Woensdag 28/10/2020

AnalyseFederale formatie

Na 15 maanden lonkt CD&V dan toch naar paars-groen, maar niet zonder eisenpakket

CD&V-voorzitter Joachim Coens op audiëntie bij koning Filip vorige week.Beeld BELGA

Vijftien maanden na de verkiezingen is CD&V dan toch bereid om het gesprek aan te gaan met paars-groen. Maar de partij eist wel garanties. ‘Wij laten ons niet verleiden met een bord linzensoep’, zegt Kris Peeters.

Om halfelf maandagochtend kwamen de parlementsleden samen op het hoofdkwartier van CD&V in de Wetstraat. Op de agenda stond een gedachtewisseling over de formatie, waarbij partijvoorzitter Joachim Coens uitleg gaf bij zijn mislukte poging om een Arizona-coalitie op de been te brengen. In praktijk kregen de parlementsleden echter een fundamentele vraag voorgeschoteld. Wil CD&V in zee gaan met liberalen, socialisten en groenen, of niet?

Koninklijk opdrachthouder Egbert Lachaert (Open Vld) moet vrijdag verslag uitbrengen op het paleis. Tegen dan wil hij weten of er regeringsonderhandelingen kunnen worden opgestart. Iedereen gaat ervan uit dat hij op een Vivaldi-coalitie mikt, met liberalen, socialisten, groenen en christendemocraten. De eerste drie politieke families lijken inmiddels bereid hierin mee te stappen, maar Lachaert wil er ook de Vlaamse christendemocraten bij.

Tot nu toe hield CD&V de deur stevig op slot. Ze drong aan op een Vlaamse meerderheid op federaal niveau, met N-VA dus. PS en N-VA moesten samen een regering vormen. Maar nu de formatiepoging van Paul Magnette (PS) en Bart De Wever (N-VA) is gestrand, staat de beleidspartij voor een existentiële keuze. Houdt ze voet bij stuk, en kiest ze in volle coronacrisis voor de oppositie? Of maakt ze liever deel uit van het alternatief?

Veertien eisen

“Het licht staat niet op groen, maar ook niet op rood”, zegt een parlementslid na afloop van de vergadering met Coens. Officieel heeft CD&V nog geen keuze gemaakt. De conclusie uit de twee uur durende gedachtewisseling is wel dat CD&V niet langer haar veto stelt tegen de gesprekken over Vivaldi. Dat is op zich een opmerkelijke bocht, die Coens afgelopen weekend al voorzichtig had ingezet. De parlementsleden geven Vivaldi een kans.

De opening ligt gevoelig, want de partij is intern verdeeld. Zo is de federale fractie duidelijk optimistischer over Vivaldi dan de Vlaamse. De federale parlementsleden huiveren van het vooruitzicht om naast N-VA en Vlaams Belang in de oppositie te gaan zitten. De kans is groot dat ze daar wegdeemsteren. Op Vlaams niveau vreest men vooral de reactie van coalitiepartner N-VA. “N-VA zal het leven van Open Vld erg zuur proberen maken, en ook voor ons dreigen er stevige repercussies”, luidt de Vlaamse analyse.

Ook aan de basis is CD&V verdeeld. Terwijl de christelijke arbeidersbeweging Beweging.net gewonnen is voor Vivaldi, geven de meeste CD&V-burgemeesters de voorkeur aan een regering met N-VA. Als Coens de gok waagt, moet hij dus opletten dat hij deze mandatarissen niet afstoot.

Europarlementslid voor CD&V Kris Peeters.Beeld Tim Dirven

“De gesprekken zullen heel omzichtig moeten verlopen, en zullen gepaard gaan met duidelijke voorwaarden qua inhoud en personeelsbezetting in de regering”, zegt een welingelichte partijbron. Inhoudelijk wil CD&V veertien punten realiseren, met onder meer een versteviging van de sociale zekerheid, een eerlijke fiscaliteit, een geloofwaardig begrotingstraject en een communautaire hervorming waarbij bevoegdheden worden overgedragen naar de regio’s. “De verstandhouding tussen de federale en de regionale regeringen is bovendien cruciaal, zeker rond bevoegheden die nog versnipperd zitten”, zegt Coens. Eisen die bespreekbaar zijn voor de paars-groene partijen.

Wat iets gevoeliger ligt, is de eis van CD&V om geen grote ethische hervormingen door te voeren, zoals een verlenging van de abortustermijn of de versoepeling van euthanasie. Normaal laten progressieve partijen hun parlementsleden de vrije keuze om hierover te stemmen. Maar ook hierover formuleren de paars-groene partijvoorzitters voorlopig geen veto’s.

Wachten op Lachaert

De bal ligt nu in het kamp van Lachaert. Als hij CD&V wil overtuigen, moet hij bewijzen dat hij er iets voor over heeft, klinkt het binnen CD&V. “Er zit eten en drinken in Vivaldi. Maar wij laten ons niet verleiden met een bord linzensoep”, zegt Europarlementslid Kris Peeters. De vernedering van eind 2019, toen Magnette eerst de paars-groene partijen verzamelde en ervan uitging dat CD&V wel automatisch zou volgen, is nog niet vergeten.

Ook de andere partijen kijken nu naar Lachaert, die zijn kaarten voorlopig tegen de borst houdt. Officieel heeft de liberale voorzitter nog altijd geen keuze gemaakt. Zo circuleert er naast een Vivaldi-coalitie ook nog de piste van een noodregering, die gevormd zou worden met de partijen uit de deelstaatregeringen. PS en sp.a zien deze piste echter totaal niet zitten. “Zo’n noodregering is gewoon een eufemisme voor de voortzetting van het Zweedse beleid”, zegt een socialist.

Op het partijbureau van sp.a kregen leden maandag de boodschap dat Lachaert nog geen keuze had gemaakt, maar wel voor Vivaldi leek te gaan. De komende dagen zijn er alleszins vergaderingen gepland tussen de partijvoorzitters en hun sjerpa’s. Ook Groen gaat ervan uit dat Lachaert op paars-groen mikt, al dan niet met CD&V erbij. Beide partijen zijn constructief, en zijn benieuwd met welk voorstel Lachaert op de proppen zal komen. Een inhoudelijke startnota hebben ze voorlopig nog niet gezien.

En bij N-VA? Daar bleef het maandag muisstil. De Vlaams-nationalisten gaan er voorlopig vanuit dat ze niet snel meer in de cockpit van de formatie zullen worden gevraagd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234