Dinsdag 05/07/2022

NieuwsOekraïne

NAVO-baas Stoltenberg: geen concessies aan Rusland over basisprincipes en geen ‘tweederangs’ leden

null Beeld EPA
Beeld EPA

De NAVO zal ‘in goed vertrouwen’ met Rusland onderhandelen over wapenbeheersing en vertrouwenwekkende maatregelen, maar geen water bij de wijn doen over ‘basisbeginselen’ en niet toestaan dat er ‘tweederangs-NAVO-leden’ komen. Dat heeft NAVO-chef Stoltenberg vrijdagmiddag gezegd na een virtuele vergadering van de buitenlandministers van de NAVO-landen.

Arnout Brouwers

Stoltenberg waarschuwde dat de opbouw van Russische militaire middelen langs de Oekraïense grens doorgaat en dat Rusland “helaas” geen gehoor heeft gegeven aan de talloze oproepen tot de-escalatie van de afgelopen weken. “De kans op conflict is reëel”, zei hij, doelend op mogelijk hernieuwd gebruik van militair geweld van Rusland tegen Oekraïne. Rusland ontkent die intentie, en zegt dat het in eigen land strijdkrachten mag opstellen waar het wil.

De NAVO-ministers kwamen vrijdag in een ‘buitengewone’ vergadering bijeen met het oog op de besprekingen volgende week woensdag met Rusland in de NAVO-Rusland-Raad (die voor het laatst in 2019 bijeenkwam). Volgens Stoltenberg is er “sterke steun” onder lidstaten om het gesprek met Rusland aan te gaan.

“We staan klaar om over conventionele en nucleaire wapenbeheersing te praten,” zei Stoltenberg, “zolang die wederzijds, gebalanceerd en verifieerbaar is. Dat is iets anders dan eenzijdige beperkingen accepteren op het vermogen en het recht van de NAVO om alle NAVO-leden te verdedigen. We kunnen niet eindigen in een situatie met een soort van tweederangs-NAVO-leden.”

Dat Oekraïne een “gewaardeerde partner” is maar geen NAVO-lid dat aanspraak kan maken op militaire steun bij een gewapende aanval, onderstreepte Stoltenberg opnieuw. Maar de alliantie kan alleen met Rusland praten in consultatie met Oekraïne: maandag komt de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmytro Koeleba langs in Brussel.

Vergaande Russische eisen

Rusland eiste vorige maand, met de publicatie van twee conceptverdragen, onder andere terugtrekking van alle NAVO-troepen uit landen die ooit tot het Warschaupact behoorden en garanties dat de NAVO nooit meer oostwaarts uitbreidt. Het zijn vergaande eisen, die als ultimatum worden gepresenteerd, op straffe van niet nader omschreven “militair-technische maatregelen”.

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Rjabkov, die volgende week in Genève onderhandelt met de Amerikanen, zei deze week opnieuw dat Rusland haast heeft en waarschuwde dat nieuwe westerse sancties kunnen leiden tot het einde van alle samenwerking op veiligheidsgebied, inclusief wapenbeheersing. Rjabkov zei ook dat Rusland niet alleen bezwaar maakt tegen een eventueel NAVO-lidmaatschap van Oekraïne (iets wat politiek niet op het menu staat, ondanks een belofte daartoe uit 2008), maar ook tegen NAVO-banden met het land buiten een lidmaatschap om.

Rjabkov zei woensdag tegen The Wall Street Journal dat de Russen er in Genève “snel achter willen komen” of er een basis is om op sommige van deze punten samen te werken. “Onze strijdkrachten zullen er ook zijn, en we zullen zien of er een basis is om het diplomatieke spoor voort te zetten.”

Vrijdag voegden de Franse president Emmanuel Macron en Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zich bij het koor van Europese politici dat de marginale rol van de EU afkeurt. Macron, die onder het Franse voorzitterschap juist een speerpunt wil maken van de Europese “strategische autonomie”, zei vrijdag de Amerikaans-Russische besprekingen te verwelkomen, maar voegde eraan toe dat “de Europese veiligheidsarchitectuur iets is dat wij moeten bouwen”.

De vraag die westerse politici zichzelf ondertussen stellen, is of Rusland werkelijk wil onderhandelen of slechts ‘onmogelijke’ eisen heeft gesteld om de zaken verder militair te laten escaleren. Dat er op zich ruimte is om na jaren verval van de betrekkingen – vooral na de Russische annexatie van de Krim in 2014 – opnieuw met Rusland te onderhandelen over nucleaire wapenbeheersing, vertrouwenwekkende maatregelen en limieten aan bepaalde soorten conventionele wapens, beamen ook westerse politici.

Training van een Oekraïense eenheid in de buurt van de hoofdstad Kiev.   Beeld Emile Ducke / de Volkskrant
Training van een Oekraïense eenheid in de buurt van de hoofdstad Kiev.Beeld Emile Ducke / de Volkskrant
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234