Zaterdag 20/04/2019

Analyse

Partijen dwingen hun vertegenwoordigers in een strakker gelid van debatfiches

Jan Peumans (N-VA) stelt zijn biografie voor. Nog tot 26 mei is hij ‘de eerste burger van Vlaanderen’. Beeld Photo News

In de politieke arena van vandaag gooien de volksvertegenwoordigers gretig met modder naar elkaar, en met debatfiches naar het volk. Of waarom een openhartig afscheidsinterview van Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans (N-VA) een happening is.

In de reportages die Paul Jambers voor VTM maakte over de voorbije Antwerpse lokale kiesstrijd mocht ook Philippe De Backer een bijrol spelen. Minister en toekomstig ex-politicus De Backer fungeerde toen als (kansloze) kopman voor Open Vld.

Jambers in de politiek liet De Backer evenwel in nog een andere rol zien: die van jonge vader. We zagen de politicus worstelen, en we zagen ook hoe het geduld van de rest van het gezin op de proef werd gesteld door vaders politieke passie.

De beelden kwamen terug op het netvlies toen dezelfde Philippe De Backer een maand geleden verrassend bekendmaakte dat hij uit de politiek zou stappen. Over de motivatie voor dat drastische besluit bleef de politicus discreet. Gokje: zou het kunnen dat een gezinslid Philippe De Backer heeft laten verstaan dat hij het maar uitzoekt als hij zo veel tijd en energie wenst te blijven steken in een bezigheid waar zo met hem gesold wordt?

Het zou alleszins een begrijpelijke reactie zijn. Want er ís gesold met De Backer. Pas toen de vrouwelijke beoogde nieuwkomers de kopplek in Antwerpen niet wilden (weervrouw Jill Peeters) of niet aandurfden (Sihame El Kaouakibi), dacht voorzitter Gwendolyn Rutten weer aan haar oude kameraad. Daar sta je dan als uittredend minister en loyaal liberaal.

Er is veel wat Philippe De Backer onderscheidt van Jan Peumans, die afgelopen week zijn politiek testament opmaakte. De ene is een jonge liberaal, nog pril in de toppolitiek, de ander een oude Vlaams-nationalist aan het eind van zijn carrière. De ene ging overal waar de partij hem vroeg, de ander is een notoir dwarsligger. De ene stopt met verbeten tranen, de ander met een salvo van afscheidsinterviews.

Toch is er ook heel wat dat de heren verbindt. Het gaat om politieke ambachtsmannen. Allebei koppelen ze een diepe overtuiging aan een respectabele dossierkennis. Voor hij in beeld liep als Vlaams Parlementsvoorzitter, was Jan Peumans een uitstekend volksvertegenwoordiger, die ook de eigen Vlaamse regering het vuur aan de schenen durfde te leggen. Ook Philippe De Backer leverde goed werk af als Europees parlementslid en staatssecretaris-minister.

Vaklui zijn het. Het soort vaklui dat in de Wetstraat stilaan met uitsterven bedreigd wordt.

Er zijn nog volksvertegenwoordigers van dit type die na mei niet meer zullen terugkeren. N-VA-Kamerlid Peter Dedecker, bijvoorbeeld, die ook al stopt om nooit echt opgehelderde redenen. Dedecker heeft wat weg van De Backer: jong, loyaal, dossiervreter, telkens over het hoofd gezien als er promotiekansen waren. Bij sp.a verdwijnen Dirk Van der Maelen en Peter Vanvelthoven om plaats te maken voor vers bloed. Nobel, maar de twee ervaren dossierpolitici hielden vanuit de oppositie wel de partijeer nog enigszins hoog.

De Grote Prijs Kristof Calvo

Of neem Jos De Meyer, trouwe CD&V-woordvoerder van de katholieke onderwijsbelangen in het Vlaams Parlement. Ook hij stopt ermee, na een kwarteeuw. “De verruwing en het polariserend klimaat in de politiek zijn niet mijn stijl”, zei hij bij zijn afscheid.

Daar zit wat in. Het lijkt wel alsof ook het politieke bedrijf een disruptie heeft ondergaan. Al in de oudheid hadden begaafde redenaars een streepje voor in de politiek. Terecht, want communicatie behoort tot de opdracht van de volksvertegenwoordiger.

Nu is het anders. Het ideaal om een samenleving vorm te geven naar eigen inzicht is naar een ver achterplan verdwenen. In de plaats komt een sfeer van permanente campagne. Elke dag heeft zijn eigen strovuur. Wie te ver van het vuur wegblijft, wordt koudweg vergeten door de partijtop.

Het probleem is niet dat de Kamer een strijdperk geworden is ­– was het maar waar. Het is een catchring, waar onder luid gejoel het ene schijngevecht op het andere volgt. Partijen dwingen hun vertegenwoordigers in een almaar strakker gelid van debatfiches en catchphrases, met bonuspunten voor wie die het meest treffend weet te verwoorden. De Grote Prijs Theo Francken, zeg maar. Of de Grote Prijs Kristof Calvo, zo u wil.

Illustratief is bijvoorbeeld de gedaanteverwisseling die een Peter De Roover onderging sinds hij N-VA-fractieleider mocht worden. Van Vlaams-radicaal dwarsligger evolueerde hij tot rumoerig maar nietszeggend partijsoldaat, die zelfs zijn eigen bestaan voor de camera zou ontkennen als de voorhanden zijnde debatfiche dat opdraagt.

In zulke omstandigheden wordt een openhartig afscheid als dat van Jan Peumans inderdaad meteen een Gebeurtenis. “Voor elke brandende kwestie krijgen we debatfiches in onze mailbox, met de antwoorden op de vragen die journalisten kunnen stellen. Eén keer raden waar die bij mij onmiddellijk belanden”, zei Peumans in De Morgen.

Zoveel vrijheid verbaasde ook een jong en gedegen parlementslid als Elisabeth Meuleman (Groen). “Vandaag zou ik voor één dag wel Jan Peumans willen zijn.... #freespeech #heerlijkongezouten”, schreef ze op Twitter. Een typerende bekentenis, want er is niets dat mevrouw Meuleman ervan weerhoudt die free speech zelf dagelijks op te eisen.

Drie jaar geleden zei Louis Tobback (sp.a) al in een interview in De Morgen dat het Parlement dringend weer nood heeft aan volksvertegenwoordigers “die aan iets anders denken dan de vraag hoe ze vanavond op de televisie kunnen komen. Als je geen inhoud meer hebt, blijft alleen het poppenspel over.”

Een visionaire waarschuwing die vooralsnog lustig in de wind wordt geslagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.