Zaterdag 14/12/2019

Sociale media

Ook Google legt politieke advertenties aan banden – wat mag straks nog online?

Het kantoor van Google in New York. Beeld Reuters

Na Facebook en Twitter heeft nu ook Google bekendgemaakt wat het gaat doen om uitwassen van politieke advertenties tijdens verkiezingen tegen te gaan. Wat mag nog wel en wat niet op de netwerken?

Alle politieke advertenties verbieden? Of juist de deur wagenwijd opzetten? Misschien een beetje extra opletten? Op YouTube, Instagram, Facebook, Google of Twitter is er geen duidelijke lijn te ontwaren. Maar voor het eerst is er nu wel überhaupt iets van beleid.

Met de Britse en Amerikaanse verkiezingen in aantocht is de druk op de techbedrijven groot om maatregelen te nemen tegen misbruik van politiek getinte advertenties op hun netwerken. Het laatste wat politici in zowel Europa als de VS willen is een herhaling van zetten van de vorige Amerikaanse verkiezingen en het brexit-referendum. Het Cambridge Analytica-schandaal legde na afloop bloot dat met zeer gerichte advertenties op Facebook werd geprobeerd twijfelaars een bepaalde richting op te duwen.

De paniek bij de techbedrijven is groot, vermoedt Judith Möller, communicatiewetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam. “Iedereen komt nu met maatregelen, om te voorkomen dat er regulering van bovenaf komt. Hiermee hopen ze de druk van de ketel te halen.” Het komt Möller overhaast over: “Bij alle netwerken is nog veel niet uitgewerkt.”

Een nog groter probleem is het gebrek aan controle: “Niemand kan controleren of alle maatregelen echt werken.” Möller pleit daarom voor een onafhankelijke toezichthouder die onbelemmerd toegang tot alle data heeft.

Een voorkeur over de verschillende benaderingen heeft ze niet. “Dat kan ook niet, want alleen de platformen zelf kunnen precies in hun data zien wat de effecten zijn.”

Een recente betaalde boodschap van Donald Trump op Facebook. Beeld Facebook

Facebook en Instagram

Politieke advertenties zijn toegestaan op Facebook en Instagram. Zuckerberg benadrukt keer op keer dat hij pal staat voor vrijheid van meningsuiting en dat  zijn bedrijf geen scheidsrechter wil zijn: in een democratie moet iedereen zelf bepalen of hij een politicus gelooft of niet. Met andere woorden: politieke advertenties krijgen ruim baan. Ruimer zelfs dan gewone advertenties.

De houding leidt zowel intern als extern tot kritiek: Facebook zou zijn verantwoordelijkheid niet nemen door complottheorieën gewoon via zijn netwerken te laten verspreiden.

Beeld Facebook

Twitter en Tiktok

De benadering van Twitter – en trouwens ook het onder jongeren mateloos populaire Tiktok – staat diametraal tegenover die van Facebook: geen enkele politieke advertentie is toegestaan. Ook dit leidt weer tot de nodige kritiek. Zo is de definitie van ‘politieke advertentie’ niet helder. Valt daar bijvoorbeeld ook een bericht over het klimaat onder van een belangenclub? “Die lijn is ook heel moeilijk te trekken”, zegt Möller. “Het is dan ook de vraag of we dit aan de platformen zelf moeten overlaten.”

Daarnaast kunnen politieke advertenties wel degelijk ook hun waarde hebben in een democratie, benadrukt ze. Politieke boodschappen helpen immers de burger te informeren.

Google, YouTube en Snapchat

Als laatste van de grote bedrijven heeft Google woensdag zijn maatregelen aangekondigd op zijn eigen netwerk en dochter YouTube. Net als Snapchat neemt het een middenpositie in: geen totaalverbod als bij Twitter, maar ook niet de deur wijd open zoals bij Facebook. Dat doet Google heel handig, vindt Möller. Allereerst door het vooral over ‘verkiezingsadvertenties’ te hebben in plaats van ‘politieke advertenties’. Deze nauwere definitie maakt het beleid een stuk behapbaarder en brengt Google niet in het definitie-drijfzand.

Vervolgens maakte Google ook bekend dat verkiezingsadvertenties niet kunnen worden gericht op basis van de (politieke) voorkeuren van mensen. Adverteerders kunnen nog wel bepaalde groepen selecteren, maar alleen op basis van postcode, leeftijd en geslacht.

Tot slot sneert Google – net als eerder Twitter-baas Jack Dorsey deed – tussen de regels door naar Facebook. Of je nou adverteert voor een plek in het Witte Huis of voor kantoormeubilair, je moet aan dezelfde voorwaarden voldoen, aldus Googles advertentiebaas Scott Spencer in een blogpost. Dat betekent: geen deepfake-nepvideo’s, geen nepnieuws, geen misleidende claims.

Google zegt daarbij wel gelijk dat het onmogelijk is iedere politieke bewering te factchecken, maar dat het zal optreden tegen ‘overduidelijke schendingen’ van zijn beleid. Google start zijn nieuwe maatregelen in Engeland en de VS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234