Maandag 03/08/2020

InterviewMeyrem Almaci

Meyrem Almaci: ‘Ook ik moest vroeger lang rondbellen om een huurhuis te vinden vanwege mijn naam’

Meyrem Almaci, voorzitter van Groen. Almaci: ‘Deze crisis toont het failliet van het efficiëntiedenken. We moeten weer op mensenmaat werken. Mensen moeten eerlijk verloond worden in plaats van uitgeperst.’ © Bob van MolBeeld Bob Van Mol

Groen-voorzitter Meyrem Almaci blijft rekenen op een links blok met sp.a en PS. ‘Na de coronacrisis mogen we niet terugkeren naar business as usual‘, benadrukt ze.

Gezonder, gelukkiger en groener. Zo ziet de toekomst na de covid-ellende eruit volgens Meyrem Almaci. Of althans in haar hoofd: de Groen-voorzitter brengt vandaag, samen met Europarlementslid Petra De Sutter, het pamflet De goede kant op? Kansen na corona uit. “We krijgen nu, ongewild, de kans om op de resetknop te drukken. Die kans moeten we grijpen.”

Wat wilt u veranderen? 

Almaci: “We moeten meer luisteren naar de wetenschap. De coronacrisis wordt een ‘zwarte zwaan’ genoemd – een onvoorspelbare tegenslag – maar dat klopt niet. De coronacrisis is een neushoorn die al lang op ons afstormde. Experts waarschuwen al jaren voor zo’n wereldwijde, dodelijke pandemie. We hebben hen genegeerd. Hetzelfde gebeurt met de klimaatverandering: de grond davert onder onze voeten, maar we doen veel te weinig.”

Waar loopt het dan mis? 

“We hangen vast aan de neoliberale logica. Kijk naar de saga met de mondmaskers. De markt zou ons wel redden, niet dus. Kijk naar het gebrek aan handen aan de rusthuisbedden. Verplegers konden wel nog meer taken op zich nemen, niet dus. Deze crisis toont het failliet van het efficiëntiedenken. We moeten weer op mensenmaat werken. Lokale productie is belangrijk. Mensen moeten eerlijk verloond worden in plaats van uitgeperst.”

U schrijft dat de coronacrisis het populisme heeft ontmaskerd. Hoezo? 

“In landen zoals de Verenigde Staten en Brazilië is gebleken dat de leugens van hun populistische presidenten, Donald Trump en Jair Bolsonaro, niet zijn opgewassen tegen het coronavirus. De Verenigde Staten en Brazilië zijn spijtig genoeg erg hard getroffen. Vooral onder de meest kwetsbaren is de tol hoog. Daklozen sterven er op straat. Schrijnend.”

In België lijkt Vlaams Belang net te winnen bij de coronacrisis. 

“Bij ons bestaat het gevaar dat populistische partijen zoals het Vlaams Belang de angsten en frustraties die deze crisis voortbrengt, gaan uitbuiten. Daar leven ze namelijk van. Net daarom willen Petra en ik met ons boek aantonen dat de coronacrisis een silver lining heeft. Tijdens de lockdown is duidelijk geworden dat de meeste mensen wel deugen, dat de meeste mensen wel solidair willen zijn, dat er vooruitgang geboekt kan worden. Telewerk is bijvoorbeeld een succesverhaal.”

Is uw geloof in een betere wereld na corona niet naïef? 

“Dan onderschat je de impact van deze crisis. Mensen zijn hun job kwijt en de rekeningen blijven komen. Of ze realiseren zich dat ze hun kinderen de voorbije drie maanden meer hebben gezien dan de voorbije drie jaar. Ik heb ongelofelijk veel sms’en binnengekregen van mensen die zeggen: het moet nu echt anders.”

Zijn uw collega’s in de Wetstraat hiervan overtuigd? 

“Voor Groen is een terugkeer naar business as usual onmogelijk. Maar niet iedereen is mee, daarvan zijn we ons natuurlijk bewust. In Brussel heeft onze minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt net 40 kilometer extra fietspad aangelegd. In Vlaanderen is haar collega Lydia Peeters (Open Vld) met het vliegtuig van Antwerpen naar Brussel gevlogen om promotie te maken voor zakenluchthavens. Tja.”

U bepleit bijvoorbeeld een eenmalige ‘solidariteitsbijdrage’ van multimiljonairs. Niet veel partijen zullen u daarin volgen. 

“De verwaarloosden van gisteren zijn de helden van vandaag. Ik heb het dan over onze verplegers, kassiersters, thuishelpers, mensen in de magazijnen, vuilnisophalers enzovoort. De politiek kan hen na de coronacrisis niet opnieuw laten vallen. De les van de financiële crisis in 2008 is dat de middenklasse niet mag opdraaien voor de eindfactuur. Volgens peilingen zijn de kiezers van N-VA en Open Vld trouwens ook voor een vermogenstaks. Iedereen ziet toch dat het onrechtvaardig is dat Jeff Bezos van Amazon stinkend rijk wordt van de coronacrisis en Jef van het krantenwinkeltje om de hoek eraan ten onder gaat.”

Almaci: 'Als consequent opkomen voor een sociaal, groen beleid lastig doen is volgens sommige partijen, dan ben ik met veel plezier een lastigaard.' Beeld Bob Van Mol

Wat verwacht u van het vervolg van de regeringsvorming? 

“Ik wacht nog op het verslag van de ‘snuffelronde’ van Paul Magnette (PS) en Conner Rousseau (sp.a). Veel kan ik daar voorlopig dus niet op antwoorden. Wat ik de afgelopen weken wel heb vastgesteld in de zogenaamde superkern van de regering-Wilmès, is dat de discussies altijd gaan tussen de progressieve en de conservatieve partijen. Ik ben heel benieuwd welke keuzes Magnette en Rousseau zullen maken. Op het eind van de rit is alleen de PS incontournable. Zij beslissen.”

U rekent nog altijd op een progressieve coalitie? 

“Als de groenen en socialisten een links motorblok vormen, dan is veel mogelijk. Volgens mij kun je een progressief programma het best waarmaken met progressieve partners in steun. Op je eentje is dat bijzonder lastig in een regering. Maar goed, Magnette en Rousseau lijken nog aan zet. We zullen daarna zien.”

Volgens Magnette is paars-groen dood. 

“Ik hecht niet veel belang aan wat anoniem in de kranten wordt verteld. Wat ik weet, is dat Groen een inhoudelijk eisenpakket heeft, met onder meer een bijdrage van de grootste vermogens, een Green Deal voor het klimaat, een verscherping van de strijd tegen fiscale fraude en meer sociale maatregelen. Als we er straks niet bij zijn, dan is het ook zo. We staan niet te bedelen om machtsdeelname.”

Uw houding tijdens de superkernen zou een van de doodsoorzaken van paars-groen zijn. U zou op alle slakken zout leggen. 

“Als consequent opkomen voor een sociaal, groen beleid lastig doen is volgens sommige partijen, dan ben ik met veel plezier een lastigaard. Sorry, maar het is gewoon nodig dat iemand van op links tegengas geeft als er gesproken wordt over maatregelen zoals avonduren zonder compensatie. Dat zijn horrorscenario’s voor ons.”

Uw partijgenoot Björn Rzoska pleit intussen voor een ‘olijfboomcoalitie’ met de groenen, socialisten en N-VA. 

“Ik wil met iedereen praten. Als ik uitgenodigd word, dan kom ik. Dat lijkt me de verdomde plicht van elke politicus, gezien de sociaal-economische situatie waar ons land zich in bevindt. Tegelijk: als de N-VA de superkern van vorige vrijdag verlaat omdat de goedgekeurde maatregelen ‘te sociaal’ zijn, dan lijkt me het water inhoudelijk diep.”

Hebt u de teleurstellende verkiezingen van vorig jaar al verwerkt? 

