Beeld DANIIL LAVROVSKI

Bittere ironie

Geen wonder dat bijvoorbeeld het Antwerpse stadsbestuur zo gul en ongecontroleerd fondsen voorzag. Op de vrije markt mag aan een (schijnbaar) schaars product een stevig prijskaartje hangen. El Kaouakibi slaagde er dan ook in om partijen tegen elkaar op te laten bieden met subsidies, sponsoring, faciliteiten en verkiesbare plaatsen. Het is van een bittere ironie dat politici iemand met honderdduizenden euro subsidie overladen omdat die zich etaleert als alternatief voor het als ‘subsidieslurper’ weggezette klassieke diversiteitsmiddenveld.

Kijk naar Molenbeek, waar voormalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) een rijkelijk gesubsidieerd nieuw filiaal van El Kaouakibi’s conglomeraat aan organisatietjes importeerde voor de sociaal-culturele poot van zijn Kanaalplan, tot frustratie van de lokale verenigingen. Vragen? Brussels minister Sven Gatz (Open Vld) gooide er nog een geut extra steun bovenop.

‘Sihamegate’ toont de wraak van de witte konijnen. El Kaouakibi werd in de politiek alom het hof gemaakt – door Open Vld, maar ook door N-VA en andere partijen die nu heel stilletjes zwijgen – omdat ze als wit konijn de kieslijst, welja, kleur kon geven. Maar El Kaouakibi was niet braafjes dankbaar, ze liet de markt spelen. Dat lukte omdat ze zich niet opstelde als wit konijn dat op partijcommando uit de hoed komt. Wel als witte merel, een ‘uniek profiel’ dat wat mag kosten.

Apple

Opportunisme is geen schandaal. Het schandaal zit ’m er in dat ze zichzelf vorstelijke beloonde met middelen die bestemd zijn voor de emancipatie van kwetsbare jongeren, terwijl ‘junior’ medewerkers vaak werden afgescheept zonder vergoeding of loon. In El Kaouakibi’s bedrijfsmodel drijft de toegevoegde waarde van haar eigen imago en creativiteit de prijs op, zoals ook Apple bijvoorbeeld flink doorvraagt voor de schaarste en het imago van zijn gebruiksvoorwerpen, terwijl de makers in Aziatische fabrieken het met een slavenloon moeten stellen. En dan nog maakt het een verschil dat Let’s Go Urban volledig draait, of draaide, op belastinggeld.

Hoe dat zo lang straffeloos kon passeren, heeft niet zozeer te maken met een algemene nonchalance bij subsidieverstrekking of de controle daarop. Het komt veeleer door de neiging van politici om successen in te kopen, om ze vervolgens als succes van het eigen beleid aan de kiezer te verkopen.

Natuurlijk hadden politici kunnen weten dat Let’s Go Urban een zeepbel is – lees er het strenge juryrapport bij de afgewezen structurele subsidieaanvraag in 2016 maar eens op na. Politici van divers pluimage geloofden liever het sprookje van de witte merel. In sprookjes geldt nu eenmaal de suspension of disbelief: de afspraak om wat ongelooflijk klinkt toch voor waar aan te nemen. Zolang het sprookje duurt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234