Vrijdag 30/09/2022

AchtergrondVerenigde Staten

Na Roe v. Wade werken Democraten koortsachtig aan wetten die homohuwelijk en recht op anticonceptie moeten beschermen

Nancy Pelosi. De Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, spreekt over het wetsvoorstel om het recht op anticonceptie in de federale wet vast te leggen. Beeld ANP / EPA
Nancy Pelosi. De Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, spreekt over het wetsvoorstel om het recht op anticonceptie in de federale wet vast te leggen.Beeld ANP / EPA

Sinds het Amerikaanse Hooggerechtshof het landelijke recht op abortus heeft afgeschaft, vrezen Amerikanen meer verworvenheden te verliezen, zoals anticonceptie en het homohuwelijk. De Democraten proberen met nieuwe wetten de grond voor die angst weg te nemen.

Maral Noshad Sharifi

Waarom komen de Democraten juist nu met nieuwe wetsvoorstellen?

Dat heeft alles te maken met de conservatieve wind die in het Hooggerechtshof waait. In juni herriep een meerderheid in het Hof de uitspraak uit 1973 in de zaak Roe v. Wade, die het landelijke recht op abortus in de Verenigde Staten verankerde. Nu besluiten de Amerikaanse staten zelf of vrouwen hun zwangerschap mogen laten afbreken. In ongeveer de helft van de staten is abortus inmiddels in meerdere of mindere mate verboden.

De conservatieve opperrechter Clarence Thomas zinspeelde erop dat ook het homohuwelijk en toegang tot anticonceptie zouden kunnen sneuvelen: die twee zaken zijn net als Roe v. Wade gebaseerd op het grondwettelijk recht op privacy. Bovendien stellen sommige conservatieve Amerikanen dat het leven al begint op het moment dat zaadcel en eicel met elkaar versmelten. Volgens hen is het al moord om een morning-afterpil te slikken.

“We draaien de tijd niet terug”, zei Nancy Pelosi, fractievoorzitter van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, toen ze woensdag het wetsvoorstel presenteerde waarin het recht op anticonceptie wordt vastgelegd. De Democraten willen duidelijk maken dat ze “de strijd tegen de schandalige rechtse aanval op de vrijheid nooit zullen opgeven”.

Waarom hebben ze die rechten niet al eerder in wetten verankerd?

Omdat ze niet dachten dat het nodig zou zijn, tot die aanval van opperrechter Thomas op het homohuwelijk en anticonceptie.

Overigens roepen veel vrouwen al jaren dat het recht op abortus in de wet moet worden vastgelegd. Toen Donald Trump tijdens zijn presidentschap een aantal conservatieve rechters benoemde zagen ze de bui al hangen. Maar de Democraten konden er dit jaar geen meerderheid voor vinden in de Senaat.

President Obama had dat waarschijnlijk wél makkelijk voor elkaar kunnen krijgen, maar hij zag er destijds niet het belang van in. Veel progressieve kiezers zijn nu boos dat Obama zo’n wet niet wat serieuzer heeft overwogen.

Wat staat er precies in de wetsvoorstellen?

Dinsdag nam het Huis een wet aan die het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht moet beschermen, met 267 tegen 157 stemmen. Alle Democraten stemden vóór, maar ook 47 Republikeinen, die districten vertegenwoordigen die bij de vorige verkiezingen meer pro-Biden waren dan pro-Trump. Deze Respect for Marriage Act beschermt niet alleen het homohuwelijk, maar ook het interraciale huwelijk, dat tot 1967 niet landelijk was toegestaan. Het recht om te trouwen voor mensen van hetzelfde geslacht werd pas in 2015 landelijk geregeld.

Donderdag heeft het Huis van Afgevaardigden de Right to Contraception Act aangenomen, die de toegang tot anticonceptie wettelijk moet beschermen. Alle Democraten en twee Republikeinen stemden voor, 195 stemden tegen. Dat de wetten soepel door het Huis zouden worden aangenomen was te verwachten, de Democraten hebben hier nu eenmaal een meerderheid.

null Beeld Win McNamee / Getty
Beeld Win McNamee / Getty

Wat is de kans van slagen?

Het is nog maar de vraag of de wetten wel door de Senaat zullen komen, die conservatiever is dan het Huis. De Democraten en Republikeinen hebben in de Senaat evenveel stemmen, 50 tegen 50. Vanwege de extra stem van vicepresident Kamala Harris hebben ze in de praktijk net de meerderheid.

Maar een gewone meerderheid is niet genoeg om de wet erdoor te krijgen. De Democraten hebben de steun nodig van minimaal 60 van de 100 senatoren, om te voorkomen dat de Republikeinen de wet met een zogeheten filibuster blokkeren. Hoewel sommige Republikeinen al hebben laten doorschemeren met de Democraten mee te zullen stemmen, zijn dat er waarschijnlijk niet genoeg. Het is nog onduidelijk wanneer de stemmingen zullen plaatsvinden.

En wat als het niet lukt? Lopen homorechten en het recht op anticonceptie dan gevaar?

Een aantal staten heeft al kenbaar gemaakt dat ze de morning-afterpil en het spiraaltje het liefst willen verbieden, omdat ze die als vormen van abortus zien. In hoeverre die plannen juridisch haalbaar zijn, moet nog blijken. Anders dan het recht op abortus is het recht voor mensen van hetzelfde geslacht om te mogen trouwen niet alleen gebaseerd op privacy maar ook op het gelijkheidsbeginsel, waardoor het een sterkere juridische basis heeft.

Tegelijkertijd is het belangrijk om te luisteren naar wat de conservatieve opperrechters, zoals Clarence Thomas, zelf zeggen. Conservatieve Amerikanen zijn een kruistocht begonnen tegen de rechten van vrouwen en lhbti’ers. Dit jaar zijn er in Amerikaanse staten al meer dan driehonderd wetten ingevoerd die de rechten van lhbti’ers inperken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234