Donderdag 25/04/2019

Analyse

Ontslag Schauvliege: ramp voor CD&V, geschenk voor N-VA

CD&V-voorzitter Wouter Beke en voormalig Vlaams klimaatminister Joke Schauvliege op de persconferentie waar haar ontslag wordt aangekondigd. Beeld BELGA

Voor N-VA heeft het vertrek van minister Joke Schauvliege (CD&V) één ding duidelijk gemaakt: ze was wel degelijk de ‘marionet van de boerenbond’. Het vergroot de goesting om het in de volgende regering zonder de CD&V te doen en een ‘zuilloze’ coalitie op de been te brengen.

Het gedwongen ontslag van Joke Schauvliege is een ramp voor CD&V. Door te stellen dat het klimaatprotest ‘een complot’ was, gooide ze de geloofwaardigheid van de partij te grabbel in wat allicht een belangrijk verkiezingsthema wordt. Maar vooral: ze bestendigt het beeld dat ze enkel rijdt voor de boeren. Ze deed haar uitspraken op een nieuwjaarsreceptie van het Algemeen Boerensyndicaat.

Zeker dat laatste is een cadeau voor de N-VA. Al jaren duwen de Vlaams-nationalisten op dezelfde zere plek. CD&V zit te veel in de zak van haar oude middenveld: de vakbonden houden op federaal vlak de echte grondige socio-economische hervormingen tegen. In het onderwijs staat Vlaams minister Hilde Crevits al te dicht bij het katholieke net. En het koosnaampje voor Schauvliege, ‘marionet van de boerenbond’, werd niet toevallig gelanceerd door N-VA.

De Vlaams-nationalisten houden er rekening mee dat Schauvliege niet wordt afgestraft door de kiezer. Het is niet haar aanhang die op straat komt voor het klimaat. Wel heeft haar vertrek een ander, belangrijk pijnpunt blootgelegd: CD&V is niet langer de volkspartij van Vlaanderen. Ze slaagt er niet meer in de traditionele ‘standen’ (middenveldorganisaties als Boerenbond, Unizo en beweging.net) binnen de partij nog te verzoenen. Je kan niet langer tegelijk de boeren te vriend houden en hopen dat je ook aansluiting vindt bij de milieubeweging. Dat de christelijke vakbond mobiliseert voor een klimaatmars ‘tegen’ de eigen minister helpt ook al niet.

“De oude CVP overlegde eerst, in alle discretie, met de Boerenbond, de Wielewaal, Unizo en nog een paar andere standen, om tot een intern compromis te komen”, legt Vlaams N-VA-Parlementslid Koen Daniëls uit. “Dat compromis werd dan gekopieerd door de regering. Die tijd is voorbij. Nu moeten ze daar voort onderhandelen, niet altijd met succes. Waarna het middenveld protesteert. Enerzijds anderzijds, dat werkt niet meer. De bevolking denkt en leeft niet meer in standen.” 

Voor CD&V is dat nochtans net de essentie van wat een volkspartij moet zijn: overleg met met vertegenwoordigers van alle geledingen van de bevolking. Wie de grootste aanhang heeft, komt op de tweede plaats. Maar intussen bevindt de partij zich tussen hamer en aambeeld. De vakbonden zijn de grootste criticasters van het federale beleid, terwijl coalitiegenoten verwijten dat minister van Werk Kris Peeters (CD&V) te sterk onder invloed staat van het ACV. 

‘Zuilloze’ coalitie

Zonder de christendemocraten zou de politieke besluitvorming een stuk vlotter verlopen, klinkt het bij meerdere N-VA’ers. Ze zijn het beu dat er tijdens een overleg gebeld moet worden naar de voorzitter van de Boerenbond om te horen of wat op tafel ligt wel oké is. Overleg met het middenveld is prima, maar ze begrijpen niet dat vertegenwoordigers ervan kabinetten moet bevolken. Zeker wat betreft onderwijs, een domein dat ze uitdrukkelijk claimen in een mogelijke volgende regering, hopen ze veel meer de handen vrij te hebben. 

Vandaar dat verschillende stemmen het idee van een ‘zuilloze’ coalitie na 26 mei best zien zitten, net als in 1999. Na de verkiezingsnederlaag door de dioxinecrisis stapte de oude CVP niet in de Vlaamse regering. Paars-groen kwam aan de macht, aangevuld door de VU, voorloper van de N-VA. Het bindmiddel toen: de breuk met de klassieke zuilen.
 “Mieke Vogels (Agalev, nu Groen) had toen gelijk”, zegt een N-VA-bron nu. “Als je echt wil veranderen, moet je het zonder doen.”

Om zo’n coalitie op de been te brengen, lijkt N-VA te zijn aangewezen op Open Vld én een derde partner. Vlaams-nationalisten en liberalen hebben momenteel één zetel te kort voor een meerderheid in het Vlaams Parlement. Op basis van de provincieraadsverkiezingen in oktober zouden ze er zelfs een aantal verliezen.

Binnen de partij wordt daarom met veel interesse naar de sp.a gekeken. Voorzitter John Crombez stuurt socio-economisch naar links, maar op het vlak van veiligheid en migratie naar rechts. “We zien dat er discussie is bij sp.a, maar als die lijn het haalt, zou samenwerken voor ons aannemelijker worden”, klinkt het. 

Zeker op Vlaams niveau kan zoiets werken. Daar gaat het minder over fiscaliteit, pensioenen of de hervorming op de arbeidsmarkt, thema’s waar de visies tussen N-VA en sp.a ver uit elkaar liggen. Zo zou er naar Antwerps model een Bourgondische coalitie op de been kunnen worden gebracht. De twee partijen hebben in het verleden op Vlaams niveau al bestuurd en bij de N-VA kijken ze daar best tevreden naar terug. 

Op café zonder vrienden

De houding tegenover het middenveld is natuurlijk maar één aspect bij de vorming van een regering. Maar de vaststelling is dat de relaties tussen de voormalige kartelpartner CD&V en N-VA al langer bekoeld zijn. 

En de afkeer is wederzijds. CD&V’ers zijn niet vergeten hoe de N-VA-burgemeester hen in Antwerpen heeft uitgesloten, na een harde campagne. En ook het vertrek van de Vlaams-nationalisten uit de federale regering zindert nog na bij CD&V. “Ze hebben de premier daar een mes in de rug gestoken door hun opstelling bij het VN-migratiepact”, zegt een CD&V-topper. “De N-VA heeft nog maar weinig vrienden in de kroeg. En dan word je ook niet langer getrakteerd.”

Bij de christendemocraten werd daarom de voorbije weken met verwachting uitgekeken naar de groen-blauwe as, tussen Open Vld en Groen, in de hoop om zo een coalitie zonder N-VA op de been te brengen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.