“Ik denk dat je die vraag beter stelt aan de partijen die massaal kiezers hebben verloren. Uiteraard hadden we als Groen op meer winst gehoopt, maar wij zijn wel een van de drie partijen die erop vooruitgingen (naast Vlaams Belang en PVDA, red). Hebben we kansen gemist? Ongetwijfeld. Had ik liever meer gehad? Natuurlijk. Ik was teleurgesteld, maar we blijven wel een van de winnaars van de verkiezingen, terwijl de Zweedse partijen zwaar zijn afgestraft. Die partijen gedragen zich nog altijd alsof er totaal niets gebeurd is.”

De groene flow lijkt weg. 

“Er zijn veel nieuwe mensen verkozen vorig jaar voor onze partij, zoals federaal parlementslid Jessica Soors en Europarlementslid Petra De Sutter. Zij zijn beloftevol en krijgen tijd om door te groeien. Lokaal doen we het goed: in Brussel, Gent, Oostende. Noem maar op. Ik ben een fiere voorzitter. Maar als je zegt dat Groen als partij niet top of mind is: dat klopt. Het is niet evident om in zo’n toxische formatie op te vallen als je niet wil meedoen aan het gespin en de politieke spelletjes.”

Hebben we een nieuwe regering tegen september? 

“In de komende drie maanden moet duidelijk worden welke kant België opgaat. Als dat niet lukt, ben ik erg pessimistisch. De politiek moet zich herpakken, anders zal het aantal blanco of extreme stemmen alleen stijgen.”

Wat leren de Belgische Black Lives Matter-protesten u? 

“Dat de frustratie over discriminatie en racisme maar verder is blijven etteren in ons land, zonder antwoord. Na de racistische moorden van Hans Van Themsche startte ik in 2006, toen nog als academica aan de VUB, een petitie met de titel ‘Racisme is onze collectieve verantwoordelijkheid’. Liefst 27.000 mensen ondertekenden die petitie, het stond in alle kranten. Toen ook al in die tekst: de acute nood aan praktijktests.”

De Vlaamse regering, met N-VA op kop, wil er niet van weten. 

“In 2015 gaf het federaal parlement de regulator FSMA de toestemming om praktijktests te doen op de financiële markten, zodat kon worden vermeden dat mensen foute beleggingen werden aangesmeerd. Ook N-VA was voor. Waar zit het verschil met praktijktests op de woon- of jobmarkt? (Fel) Enkel en alleen in de doelgroep. Bij N-VA weten ze heel goed waar ze mee bezig zijn.”

U lijkt aangedaan. 

“Ja dit raakt me. Normaal val ik niet graag terug op persoonlijke anekdotes. De wetenschappelijke studies, onder meer van arbeidsmarktspecialist Stijn Baert, spreken voor zich. Maar toch dit: ook ik heb als jonge academica héél lang moeten zoeken en rondbellen om een huurhuis te vinden in Zurenborg (populaire Antwerpse wijk, red.). Ik had een mooi inkomen maar kreeg negen van de tien keer een neen op mijn bord, vanwege mijn naam. Ik heb ook lang met mijn man gediscussieerd over de voornamen van de kinderen. Ik heb een gemengd huwelijk, dus de achternaam is Vlaams. Maar zouden we ze een Turkse voornaam geven of niet? We beseften dat dat een impact zou hebben. We hebben de keuze gemaakt het toch te doen. Anders geef je toe, geef je op.”

Volgens N-VA stigmatiseren praktijktests de Vlaming als een racist. 

“Verdomme neen, de Vlaming is geen racist. Natuurlijk niet. Ik ben ook de Vlaming. Maar sluit je ogen ook niet voor de problemen. Die ‘academische monitoring’ waar N-VA voor pleit, dat is puur schuldig verzuim. Alsof ze daar naar gaan handelen. Die ‘oplossing’ is een slag in het gezicht van alle Vlamingen die op discriminatie botsen. Ik snap heel goed dat zij daar moedeloos en kwaad van worden. Ik word daar ook kwaad van. Het gaat ook over mijn kinderen, mijn familie, over de mensen die ik rondom mij zie.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234