Woensdag 01/04/2020

4 vragen

Minimale dienstverlening op het spoor: zal dat iets veranderen voor u?

Beeld BELGA

Afgelopen nacht keurde het federaal parlement de wet op de minimale dienstverlening bij het spoor goed. Is dit meer dan een symboolmaatregel of gaat er echt iets wezenlijk veranderen voor de reiziger? 

1. Hoe gaat het in zijn werk?

"Er zullen geen mensen worden opgevorderd om te gaan werken", heeft federaal minister van Mobiliteit François Bellot (MR) al verschillende keren benadrukt. Wie staakt, dat 72 uur moeten aankondigen. Op basis van het aantal werkwilligen stelt de NMBS een plan op van welke treinen die rijden en welke niet. Dat plan moet 24 uur op voorhand gecommuniceerd worden, zodat de reiziger eventueel een alternatief kan zoeken. "De reiziger staat centraal", zegt Jasper Pillen, woordvoerder van Bellot. "Zonder dat we raken aan de sociale rechten." 

2. Behoort de chaos op het spoor nu tot het verleden?

"Ik vrees dat dit vooral nieuwe problemen gaat creëren", zegt spoorwegjournalist Herman Welter. "De reiziger weet dan wel dat er een aantal treinen rijden tussen Antwerpen en Brussel, maar die zitten allicht overvol. De kans is groot dat hij lang zal moeten wachten op het perron. En stopt die trein dan in elk station onderweg? Dan is hij nog altijd veel later op zijn bestemming. In Frankrijk, waar ook zo'n regeling geldt, is er op stakingsdagen alleen maar chaos."

Ook econoom Bart Vancraeynest (Econopolis) vindt dit vooral een "symboolmaatregel". "Een staking zal altijd hinder veroorzaken, hoe je die ook organiseert", zegt hij. Of dit de economische schade zal imperken? "Die is nu ook al relatief. De economische activiteit wordt gewoon verplaatst: het werk wordt een dag later gedaan, afspraken worden verzet."  

Bij Bellot vinden ze die kritiek al te gemakkelijk. "Nu komen mensen bij  naar het station om te kijken of hun trein rijdt of niet", zegt zijn woordvoerder Pillen. "Bij de laatste staking vorige maand was er, zeker in het noorden van het land, heel wat spoorverkeer. Dankzij onze regeling zullen ze tenminste weten waar ze aan toe zijn." 

Het Franse voorbeeld gaat niet helemaal op omdat de communicatie daar niet afdoende gebeurt, klinkt het elders binnen de regering. Veel zal afhangen van de actiebereidheid  bij de bonden. Een klein groepje dat de boel platlegt, moet tot tot het verleden behoren. Maar als de overgrote meerderheid van het personeel zich op tijd aanmeldt voor een staking, zullen de gevolgen ook erg groot zijn.

3. Is het stakingsrecht nu ingeperkt?

"Technisch gezien kan je stellen van wel: er worden voorwaarden opgelegd bij een staking", zegt Patrick Humblet, professor sociaal recht aan de UGent. "Maar voor alle duidelijkheid, dat is wettelijk mogelijk zolang daar een goede motivatie voor is." In de privésector is bijvoorbeeld afgesproken dat een hoogoven niet mag stilgelegd worden bij een staking. 

Juridisch ziet Humblet twee problemen. Eerst en vooral zal de NMBS door de aanmeldingsplicht beschikken over een lijst van wie staakt en wie niet. Zoiets is niet wenselijk omdat het kan leiden tot uitsluiting. Daarnaast is het voor de werknemer niet mogelijk om 72uur voor de staking nog van gedacht te veranderen. "Wat als iemand op het laatste moment toch afziet van actievoeren? Of iemand die toch wil gaan staken? Die kijkt aan tegen een sanctie."

De bonden vrezen dat op die manier het sociaal overleg minder kansen zal krijgen. "We onderhandelen normaal gezien tot op de laatste minuut voor de staking", zegt Ludo Sempels van het ABVV. "Nu zal de NMBS drie dagen op voorhand alleen maar bezig zijn met een alternatieve dienstregeling uit te werken." De vakbonden maakten al bekend dat ze naar de rechter stappen. 

Na een kritisch advies van de Raad van State heeft Bellot de oorspronkelijke wetgeving overigens al bijgestuurd. De deadline voor de werknemers om zich aan te melden werd teruggebracht van vier naar drie dagen voor de staking. Bij meerdaagse stakingen wordt het gemakkelijker om zich en cours de route alsnog aan te sluiten of terug te trekken uit de actie. 

4. Wanneer is de minimale dienst in voege?

Begin volgend jaar, maakt Bellot zich sterk. Nu moet de NMBS en Infrabel een lijst opstellen van de beroepsgroepen die vallen onder de meldingsplicht. Allicht zijn dat de treinbestuurders, conducteurs en de mensen die in de seinhuizen werken. Ook moet er een systeem worden uitgedokterd hoe de stakers zich kunnen aanmelden. Wordt daarbij ook rekening gehouden met anonimiteit? Binnen de maand moet er een advies komen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234