Zaterdag 06/06/2020

Rusland

Nu lijkt niks meer te kunnen voorkomen dat Poetin tot zijn dood in het zadel blijft

Poetin is zo stilaan even symbolisch voor Rusland als de typische matrjosjkapoppetjes.Beeld AFP

In het nieuwste één-tweetje tussen Vladimir Poetin en het Russische parlement is besloten dat de president toch weer herkozen kan worden. 

Er was altijd maar één beletsel tegen een levenslang presidentschap van Vladimir Poetin: een grondwettelijke limiet van twee aaneengesloten termijnen. Deze week zette Poetin zijn masterplan in gang om zijn termijnenteller (vier keer president, een keer premier tussendoor) te resetten, zodat hij tot 2036 president kan blijven.

De dragers van de wetgevende macht kwamen in beweging met een snelheid waar menig dictator jaloers op zou zijn. Een korte tijdlijn van de recordpoging grondwetherschrijving:

Dinsdag 13.41 uur: parlementariër Valentina Teresjkova, tevens de eerste vrouw in de ruimte, oppert om voor Poetin een uitzondering te maken op de termijnlimiet. ‘Dat zou een zeer stabiliserende factor zijn voor onze samenleving.’ Dinsdag 15.19 uur: Poetin wandelt het parlement binnen en zegt geen bezwaren te hebben tegen het voorstel. Dinsdag 16.14 uur: het lagerhuis neemt het voorstel aan in de eerste ­lezing.

Woensdag 10.47 uur: het lagerhuis neemt het voorstel definitief aan (383 stemmen voor, 0 tegen). Woensdag 15.30 uur: de senaat keurt het voorstel goed (160 voor, 1 tegen).

En zo was het grondwettelijke ­beletsel in een etmaal verwijderd. Staat Vladimir Poetin dan helemaal niets meer in de weg om de langstzittende Russische leider te worden sinds Peter de Grote?

Laatste horden

Definitief is de grondwetswijziging nog niet. Poetin heeft toestemming nodig van tweederde van de regionale parlementen en van het constitutionele hof. Dat zal geen probleem zijn, want Poetins partij zwaait de scepter in de regionale parlementen en het constitutionele hof zit in de zak van het Kremlin.

Waarschijnlijk kan Poetin de aangepaste grondwet al ondertekenen op 18 maart, een nationale feestdag ter ere van de annexatie van de Krim – een van Poetins populairste maatregelen.

Dan komt de laatste en moeilijkste stap: toestemming krijgen van de bevolking. Op 22 april mag de bevolking in een ‘publieke stemming’ bepalen of Poetin de mogelijkheid krijgt om tot zijn 83ste president te blijven. Dat stemmen is complexer dan het lijkt, zoals bij alle verkiezingen onder Poetin.

Zo is niet duidelijk hoe de ‘publieke stemming’ eruit zal zien. Oppositieleden houden rekening met een online stemming – die is het makkelijkst te manipuleren. Demonstreren kunnen zij niet, want de burgemeester van Moskou verbood dinsdag alle massale demonstraties in verband met coronagevaar.

Bovendien gaat de stemming niet alleen om de reset van Poetins termijnenteller, maar om een pakket van ongeveer vierhonderd grondwetswijzigingen. Daartussen zitten allerlei warmmakertjes, zoals verhoging van het minimumloon, uitbetaling van pensioenen, meer macht voor het parlement, Ruslands geloof in God, behoud van de Krim.

‘Genoeg revoluties gehad’

Van de staatsmedia krijgt de bevolking te horen dat een ja-stem ‘stabiliteit’ oplevert en een nee-stem ‘chaos’. Of zoals Poetin het voor het parlement formuleerde: “Ziet u wat er gebeurt in Europese landen met een traditionele parlementaire democratie? Ik zeg zonder te overdrijven dat sommige landen op dit moment geen regering kunnen vormen. In Rusland is dat absoluut onmogelijk, absoluut onacceptabel.” En: “We hebben genoeg revoluties gehad.”

Opiniepeilingen stellen dat een meerderheid van de Russen voor de wijzigingen zal stemmen. Maar die peilingen zijn gehouden voordat Poetin zijn amendementje nog snel even instak. Ruwweg is een derde van de Russen voor nóg een presidentstermijn van Poetin, eenderde tegen en eenderde onverschillig, stelt Levada, het enige onafhankelijke peilbureau en door de regering bestempeld als ‘buitenlandse agent’.

Maar als de bevolking tegenstemt, kan de grondwetswijziging alsnog doorgaan, want de publieke stemming is niet bindend. De enige die Poetin nog kan stoppen lijkt Poetin zelf. Hij voert volledige controle over de grootste grondwetswijziging sinds 1993. De finale uitkomst houdt hij voor zichzelf, zo zei hij voor het parlement. “Ik weet zeker dat we samen nog veel grote dingen zullen doen, op zijn minst tot 2024. Daarna zien we wel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234