Zaterdag 17/08/2019

De passie van Devos

Na de verkiezingen volgt allicht een kaalslag. De regering zakt zo diep dat ze zelfs het monitoringcomité weg wil

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Gelukkig werden die ellendige zomerakkoorden door de verzamelde pers geradbraakt. Bij Bourgeois I zat er nog wat gerief tussen de openstaande gaten, Michel I maakte het nog erger dan haar vorig zomerakkoord. Dat, zoals bekend, een jaar lang politieke miserie opleverde. Alle losse eindjes van deze nieuwste luchtspiegeling zullen in de vele volgende verkiezingsmaanden nog voor spektakel zorgen.

Arco-zilverlingen

De afwezigheid van enige budgettaire ethiek bij Michel I is stilaan wraakroepend. Na de verkiezingen volgt allicht een kaalslag. De regering zakt zo diep dat ze zelfs het monitoringcomité weg wil. Ze rekent op een fenomenale groei van het aantal banen door de nog niet eens uitgewerkte afbouw van de werkloosheidsuitkering. Die moet Kris Peeters, in ruil voor 30 Arco-zilverlingen, organiseren. Het is niet meer bij te houden hoeveel keer CD&V al voor die Arco-deal, die misschien nooit uitgevoerd wordt, heeft betaald.

Bovendien bestaat twijfel of die verlaagde uitkeringen veel werklozen aan een baan zullen helpen, daarvoor zijn allicht andere maar moeilijkere maatregelen zinvoller, er is alleen zekerheid dat ze daardoor nog meer armoederisico lopen. De helft van de werklozen leeft nu al in armoede. Dat de christendemocratie die samen met de sociaaldemocratie de welvaartsstaat heeft opgebouwd, die nu zo aanpakt, moet haar ziel raken. Werklozen zijn in deze tijden blijkbaar de nieuwe lepralijders.

Het kletsakkoord van Michel I mag dan wel bestuurlijke miserie zijn, er zitten wel duidelijke ideologische keuzes in. Sommigen zien daarin tekenen van een ‘conservatieve revolutie’. Omdat N-VA zich, naast haar nationalisme en sociaal-economisch liberalisme, daardoor zou laten inspireren. Maar in het migratievraagstuk lijkt het er meer op dat N-VA naar het rechts-populisme schuift. Ooit klonk dat het afdekken van die radicaal rechtse flank de terugkeer van het VB moest verhinderen, en dat N-VA dus de democratie een dienst deed. Maar ondertussen gaat de spits van N-VA daarin zo ver, dat de vraag zich stelt of de remedie niet even erg als de kwaal dreigt te worden. Met conservatisme heeft dat niet veel te maken.

Dat verzet zich tegen dogmatisch maakbaarheidsdenken, tegen de alomtegenwoordigheid van de overheid, de tirannie van de meerderheid maar ook tegen demonisering van de ander, vraagt ruimte voor religieuze en moreel conservatieve uitdrukking en keuzevrijheid van alle burgers (dus ook geen positieve discriminatie), wil respect voor feiten, de rechtstaat en beginselen die minderheden beschermen en toelaten om zichzelf te zijn. Zoals Bart De Wever na de Gay Pride Parade liet weten: ‘Veilig en vrij jezelf kunnen zijn, daar draait het om vandaag.' De vraag is of dat voor alle minderheden evenzeer geldt.

Francken, de N-VA-spits, is zonder twijfel een degelijk, gemiddeld bestuurder die op grote volksinstemming kan rekenen. Door zijn offensieve stijl roept hij soms ook nodeloos weerstand op. In de discussie met justitie over de uitwijzing van illegalen die justitie hier nog nodig heeft, ontstaat de neiging om het standpunt van de erudiete Koen Geens te verkiezen boven dat van de vaak driftige Francken. Terwijl Francken hier een even sterk punt kan maken en de absurde toestand het resultaat van een systeemfalen is.

Maar Francken is niet de superman die de asielcrisis onder controle krijgt. Daarvoor verwijst hij immer naar anderen: de PS en ngo’s ‘pamperen’ illegalen in het Maximiliaanpark, met als ‘enige reden’ om N-VA aan te vallen. Niet om die mensen te helpen. Dat de uitzettingscijfers van Francken niet meteen aantonen dat hij zelf die structurele oplossing kan organiseren, wordt minder luid opgemerkt. Die cijfers zijn helemaal niet indrukwekkend, ze worden bovendien gemanipuleerd.

Francken laat zich vooral opmerken door zijn straffe communicatie. Ook dat is beleid. Op dat vlak is Francken een zeer bovengemiddelde beleidsmaker. De vergelijking met Trump is overdreven en beledigend, maar de tactiek is niet helemaal verschillend. Francken retweet soms onrustwekkende onzin, in een discussie over parlementaire vragen verwijst hij slordig naar het kamerreglement, in zijn dispuut met de orde van Vlaamse balies over het internationaal verbod op het opsluiten van kinderen verwijst hij voor zijn gelijk naar een advies van de Raad van State terwijl weinig anderen dat er ook zo in lezen, enz. Kortom, een op zijn minst onzorgvuldige omgang met de waarheid.

Die mag immers de zoektocht naar steun niet hinderen. Vaak wijst Francken naar de stille meerderheid, die hem wel volgt. Critici steekt hij in een links-activistisch opengrenzenhoekje. Dat gebrek aan nuance en intellectuele fair play, waarvan hij inderdaad ook het slachtoffer is, is nefast voor het politiek debat. Dat al gespannen staat. Met het populisme en al het fake news in QAnon-tijden teelt het Dunning-Kruger-effect wierig: wie ergens weinig over weet denkt er meer over te weten dan echte experts. Sociale media, vrienden en wie men aanhangt worden als betrouwbaarder gezien. Zo drijft het politiek debat steeds verder af van feiten en waarheid, standpunten worden een kwestie van geloof, niet van argumenten.

Deontologie

We moeten individuele regeringsleden die daartoe bijdragen daarop wijzen, niet enkel zomerakkoorden van een regeringsploeg doorprikken. Daarbij is het cruciaal dat alle deelnemers aan het publiek debat hun eigen deontologie er nog eens op nalezen. Het gaat immers niet enkel bij Francken wel eens fout.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden