Dinsdag 18/02/2020

Federale formatie

Paars-gele piste blijft doodlopen. Tijd voor De Wever om knopen door te hakken?

Beeld BELGA

De federale formatie trappelt ter plaatse. Bij heel wat partijen leeft het gevoel dat er genoeg vergeefse pogingen gedaan zijn om PS en N-VA nader tot elkaar te brengen. Maar tegelijk lijkt slechts één man in de Wetstraat de paars-gele piste officieel dood te kunnen verklaren: N-VA-voorzitter Bart De Wever. Stuurt de koning hem het veld in?

Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR) worden dinsdag opnieuw op het paleis verwacht. De informateurs mochten van koning Filip twee weken verlengingen spelen om een doorbraak te forceren. Aanvankelijk leek dat een rondje tijdrekken te worden, maar de voorbije week is er wel degelijk enige vooruitgang geboekt. N-VA en PS, de grootste partijen uit het noorden en het zuiden van het land, hebben elkaar dagenlang stevig in de ogen gekeken. Niet voor schijnmanoeuvres, maar voor inhoudelijke onderhandelingen op basis van onderbouwde nota’s. Zondagavond zaten PS en N-VA opnieuw rond de tafel, samen met de informateurs.

De conclusie van de gesprekken: de afstand blijft gigantisch. N-VA zou volgens sommigen te weinig compromisbereid zijn. Anderzijds lijken de Vlaams-nationalisten weinig marge te hebben. Hun twee speerpunten zijn het communautaire, en een centrumrechtse sociaal-economische agenda. De PS wil van geen van beide weten. Maar N-VA kan moeilijk in een regeringsprogramma stappen waar hun kiezers niet voor hebben gestemd.

Met die boodschap kunnen Coens en Bouchez naar het paleis. N-VA en PS geven amper een duimbreed toe, en dus is paars-geel nog steeds niet werkbaar. Dat is bezwaarlijk nieuws te noemen. Dezelfde conclusie trokken preformateurs Geert Bourgeois (N-VA) en Rudy Demotte (PS) begin november al. “De fundamentele verschillen tussen de PS en de N-VA zijn zo groot dat ze niet toelaten om aan een volgende fase te beginnen, gebaseerd op deze twee partijen”, besloten ze in hun nota voor de koning.

Een maand later, op 17 december, herhaalde Demotte die boodschap nog eens publiekelijk: “Het is onmogelijk, waarop wachten we om dat te erkennen?” Intussen had ook Brussels minister-president Rudi Vervoort de positie van ‘zijn’ PS op scherp gesteld: paars-groen is de enige optie. Dat de socialisten niet van plan waren om nog veel moeite te verspillen aan onderhandelingen met N-VA, bleek ook onder informateur Paul Magnette. Hij trok ei zo na een paars-groene trein op gang. Veel duidelijker kan je niet zijn.

Toch ging de deur voor paars-geel op geen enkel moment helemaal dicht. Daar hebben PS en N-VA zelf voor gezorgd. De partijen benadrukken graag dat de verschillen te groot zijn, maar laten op tijd en stond subtiele hints vallen die als een mogelijke opening geïnterpreteerd kunnen worden. Zoals toen Bart De Wever op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij een verhoging van de laagste pensioenen bepleitte: spek naar de bek van PS, maar uiteindelijk hangt alles af van wat zo’n verhoging precies inhoudt. Of dergelijke openingen altijd even oprecht zijn, valt te betwijfelen. In een formatie zijn er twee realiteiten: wat voor de schermen wordt beweerd, ligt soms erg ver van wat aan de onderhandelingstafel daadwerkelijk gebeurt. 

Het mag duidelijk zijn dat CD&V de N-VA nog niet heeft losgelaten. Dat bleek afgelopen weekend op de nieuwjaarsreceptie van de christendemocraten in Sint-Niklaas. Joachim Coens benadrukte het belang van een goede verstandhouding tussen de Vlaamse en de federale regering. Je moet niet heel diep tussen regels lezen om te begrijpen dat dat een pleidooi is voor paars-geel: met N-VA in de federale regering wordt vermeden dat de Vlaamse en federale meerderheden elkaar jarenlang bekampen.

Welke opties heeft de koning na dinsdag? Nog maar eens informeren? Die piste wordt bij weinig partijen op enthousiasme onthaald. Er is intussen genoeg informatie: de standpunten zijn bekend, de voorkeurscoalities ook. “Als er iemand wordt aangeduid, moet het iemand zijn die voor een bepaalde piste staat”, zegt een onderhandelaar. Een andere suggereert: “De twee grootste partijen praten nu. Misschien moet een van hen dan maar verder doen.” Dat zou dan De Wever zelf kunnen zijn. Het zou het voordeel van de duidelijkheid bieden: de N-VA-voorzitter kan dan definitief uitmaken of paars-geel levensvatbaar is.

Het is een optie die op voor verschillende partijen verteerbaar is, maar wel met lange tanden naar binnen gewerkt wordt. Zo wordt erop gewezen dat De Wever zijn kans al gehad heeft. Na Demotte en Bourgeois kon hij solo informateur worden, maar De Wever weigerde: hij wou de opdracht enkel aanvaarden als dat samen met Magnette zou zijn. Dat was dan weer niet naar de zin van de PS-voorzitter, die zijn veto stelde.

Bij de PS valt te horen dat ze zich niet zouden verzetten als De Wever het veld in wordt gestuurd, maar dat die aanduiding weinig zou veranderen. De Franstalige socialisten, die in ieder scenario in de volgende regering zitten, weten dat hun onderhandelingspositie sterker is dan die van N-VA. 

Intussen is een paars-groene regering met socialisten, liberalen en groenen definitief van de baan. Dat is het gevolg van de exit van het Brusselse PS-kopstuk Emir Kir: hij werd uit de partij gezet omwille van zijn contacten met de ultranationalistische Turkse Grijze Wolven. Paars-groen heeft daardoor geen meerderheid meer. In werkelijkheid was die piste nooit levensvatbaar omdat ze amper één zetel op overschot had. Het maakt wel dat ‘Vivaldi’ - paars-groen plus CD&V - aan kracht gewonnen heeft. Voorheen was CD&V mathematisch overbodig in zo’n coalitie, maar dat bezwaar vervalt nu. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234