Donderdag 12/12/2019

Wetgeving

Ook de effectentaks is niet meer: waarom regering en Grondwettelijk Hof blijven botsen

Premier Charles Michel. De effectentaks die zijn regering invoerde, wordt teruggefloten door het Grondwettelijk Hof. Beeld Photo News

De effectentaks is niet meer. Het Grondwettelijk Hof fluit de regering-Michel terug en dat doet ze niet voor het eerst. Het Hof hield ook onder meer de assisenhervorming en nieuwe privacyregels tegen. En dat is maar gezond, zeggen experts.

De effectentaks die de federale regering vorig jaar invoerde met het oog op meer fiscale rechtvaardigheid, gaat de prullenmand in. Volgens het Grondwettelijk Hof druist die in tegen het gelijkheidsbeginsel. Zo geldt die namelijk wel voor bijvoorbeeld obligaties en aandelen, maar niet voor pakweg vastgoedcertificaten. De ontslagnemende regering moet dus terugkrabbelen en dat gebeurde de voorbije jaren wel vaker. Zo schroefde het Grondwettelijk Hof ook al de veelbesproken assisenhervorming terug. Hetzelfde gebeurde met de vernieuwde dataretentiewet, die bepaalt hoe lang telecom- en internetbedrijven uw en mijn telefonische en elektronische communicatiegegevens mogen/moeten bijhouden. Dat kon volgens het Hof een schending van de privacy zijn. Ten slotte werd de regering ook op de vingers getikt omdat de levensduur van kerncentrales Doel 1 en 2 automatisch werd verlengd, al werd die beslissing niet teruggedraaid.

Dat maakt een aardig lijstje van mediagenieke dossiers die uitmondden in een nederlaag voor het beleid. Die lijken op het eerste gezicht nochtans vermijdbaar. Want als een regering nieuwe wetten wil installeren, moet die er uiteraard voor zorgen dat ze stroken met de grondslag van de zaak: de grondwet, het fundament van onze maatschappij. Hoe komt het dan dat de politiek daar met regelmaat op blijft botsen? Dat geldt overigens niet enkel voor de regering-Michel, maar is van alle tijden. Elke legislatuur opnieuw zien regeringen wetten stranden in het Hof. 

Grenzen aftasten

De normaalste zaak van de wereld, vindt professor Stefan Sottiaux, grondwetspecialist aan de KU Leuven. “De grondwet bestaat uit principes, uit morele normen. Ze bestaat niet uit concrete regels zoals de wegcode. Een snelheidsbeperking van 120 kilometer per uur is zeer helder toe te passen, bij grondwetsartikelen is dat anders”, zegt Sottiaux. “Als politici nieuwe wetten willen uitvaardigen, weten ze niet altijd hoe ver ze precies kunnen gaan. Dan moeten ze soms grenzen aftasten. Daar is niets mis mee, het is een goede en gezonde filter in onze democratie.”

Een belangrijke toetssteen, al komt daar uiteraard ook strategie bij kijken, zoals wel vaker in de politiek. “Soms moet je grenzen aftasten, soms spelen er andere factoren mee. Men wist twee jaar geleden al dat de effectentaks kaduuk is en uiteindelijk zou ontploffen”, zegt professor Carl Devos, politicoloog aan de UGent. “Maar toen had CD&V absoluut een politieke trofee nodig. Dat is kortzichtig handelen, maar het diende als oplossing voor een politiek probleem.” 

Hendrik Vuye ziet nog een derde mogelijkheid. De grondwetsexpert zetelde de voorbije legislatuur in de Kamer, eerst voor N-VA, daarna scheurde hij zich los van de partij. “Soms lanceert men een idee om stoer te doen, om indruk te maken op de buitenwereld. Of dat idee er dan ook doorkomt, is minder belangrijk dan het signaal. Aankondigingspolitiek, met andere woorden.”

Er zijn dus tal van redenen waarom een wet niet voorbij het Grondwettelijk Hof geraakt. Opvallend is wel dat in bovenstaand lijstje vooral grote justitiedossiers zitten. Al betekent dat daarom nog niet dat bevoegd minister Geens en zijn kabinet daarvoor slordig of onvoorzichtig te werk zijn gegaan. Geens toonde zich zeer hervormingsgezind. En hoe vernieuwender het beleid, hoe groter de kans dat er eens iets fout gaat. Het gefnuikte uitdoven van assisen is daarvan exemplarisch. “Dat was een schoolvoorbeeld van de grenzen aftasten, het was een bedrijfsrisico”, zegt Devos. “Het kon lukken, het kon mislukken. Jammer genoeg voor Geens was het het tweede.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234