Dinsdag 21/05/2019

politiek

N-VA moet op zoek naar nieuwe Europese bondgenoten

Geert Bourgeois, de nieuwe Europese kopman van N-VA. Beeld Tim Dirven

Should I stay or should I go. De N-VA piekert: door het vertrek van de Britse conservatieven uit het Europees Parlement dreigt de partij in de onthoofde fractie achter te blijven. Maar ook een verhuis ligt moeilijk.

De N-VA stelt vanmiddag haar Europese lijst voor. Bovenaan staan uittredend Vlaams minister-president Geert Bourgeois, vrouwenrechtenactiviste Assita Kanko en gewezen minister Johan Van Overtveldt. Behoudens een spectaculaire terugval van de partij, lijken hun zetels in het toekomstige Europees Parlement verzekerd. Toch heeft dit nieuwe triumviraat hoofdbrekens: er moet nagedacht worden over tot welke fractie men straks wil behoren.

In het Europees Parlement maakt de N-VA vandaag deel uit van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), die zich ‘eurorealistisch’ noemen en waarvan de Britse conservatieven de ruggengraat vormen. Maar nu de Tory’s Europa verlaten door de brexit, dreigt de N-VA verweesd achter te blijven in het gezelschap van onder meer de geviseerde Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid en de extreemrechtse Zweedse Democraten.

Door het vertrek van de Tory’s, die een derde van de zetels leverden, zal de ECR ook zwaar aan macht inboeten binnen het halfrond, waar de ijzeren wet van het zeteltjes tellen geldt. De grote fracties verdelen de belangrijkste posten en dossiers. “Als de ECR-fractie straks blijft bestaan, zal die marginaal zijn”, zegt Europa-specialist Hendrik Vos (UGent). “De N-VA zal dus wellicht op zoek moeten naar een nieuwe fractie. Maar dat wordt een lastige oefening.”

Een hoge partijbron kan dit alleen maar beamen: “We zullen onze opties goed moeten afwegen.”

Flirt met Verhofstadt

Tot 2014 zat het enige Europarlementslid van de N-VA, Marc Demesmaeker, bij de Vrije Europese Alliantie. Deze fractie had echter een samenwerking met de Europese groenen, iets wat steeds vaker wrong met de conservatieve onderstroom van de N-VA. Na de verkiezingen van 2014 werd daarom beslist om de markt op te gaan. Jan Jambon en Johan Van Overtveldt werden als onderhandelaars aangeduid. Zij spraken wekenlang met de liberale ALDE-fractie van Guy Verhofstadt, om hem uiteindelijk af te poeieren en voor de ECR te kiezen. De aanwezigheid van de Tory’s daar bleek doorslaggevend.

Nu de ECR op instorten staat, zijn de uitwijkmogelijkheden beperkt. “De regionalistische EVA werkt nog samen met de groenen: een verhuis naar daar lijkt me zo goed als uitgesloten. Dat zou te veel wringen met de partijstandpunten over klimaat, begroting en migratie”, vervolgt Vos. “Ik zie iemand als Bourgeois ook niet toetreden tot de extreemrechtse fractie met Vlaams Belang, het Front National en de PVV van Geert Wilders. Het plan van de Italiaanse vicepremier en Lega-leider Matteo Salvini om een eurosceptisch blok uit de grond te stampen lijkt moeilijk van de grond te komen.”

ALDE is opnieuw een mogelijkheid. Veel zal afhangen van de vraag of Verhofstadt in zijn eeuwigdurende queeste om van de liberalen een bepalende groep in het halfrond te maken bereid is om de vernedering uit 2014 uit zijn geheugen te wissen. Tegelijk zal de N-VA zich tijdens de kiescampagne profileren als rabiate tegenstander van het Europese voluntarisme van de voormalige premier. Voor de partij symboliseert Verhofstadt net alles wat er fout loopt in Europa. 

Een akkoord tussen Bourgeois en Verhofstadt na de verkiezingen zou gedrenkt zijn in pragmatisme, zeg maar cynisme.

Wir schaffen das

Met de EVP, het christendemocratische machtsblok in Europa, zijn de relaties nauwelijks beter. De N-VA-leiding hakte in op Duits bondskanselier Angela Merkel na haar Wir schaffen das-uitspraak. Het is echter nog steeds Merkel die achter de schermen aan de EVP-touwtjes trekt. Zij besliste bijvoorbeeld om in de Catalaanse kwestie consequent de kant van Madrid te kiezen. Ook de CD&V staat niet te springen voor de komst van de Vlaams-nationalisten. Kris Peeters, het nieuwe Europese boegbeeld van de partij, wil hen liever niet meer in de buurt na zijn lijdensweg in Michel I.

De N-VA heeft wel een voorgeschiedenis bij de EVP. Toen de partij in kartel opkwam met CD&V, zaten ze ook samen in dezelfde fractie. Volgens een goed geïnformeerde bron pleitte Bourgeois in 2014 al voor een heraansluiting bij de EVP. 

“Helemaal alleen achterblijven, zonder fractie, betekent jezelf buitenspel zetten. Dan zitten je parlementsleden er voor spek en bonen bij in een halfrond met meer dan 700 collega’s”, zegt Vos. “Maar er beweegt heel wat in de Europese politiek. Misschien kan de N-VA daar haar voordeel bij doen tijdens onderhandelingen.” Deze week verscheen een prognose van het toekomstige Europees Parlement op basis van recente peilingen in de lidstaten. Daaruit blijkt dat de aloude dominantie van de twee grote families op het Europees toneel – de christendemocraten en socialisten – wankelt.

Vos wijst ook op de nieuwe mediacampagne van de Hongaarse regering van Viktor Orbán. Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, wordt er daarin van beschuldigd de veiligheid van Hongarije in gevaar te brengen door ongecontroleerde migratie toe te staan. De Fidesz-partij van Orbán maakt deel uit van de EVP. Net zoals de Luxemburger Juncker. Die vindt nu dat er geen plaats meer is voor de Hongaren. Vos: “Door het uiteenvallen van de ECR en de spanningen binnen de EVP lijkt er een versplintering op komst, waaruit ook nieuwe groepen kunnen ontstaan.”

Veel onzekerheid dus. Op het N-VA-partijhoofdkwartier wil men nog niet te ver vooruitlopen op de zaak. “Pas na de verkiezingen kunnen we de situatie inschatten”, reageert woordvoerder Joachim Pohlmann.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.