Donderdag 22/04/2021

NieuwsBuitenland

Nu de legerleiding opstapte, wordt de crisis in Brazilië weer iets groter

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro met generaal Edson Leal Pujol, een van de opgestapte militairen.  Beeld Antonio Cruz/EPA
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro met generaal Edson Leal Pujol, een van de opgestapte militairen.Beeld Antonio Cruz/EPA

De chaos in de bestuurlijke top van Brazilië lijkt compleet. Nadat president Jair Bolsonaro maandag al zes ministers had vervangen, zijn dinsdag de drie bevelhebbers van de Braziliaanse landmacht, luchtmacht en marine opgestapt.

Het was een summier persbericht dat het Braziliaanse ministerie van Defensie dinsdag naar buiten bracht. Edson Leal Pujol (landmacht), Ilques Barbosa (marine) en Antônio Carlos Bermudez (luchtmacht) geven niet langer leiding aan hun legerafdeling. Verdere toelichting over de rigoureuze ingreep ontbrak.

Al snel kwamen de speculaties op gang. Braziliaanse en internationale media meldden dat de drie boos zijn over het vertrek van defensieminister en oud-generaal Fernando Azevedo e Silva, een van de zes ministers die maandag werden ontslagen door president Bolsonaro.

Azevedo zou kritiek hebben geuit op het coronabeleid van president Bolsonaro – of het gebrek daaraan. Brazilië is wereldwijd een van de zwaarst getroffen landen, met meer dan 315.000 coronadoden.

De vraag is wat dit betekent voor de relatie tussen Bolsonaro en het leger. Want juist Bolsonaro, oud-legerkapitein en fan van een autoritaire stijl van leidinggeven, gaf het leger de afgelopen jaren veel macht. De president benoemde militairen bij allerlei ministeries, ook op plekken waar die eerder niets te zeggen hadden. Sinds het einde van de militaire dictatuur halverwege de jaren 80 had het leger niet zo’n prominente positie ingenomen in het Braziliaanse bestuur.

De meest in het oog springende generaal op een hoge positie was Eduardo Pazuello. Hij kreeg halverwege vorig jaar de leiding bij het ministerie van Volksgezondheid en moest een antwoord verzinnen op de coronapandemie. Kort samengevat: Pazuello maakte er een potje van. Hij volgde de coronasceptische lijn van Bolsonaro, die sinds het begin van de coronapandemie stelt dat het allemaal wel meevalt met het virus.

Slecht voor het imago

Pazuello stapte eerder deze maand op, maar volgens Braziliaanse media vreesden hoge militairen dat zijn dramatische corona-aanpak negatief afstraalde op het leger. Nog tijdens zijn ministerschap vroegen ze hem om óf zijn functie als generaal op te geven – Pazuello was officieel nog militair – óf zich terug te trekken uit het kabinet.

Waar Pazuello keurig in het spoor liep van zijn baas Bolsonaro, gold dat niet voor defensieminister Azevedo. Hij stelde in zijn ontslagbrief dat hij altijd heeft geprobeerd om het leger te laten opereren binnen de kaders van de grondwet. Daarmee insinueerde hij dat Bolsonaro dat liever anders zou zien.

Kans voor Bolsonaro

Het is de vraag wat de ontslagen opleveren. “Als Bolsonaro deze kans strategisch uitspeelt, kan hij de legertop vervangen door militairen die wél willen meegaan in zijn plannen”, zegt hoogleraar politieke wetenschappen Amy Erica Smith in The New York Times. Bolsonaro zou vooral onder lagere militairen veel aanhang genieten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234