Donderdag 24/09/2020

AchtergrondCoronaherstelplan

Na vierdaagse EU-top is de vraag: zijn we gerold door de Nederlanders?

De Nederlandse premier Mark Rutte.Beeld AP

België zal jaarlijks meer dan 1 miljard euro extra bijdragen aan de EU-meerjarenbegroting, maar krijgt daar iets voor terug: geld uit een brexitfonds én 5 miljard euro uit het coronaherstelfonds. Dat is beslist op een historische vierdaagse EU-top. Een goeie zaak? Of hebben we ons laten rollen door Nederland?

“Er was duidelijke wilskracht om te werken aan een evenwicht tussen solidariteit en verantwoordelijkheid.” Premier Sophie Wilmès (MR) blikte dinsdag tevreden terug op een “historische” vierdaagse EU-top. Met een meerjarenbegroting van 1.074 miljard euro en een coronaherstelfonds van 750 miljard euro, voor 390 miljard euro bestaande uit subsidies en voor 360 miljard euro uit leningen, kwamen de 27 lidstaten een recordbedrag overeen om de komende zeven jaar te besteden.

België blijft voor de meerjarenbegroting een van de grotere nettobetalers, maar rekent op de economische terugverdieneffecten. De Belgische bijdrage aan de EU-begroting zal netto met 1,16 miljard euro per jaar stijgen, bovenop de huidige 3,3 miljard euro. Dit is 600.000 euro per jaar minder dan eerst voorzien maar het blijft een gevoelige verhoging. De reden? Brexit. De nettobetalers gaan meer bijdragen aan de EU omdat de Britse bijdrage wegvalt. Om de economische aderlating van het Britse vertrek op te vangen zal de EU wel voorzien in een ‘brexitfonds’ van 5 miljard euro. Pas dit najaar wordt de verdeelsleutel becijferd, maar onze exporteconomie zou een van de grootste begunstigden kunnen zijn.

Bruto nationaal inkmen

Wilmès benadrukte dat de Belgische bijdrage minder dan 1 procent van het bruto nationaal inkomen (bni) blijft. De voordelen van de interne markt voor ons land bedragen daarentegen bijna 11 procent van het bni, ruim 56 miljard euro. Via Europese programma’s krijgt ons land de komende zeven jaar ook 18,3 miljard euro subsidies.

Toch is professor Europese politiek Steven Van Hecke (KU Leuven) niet mals voor de wijze waarop ons land zich op de voorbije top in de hoek heeft laten drummen door onze noorderburen. Zo zal België jaarlijks 260 miljoen euro extra betalen voor de korting van 7,5 miljard euro die de grootste nettobetalers, waaronder Nederland en Duitsland, tijdens de voorbije top versierden. “We zijn op dat domein toch bij de verliezers van deze top,” zegt Van Hecke. “De tijd dat België bij de dealmakers van EU-toppen was, onder meer dankzij het gezamenlijk Benelux-overleg, lijkt voorbij. Nederlands minister-president Mark Rutte koos andere bondgenoten. Op lange termijn is dit voor ons onrustwekkend.”

Steven Van Hecke (KU Leuven): ‘De tijd dat België bij de dealmakers van EU-toppen was, onder meer dankzij het gezamenlijk Benelux-overleg, lijkt voorbij.’Beeld rv

Wilmès wist volgens Van Hecke de schade nog te beperken door enkele slagen binnen te halen voor onze zeehavens, Antwerpen en Zeebrugge. België zal voortaan niet 20 maar 25 procent douaneheffingen op goederen uit niet-EU-landen kunnen behouden, die voor de andere 75 procent doorgestort worden aan de EU. Dit zou ons jaarlijks zo’n 125 miljoen euro extra opleveren. Drie Waalse transitieregio’s en Limburg krijgen 200 miljoen euro extra bovenop de beloofde 2,4 miljard euro aan regiosubsidies, waarvan ruim 800 miljoen naar Vlaanderen vloeit.

Boeren betogen

Daartegenover staan dan volgens Van Hecke wel geplande besparingen in het Europese R&D-programma Horizon, wat negatieve gevolgen zal hebben voor Vlaamse universiteiten en onderzoekscentra. Ook het transitiefonds voor het klimaat zou meer dan gehalveerd worden. De boeren klagen dat de landbouwsubsidies drastisch dalen – directe inkomenssteun met 5 procent en de steun voor plattelandsontwikkeling met 15 procent. Een forfait van 100 miljoen euro voor België maakt weinig indruk. Boerenbond en Algemeen Boerensyndicaat (ABS) betogen donderdag al in de Brusselse EU-wijk. 

Let wel: het EU-parlement kan voorgaande besparingen afzwakken. Zo zullen de parlementsleden zich naar verwachting ook keren tegen bezuinigingen in het gezondheidsbudget van de meerjarenbegroting. Van de 9,4 miljard euro die de Commissie voorstelde, blijft volgens Van Hecke maar 1,7 miljard euro over, al stelt men daar het enorm coronaherstelfonds tegenover dat buiten de begroting valt.

Professor fiscaal recht Michel Maus (VUB): ‘Er zijn crisisbelastingen nodig voor solidariteit en om de coronasteunpakketten te bekostigen.’Beeld rv

Coronaherstelfonds

Uit het coronaherstelfonds van 750 miljard euro is voor België 5 miljard euro voorzien, op voorwaarde dat er een herstelplan komt in lijn met de jaarlijkse aanbevelingen van de Commissie. Van Hecke: “Dit herstelplan en de interne verdeling van de 5 miljard euro tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië kan hier dus de regeringsvorming doorkruisen.”

Het herstelfonds moet gefinancierd worden door leningen die de Commissie tot 2058 aangaat op de markt. Voor het eerst komen er ook Europese ‘eigen middelen’ om die terugbetaling te verzekeren. Lees: EU-belastingen. Professor fiscaal recht Michel Maus (VUB) noemt dit het ‘venijn in de staart’, want op de laatste bladzijden van het EU-document valt te lezen dat elk land een heffing zal betalen van 0,80 euro per kilogram niet-gerecycleerd plastic (volgens De Tijd een geschatte 140 miljoen euro voor ons land, MR). Er worden ook koolstofheffingen, digitale belastingen en zelfs een financiële transactietaks in het vooruitzicht gesteld. “Dit toont aan wat ik al een paar maanden verkondig”, zegt Maus. “Dit is de ongemakkelijke waarheid. Er zijn crisisbelastingen nodig voor solidariteit en om de coronasteunpakketten te bekostigen. De EU zet nu de toon, maar dit zal ook bij ons volgen, federaal, regionaal en lokaal.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234