Donderdag 08/12/2022

ReportageKlein Kasteeltje

Na vechtpartijen aan Klein Kasteeltje: staatssecretaris werkt aan verhuis, maar lost dat wel iets op?

Het protest van het Fedasil-personeel voor het Klein Kasteeltje. Beeld Tim Dirven
Het protest van het Fedasil-personeel voor het Klein Kasteeltje.Beeld Tim Dirven

Na een woelige nacht voor de deur van het Klein Kasteeltje legde het personeel van Fedasil het werk neer. Dat leidde meteen tot overleg tussen de overheden om de aanmelding van asielzoekers weg te halen uit het Klein Kasteeltje. Maar helpt dat aan de aanhoudende opvangcrisis?

Bruno Struys

Ze komen een voor een door de grote poort met in der haast gemaakte kartonnen borden met daarop ‘ça suffit’ en ‘een oplossing nu!’. Even later staan net geen honderd medewerkers van Fedasil schouder aan schouder voor het Klein Kasteeltje.

Ook op de hoofdzetel en in de verschillende opvangcentra heeft deze middag het personeel een uur lang het werk neergelegd voor een spontane staking. Aan het Klein Kasteeltje sloten enkele asielzoekers zich aan bij het protest, terwijl auto’s en zwaarder verkeer voorbij raasden op de Kleine Ring van Brussel. “De veiligheid van asielzoekers, maar ook van ons is hier niet gegarandeerd”, zegt Nils Baetens, diensthoofd bij Fedasil. “Moeten we wachten tot de eerste onder een auto terechtkomt?”

Enkele uren eerder was de situatie ter plaatse ontploft. Er stonden deze ochtend enkele honderden asielzoekers voor de deur, wachtend op hun eerste afspraak en opvang. Een van hen is de 34-jarige Kameroener Junior*, die al twee weken aanschuift voor een afspraak en nu nog altijd zit te wachten achter de dranghekken. “Deze nacht ontstond er ruzie omdat enkele mensen in de rij hun vrienden wilden laten aansluiten”, zegt Junior. “Dat is begrijpelijk, maar natuurlijk niet fijn voor wie daarachter staat. Langs de andere kant riskeer je je plaats kwijt te zijn, als je nog maar even weg bent om iets te eten.”

Al om 2 uur ’s nachts zouden de schermutselingen zijn begonnen, terwijl de poort pas opengaat om 8.30 uur. Zo’n 135 mannen en vrouwen met kinderen konden zich deze ochtend aanmelden, net als 17 niet-begeleide minderjarigen. Toen iets na 9.00 uur bleek dat er van de alleenreizende mannen maar 10 binnen mochten, liep het pas echt uit de hand. De politie moest hardhandig tussenkomen om de massa uiteen te drijven en de situatie te bedaren.

Nachtlawaai en zwerfvuil

Het personeel is bang voor de escalaties, en voelde zich al bedreigd, maar begrijpt de oorzaak. “Mensen slapen hier al zo lang en dan zijn er enkele heethoofden die agressief worden", zegt Baetens. Hij kijkt naar de combi’s om de hoek. “Dat kunnen nog geen honderd agenten oplossen.”

Brussels burgemeester Philippe Close (PS) besliste eind vorige week om de ingang te verplaatsen naar de voorzijde aan de Kleine Ring nadat de buurtbewoners aan de achterzijde van het Klein Kasteeltje hun beklag deden. Closes kabinet krijgt naar eigen zeggen al de hele zomer mails over nachtlawaai en afval op straat. “We willen de schuld daarvoor niet op de asielzoekers steken, want ze hebben niet echt een andere optie, maar we moeten die buurt ook leefbaar houden”, zegt zijn woordvoerder.

Het personeel heeft het werk weer snel hervat, maar staatssecretaris Nicole de Moor (cd&v) wil absoluut vermijden dat de deur van het aanmeldcentrum op bepaald moment dicht zou blijven. “Als de deur niet meer opengaat, belemmert dat de doorstroming van aangemelde asielzoekers naar plaatsen die nog openstaan in Berlaar (waar twee weken geleden een opvangcentrum opende, BST) en naar het Dublincentrum in Zaventem”, zegt de Moor.

De Morgen vernam uit verschillende bronnen dat het kabinet dinsdagmiddag overleg pleegde met burgemeester Close en Fedasil. Op tafel lag een eventuele verhuizing van het aanmeldcentrum naar het Pachecogebouw, verderop aan de Ring, waar nu al Dienst Vreemdelingenzaken zit. De vraag is of dat veel verandert, als migranten nog altijd op straat moeten slapen. “Ik denk dat onze aanwezigheid hier, in het zicht van iedereen, vooral een slecht beeld vormt voor de Belgische diensten”, zegt Junior.

Diepgaander probleem

De onmenselijke situatie aan de voorzijde is de aanleiding voor het personeelsprotest, maar de onderliggende frustratie bij Fedasil ligt bij een groter, moeilijker probleem: België slaagt er maar niet in om iedereen opvang te geven die daar recht op heeft. Als er niets verandert, komt er onvermijdelijk een moment waarop Fedasil niet enkel alleenreizende mannen, maar ook gezinnen met kinderen geen opvang kan geven. De opvangcapaciteit is nagenoeg helemaal gevuld en zit bijna op hetzelfde historisch hoge niveau als tijdens de Syrië-crisis van 2015.

Er zijn dit jaar veel asielaanvragen, maar mensen blijven vooral te lang in de opvang. Die haperende uitstroom ligt aan de dossierachterstand bij zowel de Dienst Vreemdelingenzaken als het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS). De dossierachterstand bij CGVS stijgt al jaren. Deze zomer is ze voor het eerst sinds lang weer wat afgenomen, met 978 dossiers. “De daling is de impact van het personeel dat begin dit jaar is aangeworven en van interne maatregelen om de output te maximaliseren”, zegt commissaris-generaal Dirk Van den Bulck.

Er blijft een achterstand van maar liefst 12.393 dossiers. Om de zaken te bespoedigen geeft CGVS voorrang aan dossiers met meer kans op een positieve uitkomst, want dan is er geen risico op aanslepende beroepsprocedures en is die persoon sneller uit de opvang.

De dienst geeft ook voorrang aan wie in de opvang zit. Heel wat asielzoekers doen niet eens een beroep op opvang, dankzij burgers die hun huis openstellen. “Ik heb ook een tijdelijke verblijfsplek, maar als ik me wil laten registreren, zal ik toch hier op straat moeten slapen”, zegt de Kameroener.

* De volledige naam van Junior is bekend bij de redactie.

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234