Zondag 02/10/2022

Onderwijshervorming

"Onderwijsakkoord mist ambitie en is te vrijblijvend"

Caroline Gennez (sp.a). Beeld
Caroline Gennez (sp.a).

Dat het vernieuwde secundair onderwijs op 1 september 2018 van start kan gaan, is volgens sp.a een goede zaak. Maar het akkoord "mist ambitie en is te vrijblijvend", klinkt het. De partij had gehoopt op een meer fundamentele hervorming met onder meer een studiekeuze op latere leeftijd."Dit is niet de ambitieuze hervorming van het secundair onderwijs waarvan we droomden", zegt ook Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Oppositiepartij Groen is nog kritischer: "15 jaar discussie voor een dooie mus".

Redactie

"Het valt te vrezen dat deze hervorming te beperkt en te vrijblijvend is", zeggen sp.a-onderwijsspecialiste Caroline Gennez en fractieleider Joris Vandenbroucke. Het akkoord heeft volgens de sp.a als grootste verdienste dat het er is. De Vlaamse socialisten hebben natuurlijk in het verleden het Masterplan goedgekeurd en kunnen moeilijk de hele hervorming afbranden. Daarom is sp.a ook positief over een aantal zaken zoals de vereenvoudiging van het aantal studierichtingen.

Toch vreest de partij dat de hervorming niet ver genoeg gaat om een aantal essentiële uitdagingen (de ongekwalificeerde uitstroom, de kloof tussen sterke en zwakke leerlingen,...) aan te pakken. "Door kinderen later te laten kiezen, wanneer ze er echt rijp voor zijn, door het aanbod transparanter te maken, zodat men de juiste studiekeuze maakt, door de schotten tussen aso, tso, bso en kso af te bouwen en door de lat echt voor iedereen hoger te leggen, kunnen we deze problemen oplossen", klinkt het.

Maar volgens sp.a komen de plannen van de Vlaamse regering hier nauwelijks aan tegemoet. Gennez en Vandenbroucke: "De studiekeuze wordt weliswaar getrapt, maar de eerste trap wordt vroeger gelegd dan vandaag het geval is, namelijk in het zesde leerjaar basisonderwijs. In plaats van de lat voor iedereen hoger te leggen door bindende eindtermen, houdt de Vlaamse regering vast aan haar plannen om de lat lager te leggen. Door in te zetten op opstroommogelijkheden worden de schotten weliswaar iets minder rigide, maar hoge muren tussen ASO, TSO en BSO blijven wel behouden."

De socialisten besluiten: "De hervorming van ons secundair onderwijs die 13 jaar geleden startte, valt vandaag in z'n definitieve plooi. Of de problemen in ons onderwijs daarmee ook definitief van de baan zijn, betwijfelen we zeer."

Katholiek Onderwijs: "Niet waar wij van droomden"

"Dit is niet de ambitieuze hervorming van het secundair onderwijs waarvan we droomden", zegt ook Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen. Hij is dus kritisch, maar hij is wel blij met het feit dat er überhaupt een beslissing is. "Het bereiken van een akkoord door minister Crevits blijkt al een hele prestatie", stelt de topman van het vrije net in een persmededeling.

Lieven Boeve, topman van het katholiek onderwijs. Beeld belga
Lieven Boeve, topman van het katholiek onderwijs.Beeld belga

Volgende week zal de raad van bestuur van Katholiek Onderwijs Vlaanderen de beslissing van de Vlaamse regering grondig analyseren, evalueren en haar verdere positie bepalen. Boeve stelt vast dat er weliswaar een serieuze reductie is van studierichtingen, maar "enkel in de huidige richtingen van het technisch en het beroepsonderwijs en nauwelijks in het algemeen secundair onderwijs waar snoeien en herprofileren de doorstroomgerichte leerling enkel ten goed kon komen."

"Er is zeer zeker de organisatievrijheid van besturen en hun scholen, maar geen duidelijke getrapte studiekeuze, die voorkomt dat jongeren te vlug in een fuik terechtkomen", zegt Boeve in een eerste reactie. "Er is zeer zeker een duidelijkere opdeling in finaliteiten (doorstroom, dubbele, arbeidsmarkt), maar tegelijk geen echt transparante matrix die de studiekeuze van jongeren zal vergemakkelijken."

