Woensdag 17/08/2022

AnalyseWouter Beke

Ongezien: CD&V-voorzitter Joachim Coens zet verzwakte Wouter Beke in zijn blootje

Wouter Bekes trage aanpak van de wantoestanden in de crèches en zijn voorstellen over kindergeld en ouderschapsverlof raken de gezinspartij CD&V. Beeld ID / Kris Van Exel
Wouter Bekes trage aanpak van de wantoestanden in de crèches en zijn voorstellen over kindergeld en ouderschapsverlof raken de gezinspartij CD&V.Beeld ID / Kris Van Exel

De uitschuivers van Wouter Beke werken de partijtop van CD&V stevig op de heupen. In een opiniestuk voor De Morgen fluit partijvoorzitter Joachim Coens zijn eigen minister, die al flink verzwakt is, openlijk terug. ‘Een absolute noodingreep.’

Ann De Boeck

Eigenlijk loste Joachim Coens vanmiddag op Twitter al een schot voor de boeg. Zijn minister Wouter Beke (CD&V) lanceerde maandag het idee om ouderschapsverlof enkel nog te laten opnemen in de eerste drie jaar na de geboorte van een kind. Dit zou bijdragen aan een oplossing voor het personeelsprobleem in de kinderopvang. Maar zo gaat hij regelrecht in tegen het partijstandpunt, maakte Coens duidelijk. CD&V wil al jaren net méér flexibiliteit voor ouders. Dus geen inkorting van de termijn van twaalf naar drie jaar, maar een uitbreiding tot achttien jaar.

In een opiniestuk voor De Morgen gaat Coens nog een stapje verder. “Voor alle duidelijkheid: CD&V is tégen een beperking van het ouderschapsverlof in de tijd. (…) Als we ergens in investeren, is het in een samenleving waarin tijd voor je familie op de eerste plaats komt.” Deze woorden lijken voorzichtig geformuleerd tegenover Beke, maar de demarche is ongezien. Welke partijvoorzitter schrijft een opiniestuk in een krant om te zeggen dat zijn eigen minister niet het partijstandpunt hanteert, en dan nog als die al zwaar onder vuur ligt?

“Dit is een absolute noodingreep”, analyseert Carl Devos, professor politicologie aan de UGent. “Een voorzitter die zijn eigen minister publiekelijk isoleert, is totaal onmachtig om die minister binnen de partij in de pas te dwingen.”

Niet eerste keer

Het is niet de eerste keer dat er frustratie opborrelt bij Coens over de communicatie van zijn voorganger. Toen De Morgen vorige week het nieuws bracht dat een besparing op de kinderbijslag jaarlijks 208 euro per kind kost, reageerde Beke voorzichtig dat hij “samen met de collega’s in de regering” zou bekijken of ze eventueel prioriteit zouden kunnen geven aan een verhoging. Achteraf probeerde Coens dat langs alle kanten bij te sturen. CD&V zou de verhoging koste wat kost op tafel leggen bij de komende begrotingscontrole.

Joachim Coens. Beeld Thomas Sweertvaegher
Joachim Coens.Beeld Thomas Sweertvaegher

Belangrijk om weten is dat CD&V vorige zomer een onderzoek liet uitvoeren naar de waarden die mensen het meest linken aan partijen. Bijna 60 procent van de respondenten linkte de woorden ‘familie’ en ‘gezin’ aan CD&V. Dat is best veel, als je weet dat bijvoorbeeld 20 procent het woord ‘vrijheid’ aan Open Vld linkte. Sindsdien besliste de partijtop om meer dan ooit de koers van gezinspartij te varen. Ga gerust na: geen enkele CD&V-minister kan tegenwoordig nog een zin uitspreken zonder het woord ‘gezinnen’ of ‘de gewone mensen’ in de mond te nemen.

Die strategie wordt bemoeilijkt door Beke. Eerst met de trage aanpak van de wantoestanden in de crèches, daarna met het verlaagde kindergeld – zelfs voor weeskinderen – en nu ook met de inperking van het ouderschapsverlof. “Ja, dat raakt ons”, klinkt het binnen de partijtop. Zeker nu de traditionele achterban het laat afweten. Beweging.net, het vroegere ACW, zoekt afstand tot de partij. De boeren zijn ontevreden over het stikstofakkoord dat minister Hilde Crevits onderhandelde. Het etiket gezinspartij is zowat het enige waar de partij zich nog aan kan vastklampen.

Coens in overlevingsmodus

De timing van Coens is wel opmerkelijk. Eigenlijk had hij eind februari al de kans om Beke buiten te duwen, toen een baby overleed in een Gentse kinderopvang die al langer een slechte naam had. Maar Coens heeft toen zijn moment gemist. Deels omdat de Vlaamse regering net een doorstart wilde maken met een groot krokusakkoord rond de bouwshift en het stikstofprobleem. Deels omdat Coens zo een nacht van de lange messen dreigde te ontketenen in de partij die hij misschien zelf niet zou overleven. Zo weigerde kopvrouw Hilde Crevits om Beke te laten vallen.

Want vergis u niet: Coens zit net als Beke in overlevingsmodus. Eind dit jaar zijn er normaal voorzittersverkiezingen bij CD&V. Met de slabakkende peilingen en een vernieuwingsverhaal dat niet aanslaat, ziet hij de tegenkandidatuur van staatssecretaris Sammy Mahdi in de verte opdoemen. Als Mahdi springt, heeft hij geen slechte kans om te winnen. “Ik denk dat Coens nu vooral met Coens in zijn hoofd zit”, zegt Devos. “Hij probeert aan te voelen wat er leeft binnen de partij en wat hij moet zeggen om te overleven.”

Coens, eind 2019 verkozen dankzij de oudere en landelijke CD&V-leden, kan zich moeilijk permitteren om die klassieke achterban te verliezen. Toch heeft hij niet alles zelf in de hand. Het Vlaamse regeerakkoord werd bijvoorbeeld nog door Beke onderhandeld. Zo komt het dat Coens nu tegen zijn zin de afschaffing van de lokale opkomstplicht moet verdedigen.

Onderzoekscommissie

Hoe het verder moet, valt moeilijk te zeggen. Bij Beke valt te horen dat zijn uitspraken over het ouderschapsverlof verkeerd werden geïnterpreteerd. “Wij hebben nooit een inperking van het ouderschapsverlof gevraagd.” Het opiniestuk van Coens werd ook op voorhand afgetoetst bij Beke, stellen beide kanten. “Wij zien het niet als een aanval tegen ons, maar als een verduidelijking van de partijlijn”, zegt Bekes woordvoerder.

Tegelijk wordt er in de omgeving van Beke wel met grote verwondering gekeken naar de werkwijze van het partijhoofdkwartier. Nog voor de start van de onderzoekscommissie naar de wantoestanden in crèches staat Beke al in zijn blootje.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234