Zaterdag 20/04/2019

Wetstraat

Parlement rijdt premier uit het wiel in discussie over Grondwet

Premier Charles Michel had op voorhand gezegd dat de grondwet volledig op slot zou blijven. Beeld EPA

Stemrecht vanaf 16 jaar, minder macht voor de koning, een klimaatwet, de hervorming van de Senaat… In principe kan het allemaal in onze grondwet worden geschreven in de volgende legislatuur, zo werd beslist in de Kamer. Maar volgt ook premier Charles Michel (MR), die helemaal niets wilde veranderen?

Geen enkel artikel van de grondwet zou opengesteld worden voor herziening, zo kondigde premier Michel de voorbije weken aan. “Anders gaat de doos van Pandora open.” Hij vreesde dat er op die manier na de verkiezingen weer harde communautaire eisen zouden opduiken en die deur wilde hij absoluut gesloten houden.  

Gisteren kwam de bevoegde Kamercommissie tot een heel andere conclusie. Na een langgerekte stemming werd beslist om een hele waslijst aan artikels, zo’n veertigtal, open te stellen.

Het gaat dan onder meer het artikel 7bis, dat het mogelijk maakt om volgende legislatuur een bindende klimaatwet in te voeren. Een eis van Groen en Ecolo, die de steun kregen van Open Vld en CD&V. Die willen dat grondwetsartikel eerder gebruiken om bijvoorbeeld dierenrechten te verankeren.

Daarnaast bleek tegen het einde van de avond dat ook een federale kieskring en stemrecht vanaf 16 jaar volgende legislatuur geen taboe zijn. De Senaat afschaffen behoort niet de mogelijkheden, de gecoöpteerde senatoren wel. Net als het verminderen van het aantal ministers. Ook wordt het mogelijk om de koning niet langer wetten te laten ondertekenen of gratie te laten verlenen.

Artikel 1

Voor alle duidelijkheid, het is aan het vólgende parlement om die grondwetsartikelen ook effectief te wijzigen. Nu wordt enkel beslist of zoiets mogelijk zal zijn of niet. Evident is het in elk geval niet. Om de grondwet te wijzingen is een tweederdemeerderheid nodig. Deze legislatuur werden er slechts twee artikelen aangepast. Het debat over het openstellen van de grondwet is vooral relevant omdat zo duidelijk wordt of er na de verkiezingen een staatshervorming mogelijk is of niet.

Het meest opvallende daarbij: ook artikel 1 werd opengesteld. Daarin staat onder meer dat België een ‘federale staat’ is. Het is de grootste nachtmerrie van premier Michel dat N-VA dat zou willen veranderen in ‘confederale staat’. 

CD&V voerde de forcing om dat artikel ook op te nemen in de lijst, omdat zo ook een aantal grondrechten beter verankerd zouden kunnen worden. Open Vld sloot zich daarbij aan. Het artikel kwam op de lijst omdat MR bij de stemming niet in aantal was. Artikel 195, waarmee je de facto de hele grondwet kunt aanpassen, bleef wél op slot.

MR zit verveeld met het hele debat. De Franstalige liberalen hielden zich strikt aan het lijstje van grondwetsartikelen dat ze in 2014 hadden goedgekeurd.

Normaal gezien is het de regering die de leiding neemt in dit debat, waarna het parlement volgt. Omdat de regering in lopende zaken is en geen meerderheid heeft, werden nu de rollen omgekeerd en stippelde het parlement de weg uit. “We hebben ons werk in alle vrijheid kunnen doen”, zegt Groen-fractieleider Kristof Calvo. “Het resultaat is een mooie lijst.” 

Quid Michel?

Met de stemming van gisteren is de kous nog niet af. De voltallige Kamer moet de lijst goedkeuren, net als de Senaat. Maar vooral: de regering moet nog haar fiat geven. 

De vraag is wat  Michel gaat doen. Hij is door het parlement uit het wiel gereden en is nu op achtervolgen aangewezen. Hij  verzet zich niet langer mordicus tegen elke mogelijke wijziging. Enkel die artikels die communautair onheil kunnen veroorzaken wil hij zeker blijven afwimpelen, zoals het bewuste artikel 1. De vraag is ook of dat artikel de stemming in het parlement zal overleven.

De premier wacht nu het overleg af binnen de regering, luidt het. Maar intussen heeft hij ook gezien dat zijn twee resterende coalitiepartners voluit gingen. CD&V en Open Vld namen gisteren in de commissie volop initiatief. Kan hij als premier dit nog op zijn eentje blokkeren?

“De Kamer heeft gedegen werk geleverd”, zegt Open Vld-fractieleider Patrick Dewael. “Straks volgt de Senaat. Het zou ondemocratisch zijn om dat nu gewoon te negeren.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.