De eerste conclusie klinkt dan ook vrij hard: "Dit blijven gemiste kansen, zeker als we in acht nemen waarom het secundair onderwijs hervormd moest worden. Naargelang de beslissing van de raad van bestuur zal Katholiek Onderwijs Vlaanderen met haar schoolbesturen en directies overleggen hoe ze vanuit de vrijheid van onderwijs en organisatie, gebruik makend van de vrijheidsmarges binnen dit kader, een transparant, rationeel en kwaliteitsvol onderwijsaanbod kan doen aan de jongeren van vandaag en morgen", besluit Lieven Boeve.

"Scholen kunnen zich nu organiseren zoals ze willen"

Minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) reageerde vanavond op de kritiek in Terzake. Dit akkoord geeft scholen de kans om zich te organiseren zoals ze dat willen, zegt ze. "Lieven Boeve is een grote voorstander van de vrijheid van onderwijs en van sterke scholen", reageert Crevits. "Ons akkoord geeft scholen de kans om zich te organiseren zoals ze dat willen, dus als Boeve zegt 'Ik wil overal hetzelfde met mijn scholen' kan dat. Maar wij als overheid zullen dat niet opleggen."

Ook de kritiek van de oppositie dat de hervorming elitescholen vormt of in stand houdt klopt niet volgens de minister. "We laten toe dat scholen zich op hun sterkst organiseren. Ze kunnen een domein maken en kiezen om bijvoorbeeld een STEM-school te worden. Maar scholen zullen zich ook kunnen organiseren rond leerlingen die verder willen studeren of rond marktgericht onderwijs. Dat hoeft helemaal niet negatief te zijn."

Dat deze hervorming geen grote revolutie vormt in het secundair onderwijs geeft Crevits wel toe, "maar dat wilden we ook niet", zegt ze.

GO!: "Ontgoocheld over resultaat"

"We zijn ontgoocheld over wat er nu op tafel ligt", zegt Raymonda Verdyck, afgevaardigd bestuurder van het GO!, onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap. Het gaat om een eerste reactie, want de uiteindelijke teksten over de onderwijshervorming hebben de directies van de onderwijsnetten pas vrijdagnamiddag gekregen en die vergen nog een diepgaandere ananyse in de komende dagen.

Toch laat de leiding van het GO! er geen twijfel over bestaan dat het resultaat van de verschillende overlegrondes niet in lijn ligt met wat de onderwijsverstrekkers zélf in mei laatstleden op tafel hadden gelegd.

"De getrapte studiekeuze met brede eerste graad is er niet gekomen. De leerlingen moeten nog altijd te snel een keuze maken over de richting die ze willen inslaan", aldus Raymonda Verdyck. "Ook jammer is dat de tussenschotten tussen technisch, beroeps- en algemeen secundair onderwijs niet weggenomen zijn. De inclusie, waar we via het M-decreet op inzetten, wordt niet doorgetrokken door Buitengewoon secundair onderwijs apart te houden."

Een laatste punt dat voor het GO! moeilijk blijft, is de vrijblijvendheid waarmee de scholen deze hervorming zullen kunnen toepassen, of net niet. "Bedoeling was naar ouders en scholieren duidelijkheid te scheppen met de nieuwe structuur van ons onderwijs en dat ontbreekt nu volledig, omdat scholen zelf kunnen kiezen of ze dit toepassen."

Groen: "Dooie mus"

Oppositiepartij Groen is niet te spreken over het onderwijsakkoord. Volgens onderwijsspecialiste Elisabeth Meuleman heeft "N-VA haar slag thuis gehaald" en zijn "de leerlingen de dupe" van de hervorming. De hervorming zal volgens haar ook de echte problemen van het onderwijs niet helpen oplossen. "Vijftien jaar discussie voor een dooie mus", aldus Meuleman.

Elisabeth Meuleman. Beeld belga
Elisabeth Meuleman.Beeld belga

Volgens Meuleman kiest de regering voor het systeem van 'early tracking', het vroeger opsplitsen van leerlingen in plaats van differentiatie en maatwerk om sterke leerlingen uit te dagen en zwakkere leerlingen bij te werken. "Een hervorming op maat van N-VA dus", concludeert Meuleman.

Meuleman: "Ondanks haar mooie woorden om van integratie en inclusie haar topprioriteit te maken voor 2017 en om haar ogen niet te sluiten voor de grote groepen leerlingen uit kwetsbare gezinnen die we niet meekrijgen gaat minister Crevits toch plat op de buik voor het eliteverhaal van N-VA."

