Vrijdag 10/07/2020

AnalyseFormatie

Naar een regering in de zomer? Dit zijn de belangrijkste opties

Egbert Lachaert, Joachim Coens en Georges-Louis Bouchez wandelen langs het Warandepark in Brussel.Beeld Photo News

Steeds hetzelfde doen en toch een ander resultaat verwachten: volgens Albert Einstein is het de definitie van waanzin. Toch is dit wat de ‘drie koningen’ Egbert Lachaert (Open Vld), Joachim Coens (CD&V) en Georges-Louis Bouchez (MR) proberen. Ze geven zichzelf een maand om een regering te vormen. Dit zijn hun voornaamste opties.

1. Paars-geel

De voorkeurscoalitie van Lachaert, Coens en Bouchez. Deze formule vertegenwoordigt een meerderheid in beide landsdelen en omvat de grootste partijen in Vlaanderen en Wallonië: N-VA en PS. Om de coronacrisis te bestrijden – de zwaarste economische recessie sinds mensenheugenis – is dat geen overbodig luxe.

Alleen: ondanks herhaalde pogingen lijkt paars-geel niet levensvatbaar. De PS ziet een Grosse Koalition met een ideologisch tegengestelde partij als de N-VA niet zitten. Voorzitter Paul Magnette deed tijdens zijn snuffelronde de afgelopen maand een ultieme poging. Hij had urenlange gesprekken met Bart De Wever, zonder concreet resultaat. Het allerlaatste gesprek, midden vorige week, verliep stroever dan ooit.

Bovendien willen de Franstalige socialisten niet toetreden tot een paars-gele regering als ook de Open Vld er deel van uitmaakt. Vanwege de eisen van Lachaert, maar ook vanwege het feit dat de socialisten dan de facto de Zweedse regering depanneren. Tegen die regering hebben ze vijf jaar oppositie gevoerd.

2. Paars-groen

Even, heel even leek paars-groen vertrokken. Eind 2019 was toenmalig Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten bereid om de sprong te wagen in ruil voor het premierschap en een ethische hervormingsagenda. Ze werd teruggefloten, onder meer door Lachaert. Een vivaldicoalitie zou volgens hem te ver naar links neigen.

Inhoudelijk gezien is paars-groen niet zo ver gezocht. De voorbije maanden vonden de liberalen, socialisten, christendemocraten en groenen elkaar meer dan regelmatig bij stemmingen in de Kamer. Maar politiek gezien is paars-groen zijn momentum verloren. Lachaert begint er liever niet aan. Coens rekent op een Vlaamse meerderheid en deze formule haalt die niet. Ook Bouchez heeft nog weinig zin in de groenen.

De kans dat de drie koningen hun energie zullen stoppen in de reanimatie van paars-groen lijkt dus klein. Al blijven de groene partijen voorlopig wel betrokken bij de regeringsvorming. Eerstdaags zou een ontmoeting gepland staan.

PS-voorzitter Paul Magnette ziet een coalitie met de N-VA niet zitten.Beeld BELGA

3. Klassieke tripartite

Maakt de klassieke tripartite (een samenwerking tussen de drie traditionele politieke families) een comeback in 2020? Als het van Magnette en Conner Rousseau (sp.a) afhangt wel. De twee socialisten hebben maandag hun gesprekken afgerond met de conclusie dat paars-geel noch paars-groen momenteel levensvatbaar is. Zij stellen daarom een rood-blauw-oranje minderheidsregering voor als alternatief.

Vergis u niet: Lachaert, Coens en Bouchez hebben oren naar deze piste. Vorige week lieten ze dat ook weten aan de socialisten. Maar 100 procent overtuigd zijn ze evenmin. Binnen de CD&V wil kopvrouw Hilde Crevits liefst de N-VA erbij houden, aangezien zij de komende vier jaar in een Vlaamse regering zit geleid door die partij. Binnen de Open Vld leeft de vrees dat de tripartite een verdoken opstap is naar een paars-groene coalitie, want de kans dat de N-VA deze formule steunt vanuit de oppositie is nihil.

Het lijkt erop dat de drie koningen de klassieke tripartite als een terugvalpositie zien die ze deze zomer pas weer op tafel zullen gooien wanneer alle andere mogelijkheden uitgeput zijn. Dat de beide socialistische voorzitters klaarstaan om de huidige regering-Wilmès II te versterken indien gevraagd, dat weten ze intussen.

4. Wilmès II

Nu Magnette en Rousseau de deur hebben geopend voor een minderheidsregering is er plots veel mogelijk. Een voortzetting van de Zweedse coalitie bijvoorbeeld. Al botst deze formule op een enorm obstakel: aangezien de socialisten en groenen zo’n rechtse coalitie niet zullen steunen, betekent dit dat Zweeds bis afhankelijk is van gedoogsteun van het Vlaams Belang. 

Voor de MR is dat onbespreekbaar. Bovendien kunnen de socialisten in dit scenario alle oppositiekanonnen laten bulderen. In de peiling van VTM Nieuws en Het Laatste Nieuws gaat de sp.a alvast licht vooruit, naar 12,5 procent. Een opsteker voor voorzitter Rousseau. Voor het overige blijven de machtsverhoudingen in de Wetstraat stabiel. In Vlaanderen piekt het Vlaams Belang, daarop volgt de N-VA en dan de rest. In Franstalig België valt de populariteit van premier Sophie Wilmès op.

Een andere mogelijkheid is dat Wilmès II de volledige legislatuur afhaspelt, tot 2024. In theorie kan dit: het gaat om een volwaardige minderheidsregering. Vicepremier Alexander De Croo (Open Vld) zinspeelde onlangs op deze mogelijkheid. In de praktijk lijkt het aartsmoeilijk om met slechts drie kleine partijen te besturen in volle coronacrisis. Wilmès II zou een speelbal worden van de linkse oppositie die, aangevuld met het Vlaams Belang en de PVDA, een enorme tegenmeerderheid kan mobiliseren.

Dan toch maar nieuwe verkiezingen? Gezien de peilingen zit niemand daarop te wachten. Voor haast alle partijen betekent dit een gegarandeerde afstraffing. Het besluit: de drie koningen hebben nood aan een kerstmirakel in juli.

Premier Sophie Wilmès in de Kamer.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234