Dinsdag 26/05/2020

Hoofddoekenverbod

Nog meer onduidelijkheid over hoofddoeken op school: ‘De totale chaos is uitgebroken’

Beeld Hollandse Hoogte / Marcel van den Bergh

Nu het Antwerpse hof van beroep het hoofddoekenverbod op twee Limburgse scholen aanvaardt, is het volgens Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) niet langer nodig om zo’n verbod via een decreetswijziging op te leggen. Dat was nochtans het plan van N-VA bij aanvang van deze regering. ‘Laat ons nu de bladzijde omslaan.’

“In het provinciaal en het gemeenschapsonderwijs zorgen we voor de levensbeschouwelijke neutraliteit voor leerkrachten en leerlingen.” Deze zin uit het regeerakkoord van 1 oktober bevestigde de vraag van N-VA voor een decretaal verbod op religieuze tekenen in het onderwijs. Onder anderen ondervoorzitter Lorin Parys en kopstuk Theo Francken vroeger daar eerder om. 

Het gemeenschapsonderwijs GO! laat nu al toe dat zijn scholen zo’n verbod invoeren via het schoolreglement, maar op verschillende plaatsen werd dit juridisch aangevochten. Daarom moest een wijziging van het decreet over het gemeenschapsonderwijs voor eens en voor altijd duidelijkheid brengen. De ouders van elf meisjes van de scholen Atheneum Maasland (nu: GO! Maxwell) en de Nikola Tesla Middenschool in Maasmechelen kregen aanvankelijk gelijk van de rechtbank dat het verbod op deze scholen een schending is van de godsdienstvrijheid van deze leerlingen. Nu schrapte het Antwerpse hof van beroep deze beslissing. 

Het hof oordeelt bovendien dat het verbod op levensbeschouwelijke tekens niet enkel op deze specifieke scholen, maar in heel het gemeenschapsonderwijs verantwoord is. “Laat ons nu de bladzijde omslaan”, reageert minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA). “Voorlopig is er geen reden meer om het decreet te wijzigen. Bij deze onderstreept het hof van beroep dat scholen uit het GO wel degelijk een neutraliteitsgebod mogen opleggen en komt er een einde aan de juridische onzekerheid.”

‘Totale chaos’

De juristen Jogchum Vrielink (Université Saint-Louis) en Johan Lievens (KU Leuven) denken nochtans dat de rechtsonzekerheid door de nieuwe beslissing net is toegenomen. “De totale chaos is uitgebroken”, zegt Vrielink. “Wat moet een school nu? Tot nu was het glashelder: de Raad van State had geoordeeld dat er voor een verbod op religieuze tekenen een concrete noodzaak moet zijn in de specifieke school in kwestie.”

De uitspraak van de Raad van State kwam er in de zaak van twee moslimmeisjes uit Dendermonde die op school een hoofddoek wilden dragen en een jonge Sikh uit Sint-Truiden die met tulband naar school wilde. De Raad van State gaf hen gelijk, omdat er in deze scholen geen gegronde reden was voor een verbod en dan is dat in strijd met de godsdienstvrijheid zoals bepaald in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Ook een meisje uit Leuven kreeg van de rechter gelijk om haar hoofddoek op school te dragen. 

Telkens zag het GO! geen reden om het verbod ook op andere scholen te schrappen. Het Antwerpse hof van beroep geeft het GO! nu gelijk. “Het verrast me dat het hof zo stellig het arrest van de Raad van State opzij schuift”, zegt Johan Lievens, onderzoeker onderwijsrecht aan de KU Leuven. “Het arrest van Raad van State is niet bindend, maar zou toch richtinggevend moeten zijn.”

Zowel Lievens als Vrielink vinden dat het Antwerpse hof van beroep te weinig motiveert waarom de beperking van de godsdienstvrijheid hier gelegitimeerd is. In zijn arrest oordeelt het hof dat een leeromgeving vrij van levensbeschouwelijke tekens de leerlingen beschermt “tegen elke vorm van sociale druk en bekeringsijver”. Het verwijst daarbij naar incidenten in andere scholen van het GO! In de athenea van Antwerpen en Hoboken werd een verbod ingevoerd omdat er volgens de directie sprake was van groepsdruk om een hoofddoek te dragen.

“Het hof gaat dus regelrecht in tegen wat de Raad van State had geoordeeld, namelijk dat je die incidenten op de ene school niet kan gebruiken voor een andere school of voor een algemeen verbod”, zegt Vrielink. 

Guerre des juges

In de zaak waarin een leerling uit Leuven gelijk kreeg, moet nog een beslissing in beroep vallen. Die beroepsrechter kan altijd een andere beslissing nemen dan het hof in Antwerpen. “Blijkt het nodig te zijn, dan voer ik de decreetwijziging toch nog in”, zegt minister Weyts. Daar is een tweederde meerderheid voor nodig, wat betekent dat de Zweedse coalitie op zoek moet naar partners in het parlement. Bovendien kan het decreet dan aangevochten worden bij het Grondwettelijk Hof, dat dan opnieuw moet oordelen of een verbod de godsdienstvrijheid schendt. 

 “Alleen de extremen hebben er baat bij dat deze polemiek nog langer aansleept”, zegt Weyts. “Er is nu juridische duidelijkheid, die weliswaar niet in marmer gebeiteld is, maar ik roep de scholen om van de mogelijkheid gebruik te maken om een neutraliteitsgebod in te voeren, voor zo ver ze dat nog niet gedaan hebben.”

Alleen: scholen die zo’n verbod nu pas willen opnemen, riskeren dat leerlingen dat aanvechten en dan komt de zaak sowieso bij Raad van State, die dus vindt dat enkel een concrete noodzaak binnen die school een verbod kan verantwoorden.

Ondertussen overleggen de ouders van de elf leerlingen die ongelijk kregen in Antwerpen met hun advocaat of ze de beslissing aanvechten bij het Hof van Cassatie.  “Als Cassatie anders oordeelt dan de Raad van State, dan spreken twee van onze hoogste hoven elkaar tegen”, zegt Vrielink. “Dan riskeert dat een guerre des juges te ontketenen.”

“Het Antwerpse hof van beroep heeft in zekere zin al het eerste schot gelost”, vult Lievens aan.

Terwijl de N-VA pleit voor een verbod op religieuze tekenen in het onderwijs, is er commotie ontstaan omdat parlementslid Michael Freilich een joodse kandelaar aansteekt in het parlement. Dat doet hij in het kader van Chanoeka, het joodse feest van het licht. Pinar Akbas, N-VA-gemeenteraadslid in Hasselt, riep voorzitter Bart De Wever al op Twitter op om duidelijkheid te scheppen over hoe ver de seculariteit reikt. “Teleurstellend dit. Hoe moet ik nu mijn partij verdedigen als mensen zeggen dat we een anti-islampartij zijn? Secularisme is absoluut of niet, graag duidelijkheid hierover!”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234