Meuleman betreurt de ingrepen in de tweede en derde graad van het secundair onderwijs. Zo is het vasthouden aan acht studiedomeinen volgens haar een slechte zaak. Meuleman: "Er was nochtans een consensus tussen alle onderwijskoepels om met minder domeinen te werken om leerlingen niet te vroeg al specifieke keuzes te laten maken. De regering negeert die consensus en kiest toch voor meer domeinen."

Volgens haar zijn domeinscholen die de schotten tussen ASO/TSO/BSO weghalen ook "geen prioriteit meer". Meuleman: "Elite ASO-scholen kunnen perfect blijven bestaan, meer nog, ze zullen ook nog meer technisch-wetenschappelijke richtingen aanbieden. Het uitgangspunt om het watervalsysteem tegen te gaan en technische en beroepsrichtingen te versterken wordt zo onderuit gehaald."

Open Vld: "Matrix is niet het belangrijkste"

Open Vld-onderwijsspecialist Jo De Ro is blij dat de Vlaamse regering een akkoord heeft bereikt. Het is volgens hem vooral goed dat de moeilijke horde genomen is, want de aanslepende gesprekken "hadden verder inhoudelijk werk kunnen belemmeren". Maar eigenlijk is de matrix "niet het belangrijkste aspect van de hervorming".

Jo De Ro. Beeld belga
Jo De Ro.Beeld belga

De Ro is vooral tevreden dat de hervorming een aantal zaken bevat die voor zijn partij essentieel zijn. Het gaat dan onder meer om "een betere differentiatie en remediëring van leerlingen in de laatste graad van het basisonderwijs en in het secundair onderwijs en de versterking van de leerkrachtenteams door een betere lerarenopleiding". "Dat is voor mij van groter belang dan de discussie over de matrix", luidt het.

Concreet zal er volgens De Ro in het schooljaar 17/18 "gestart worden met gerichte projecten in de derde graad basisonderwijs om organisatorische modellen te ontwikkelen die een betere remediëring moeten opleveren van leerlingen in functie van het behalen van de eindtermen".

Verder is het voor De Ro belangrijk dat er in de lerarenopleiding meer aandacht zal komen voor zogeheten 'binnenklasdifferentiatie' (hoe de sterkste leerlingen blijven uitdagen, hoe leerlingen met leerproblemen beter begeleiden,...), vakkennis, vakdidactische vaardigheden en klasmanagement.

Wat de matrix zelf betreft is De Ro blij met de opname van OV3 van het buitengewoon secundair onderwijs. "Zo gaan leerlingen van het buitengewoon onderwijs in de toekomst ook een diploma secundair onderwijs behalen binnen de finaliteit arbeidsmarkt en wordt hiermee ook het harde werk van de schoolteams van het Buso erkend", aldus De Ro.

Homans: "Geen mierenneukers die moeilijk doen over details"

Viceministers-presidenten Liesbeth Homans (N-VA) en Bart Tommelein (Open Vld) geloven sterk in het bereikte compromis. Maar het beeld dat N-VA een akkoord zou hebben afgeremd, wil Homans wel bijsturen. "Wij werden afgeschilderd als mierenneukers die eindeloos moeilijk zouden doen over details. Dat klopt niet. Ook wij zijn ervan overtuigd dat een grondige hervorming nodig is. Maar voor ons was het belangrijk dat de hervorming goed zou zijn", aldus Homans.

De N-VA-politica gaf wel toe dat het volgens haar partij geen zin had om dingen te veranderen die goed waren. Zo is de N-VA blij met het behoud van de benamingen aso, tso, bso en kso en is de partij ook tevreden dat de naam van de studierichting Latijn-Grieks niet wordt omgevormd tot Klassieke Talen. Verder toonde Homans zich tevreden met de reductie van het aantal richtingen, de opwaardering van het tso en de vrije keuze die bewaard blijft voor scholen en leerlingen.

Ook uit de Open Vld-hoek niks dan tevredenheid over het bereikte resultaat. Viceminister-president Tommelein juicht onder meer de grotere transparantie en duidelijkheid toe. Dat is net als de aanzienlijke reductie van het aantal studierichtingen een goede zaak.

Volgens Tommelein "biedt de matrix ook het kader om zowel de excellente leerlingen extra uit te dagen als om de leerlingen die het moeilijker hebben aan boord te houden". Verder is volgens Tommelein ook afgesproken dat er werk zal worden gemaakt van een "sterkere lerarenopleiding en een dynamische lerarenloopbaan met groeimogelijkheden".

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234