Dinsdag 10/12/2019

Overzicht van een bewogen verkiezingsdag: Vlaams Belang grote winnaar, Zweedse partijen likken wonden

Mensen houden voor het Vlaams Belang borden omhoog met daarop de tekst ‘Bedankt Kiezers’. Beeld BELGA

Vlaams Belang is de grote winnaar van de verkiezingen. De partij die vijf jaar geleden zowat klinisch dood werd verklaard, wordt nu de tweede grootste partij van Vlaanderen, ja zelfs van het land. N-VA verliest een pak zetels, maar is bijna incontournable om een regering te vormen. PVDA mag voor het eerst Vlaamse verkozenen naar het parlement sturen.

Wat de eerste resultaten al aangaven, werd in de loop van de vooravond steeds duidelijker: Vlaams Belang is terug, en hoe. In het Vlaams Parlement gaat de extreemrechtse partij van 6 naar 23 zetels, in de Kamer stijgt Vlaams Belang van 3 naar 18 zetels. Het is op die manier de tweede grootste partij van Vlaanderen en is in de Kamer zelfs even groot als PS.

Bij N-VA had voorzitter Bart De Wever een resultaat van 30 procent vooropgesteld om incontournable te blijven bij de regeringsvorming. N-VA haalt die drempel niet, maar valt ironisch genoeg ook nu moeilijk te passeren om een meerderheid te vormen, dankzij het goede resultaat van Vlaams Belang. Extreemrechts won immers niet alleen stemmen terug die het vijf jaar geleden verloor aan N-VA, maar snoepte ook elders kiezers weg.

Cordon Sanitaire

Meteen stak zondag de discussie op over het doorbreken van het cordon sanitaire. Vlaams Belang gaf zelf aan "verantwoordelijkheid" te willen nemen, met de duidelijke boodschap open te staan voor compromissen. Het viel op dat N-VA de deur niet meteen dichtgooide. De Wever herhaalde meermaals dat Vlaanderen wel erg Vlaams-nationalistisch heeft gestemd.

Een kleine rekensom leert dat een coalitie met Vlaams Belang aan boord, wellicht een doodgeboren kind wordt. De voorzitters van CD&V en Open Vld - Wouter Beke en Gwendolyn Rutten - gaven immers aan niet in zee te willen gaan met Vlaams Belang. Daardoor wordt een meerderheid in het Vlaams Parlement onmogelijk.

Voor CD&V en Open Vld, de andere Zweedse partijen, werd het eveneens een pijnlijke verkiezingsdag. Beide partijen scoorden volgens de voorlopige resultaten nooit eerder lagere scores. Ook sp.a zakt Vlaams terug naar dertien zetels en in de Kamer naar negen zetels, eveneens een historisch dieptepunt.

De groenen komen sterker uit de verkiezingen, met veertien Vlaamse zetels en acht in de Kamer. De groene golf in Vlaanderen is daarmee uitgebleven, al vormt Groen in de Kamer een fractie met zusterpartij Ecolo, die in Franstalig België wel een sterk resultaat neerzette. De droom om de grootste Kamerfractie te vormen, komt alleszins niet uit. Met 21 zetels hebben de groenen er vier minder dan N-VA. De strijd om de grootste familie blijft voorlopig onbeslist. De liberalen en socialisten hebben elk 27 zetels.

Vlaamse coalitie zonder N-VA vrijwel onmogelijk

Wat de Vlaamse coalitievorming betreft, wordt een coalitie zonder N-VA bijna onmogelijk. Anders gesteld: zonder N-VA is een coalitie van minstens vijf partijen nodig - als Vlaams Belang zoals verwacht niet wordt meegerekend - gaande van CD&V en Open Vld tot en met PVDA. Politieke science-fiction met andere woorden. Verschillende coalities zijn mogelijk, maar een voortzetting van de Zweedse coalitie (N-VA, CD&V en Open Vld) lijkt het meest evident en comfortabel. Al hebben de Zweedse partijen samen negentien zetels verloren.

In de Kamer verloren dezelfde partijen zestien zetels. De vierde Zweedse partij MR meegerekend, zijn dat er 21. Samen komt het kwartet aan amper 64 zetels, lang niet voldoende om een meerderheid te halen van 76 Kamerzetels. Ook een uitbreiding met het cdH levert geen meerderheid op. De Franstalige humanisten halen immers amper zes zetels.

“Majeur probleem”

Het kiesresultaat maakt het ook in de Kamer bijna onmogelijk een Vlaamse meerderheid te vormen zonder N-VA. Dat hoeft op zich geen probleem te vormen. In de regering-Di Rupo hadden de Vlaamse partijen ook geen meerderheid, terwijl de vorige regering-Michel in Franstalig België geen meerderheid had. De Wever waarschuwde evenwel voor een "majeur probleem" indien er aan federale zijde een meerderheid wordt gevormd zonder meerderheid aan Vlaamse kant.

PVDA maakt overigens een grote sprong vooruit. Van twee zetels groeien de communisten door naar twaalf zetels. Maar deelname aan de macht zal er wellicht niet bij zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234