Vrijdag 26/04/2019

Sociale fraude

Na privédetectives: gaat overheid straks ook zelf achter OCMW-fraudeurs aan?

Vakantiewoningen in Turkije. Beeld © Zoonar/Cylonphoto

De federale regering wil de oprichting van een 'internationaal fraudebureau' onderzoeken. Zo'n bureau kan onder meer nagaan of OCMW-cliënten geen bezittingen verbergen in het buitenland. Antwerpen en Gent zijn voor.

Het idee komt uit Nederland. Daar bestaat al jaren het Internationaal Bureau Fraude-Informatie. Gemeenten kunnen dit bureau vragen om te controleren of hun inwoners geen sociale voordelen (leefloon, sociale woning, kortingen...) krijgen waar ze geen recht op hebben, omdat ze in het buitenland bezittingen hebben die ze niet aangeven.

Het Fraudebureau contacteert daarop de buitenlandse autoriteiten en duikt de registers van de betrokken landen in. Nederlandse cijfers leren dat een op de tien niet-westerse steuntrekkers vals zou spelen. De stad Tilburg gaat ervan uit dat een op de vijf van haar 'Nederturken' bezittingen achterhoudt in Turkije. Soms gaat het om niet meer dan een geërfd lapje weiland zonder veel waarde, maar geregeld ook om grotere fraude met huizen, bedrijven of gronden.

Ook in ons land is uitkeringsfraude in het buitenland een zorg voor gemeenten. Op het vorige begrotingsconclaaf, eind maart, besloten minister van Fiscale Fraudebestrijding Johan Van Overtveldt (N-VA) en staatssecretaris voor Bestrijding van Sociale Fraude Philippe De Backer (Open Vld) daarom om "naar analogie met Nederland" de oprichting van een eigen fraudebureau te onderzoeken. "We doen het al goed tegen sociale fraude. Maar het kan nooit kwaad om te kijken wat elders werkt", reageert het kabinet van De Backer.

Geen bedriegers

Het idee wordt alvast positief ontvangen in Antwerpen en Gent. "Sociale fraude nemen we al heel serieus. Wie een leefloon of sociale woning nodig heeft, moet die krijgen, maar bedriegers uiteraard niet", zegt Gents OCMW-voorzitter Rudy Coddens (sp.a). "Een centraal fraudebureau kan ons helpen om dat handvol valsspelers er nog beter uit te halen."

Zijn Antwerpse evenknie, Fons Duchateau (N-VA), beaamt dit. Al benadrukt hij wel dat zo'n fraudebureau ook daadwerkelijk iets moet presteren. Want in Nederland loopt het niet altijd even vlot. Omdat de overheid zich moet houden aan internationale afspraken en conventies duurt het vaak maanden, soms jaren, voordat gemeenten antwoord krijgen.

Dat terwijl commerciële onderzoekskantoren met behulp van hun eigen detectives gemeenten al na enkele weken een stevig rapport kunnen voorleggen. Ook Antwerpen werkt sinds februari met zo'n bedrijf samen. "Heel wat Nederlandse gemeenten werken via de overheid en via de privé. Misschien is dat de beste oplossing", zegt Duchateau.

Coddens vindt dit geen goed idee. De VVSG, de koepel van Vlaamse steden en gemeenten, evenmin. "Veel gemeenten tasten in het duister. Maar ieder OCMW op zichzelf laten werken, helpt ons niet vooruit. Eén centraal fraudebureau waar alle info wordt samengebracht, lijkt interessanter", vertelt VVSG-voorzitter en Genks burgemeester Wim Dries (CD&V). "Al hoeft het niet." Volgens Dries is al veel informatie beschikbaar in de kruispuntdatabank van de sociale zekerheid.

Data doorzoeken

Van Overtveldt wil de strijd tegen sociale fraude sowieso verder opdrijven met behulp van fiscale data. 

Gegevens uit de belastingaangiftes moeten sneller worden uitgewisseld met de OCMW's en sociale huisvestingsmaatschappijen. Die zullen straks ook op een nieuw soort attest kunnen nakijken of een belastingplichtige buitenlandse bezittingen heeft vermeld op zijn aangifte. En De Backer heeft recent nog een akkoord gesloten met Nederland rond betere informatie-uitwisseling over de Moerdijk heen. "We werken hier constant aan", klinkt het bij de liberaal.

"Dit alles past in een trend om de sociale uitgaven met een vergrootglas te bekijken", analyseert armoedespecialist Wim Van Lancker (UAntwerpen). "Vraag is of de enorme inspanningen in verhouding staan met de resultaten. Het gaat hier om een beperkte groep mensen bij wie geen miljoenen euro's verstopt zitten. Het is vooral symboolpolitiek."

In Gent fraudeert zowat 5 procent van de OCMW-cliënten. Het overgrote deel zijn mensen die valselijk verklaren dat ze alleenstaand zijn. Antwerpen presenteert in de zomer de eerste resultaten van de samenwerking met privédetectives.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.