Donderdag 22/10/2020

AchtergrondMinisterposten

Minister worden: velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren

Kristof Calvo (Groen) is niet de eerste politicus die een ministerdroom uiteen ziet spatten.Beeld Damon De Backer

Minister worden: velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren. Bij de start van elke regering zorgt de verdeling van de ministerposten voor een boulevard of broken dreams.

De politiek is een wereld waarin veel emoties niet zijn wat ze lijken. Woede, teleurstelling, verontwaardiging, plezier: het kan allemaal gespeeld zijn. “Slecht theater gebracht door goede acteurs”, zoals N-VA-voorzitter Bart De Wever pleegt te zeggen over zijn eigen vak.

Maar soms ligt dat anders. De verdeling van de ministerposten in een nieuwe regering is een vaste afspraak met de échte emoties in de Wetstraat. Wie mag naar de koning om trouw te zweren aan het Belgische volk en wie moet de plechtigheden thuis van op de bank volgen? De tranen die dan vloeien, van geluk of verdriet, zijn zo zuiver als een bergstroompje.

Stem

De moeilijkste tien minuten van mijn carrière”, zo omschreef Nathalie Muylle (CD&V) vanmorgen het moment waarop ze woensdag, via een sms van een journalist, vernam dat ze minister af was. Muylle stond net klaar om haar ledencongres toe te spreken over het regeerakkoord van Vivaldi. “Mensen die me kennen zullen het wel aan mijn stem gehoord hebben.”

Muylle, een trouwe partijsoldaat die het voorbije jaar haar kans kreeg als minister van Werk, kon haar voorzitter Joachim Coens pas drie uur later om uitleg vragen. De naam van haar vervangster Annelies Verlinden prijkte toen al bovenaan op alle nieuwswebsites. “Ik zou liegen als ik zou zeggen dat het geen pijn deed en nog altijd doet. Ik had graag doorgedaan.”

Ook Kristof Calvo werd woensdag koud gepakt. Na een urenlange discussie kozen de groenen, op aangeven van voorzitter Meyrem Almaci, voor Petra De Sutter als vicepremier.

“Je kan niet iedereen minister maken, maar je kan wel iedereen met respect behandelen”, zei een emotionele Calvo zondag in De zevende dag. “Het is mij door iemand anders verteld, ergens op straat in een park in Gent. Ik denk dat iedereen beseft dat je zo’n beslissing niet in een parkje omringd door spelende kinderen wil horen.” Calvo overweegt een politieke exit. 

Groen zal de manier waarop de partij ministers aanduidt evalueren. “Op menselijk vlak is het niet gelopen zoals we gewild hadden”, liet Almaci maandag weten na een bijzonder rumoerig partijbureau, waar verschillende parlementsleden kritiek uitten op de voorzitter. Van een verzoening is nog geen sprake. Mogelijk wordt de politieke raad opnieuw samengeroepen. 

Slangen

Calvo en Muylle zijn niet de eerste politici die hun ministerdroom uiteen zien spatten. Elke regeringsvorming heeft zijn shakespeareaans drama. Er zijn altijd winnaars en verliezers.

In 2014 probeerde Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten haar steun en toeverlaat Noël Slangen als ‘noodzakelijke Brusselaar’ in de Vlaamse regering te loodsen. Maar de Limburger kreeg zijn verhuis naar de hoofdstad – ondanks een  geïmproviseerde vlucht vanuit Turkije – niet tijdig rond. Op het nippertje werd Sven Gatz als blauw konijn tevoorschijn getoverd.

Herinner u hoe Frank Vandenbroucke in 2009 werd afgeserveerd bij de benoeming van de Vlaamse sp.a-ministers. De eigenzinnige professor paste niet in het plaatje van Caroline Gennez. Sinds vorige week is ‘VDB’ terug: als de nieuwe minister van Volksgezondheid.

Nog in 2009 moest Jan Peumans (N-VA) lijdzaam toezien hoe hij door De Wever gepasseerd werd als minister. Toenmalig Voka-baas Philippe Muyters kreeg zijn plek. “Ik begrijp hoe ontgoocheld Calvo zich voelt”, reageert Peumans via de telefoon. “Ik had ook het hele regeerakkoord mee onderhandeld, maar beantwoordde plots niet aan ‘het gewenste profiel’. Wat een komedie: ze zagen mij als een vervelende man die ruzie ging maken in de regering.”

Peumans, die intussen met pensioen is, vindt dat voorzitters hun verantwoordelijkheid moeten nemen. “Ze zijn de baas. Wel: dat ze hun besluit dan in je gezicht komen zeggen.”

Zelfbeklag

In België hebben de partijvoorzitters het voorrecht om ministers te benoemen. Als ze niet het laatste woord hebben – bij de groenen beslist de partijraad – hebben ze toch een bepalende stem. De voorzitters houden hun casting meestal geheim voor hun collega’s, om lekken te vermijden. Maar al die geheimdoenerij maakt de shock soms groot. Zo verslikte heel MR zich in de keuze van Georges-Louis Bouchez (MR) voor Mathieu Michel als staatssecretaris.

Rik Van Cauwelaert, columnist bij De Tijd en levende encyclopedie van de Belgische politiek: “De voorzitters moeten de moed hebben om hun keuze duidelijk te communiceren. Zeker van Coens verbaast me dat. Zijn eigen vader Daniël Coens werd ooit afgeserveerd als minister, na nochtans een prima regeerperiode. Hij moet weten hoe hard zo’n beslissing aankomt.”

Al wijst Van Cauwelaert er meteen op: elke partij zal altijd een ministerpost te weinig hebben om iedereen tevreden te stellen. Zo gaat het. “De houding van Groen vind ik stilaan zielig. Calvo zegt het zelf: je kunt niet oneindig veel ministers aanduiden. Stop dus met dat geëmmer. Bij mijn weten is Calvo nog altijd fractieleider, een belangrijke positie in het parlement waar je veel invloed uitoefent. Ik heb geweten dat Gaston Eyskens (CVP) naast een ministerpost greep, maar ik heb hem nooit weten huilen. Hij ging naar het parlement en deed daar zijn werk.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234