Dinsdag 22/10/2019

reportage

Met tranen op de wang en de dood in het hart: de ‘zuiveren’ tegenover de ‘bestuurders’ bij sp.a

Geëmotioneerd vallen Jinnih Beels en Kathleen Van Brempt elkaar in de armen. Sp.a Antwerpen heeft na een bewogen stemming het bestuurs­akkoord goedgekeurd. Beeld BELGA

Net als N-VA en Open Vld stemt ook de sp.a in Antwerpen in met het bestuursakkoord van burgemeester Bart De Wever. Toch heerst de vertwijfeling: de partij vindt voorlopig niet eens een kandidaat om de laatste schepenpost in te vullen.

“Jos, waar zit uw hart?” vraagt een oudere vrouw aan een medemilitant van sp.a. 

“Links”, antwoordt de Jos in kwestie. Eveneens een vijftiger. 

Jos, wat zingt gij?” vraagt de vrouw hem nadrukkelijk.

“De Internationale”, zegt Jos. 

“En Jos, waarom gaan wij naar de verkiezingen?”

“Om een goei program te realiseren”, meent Jos. 

“Juist. En dit, Jos, dit is geen goei program.”

Het is zaterdagochtend, kwart over negen, aan de ingang van het ABVV-kantoor in de Antwerpse Ommeganckstraat. In de deuropening discussiëren twee socialisten over het bestuursakkoord dat ze binnen kunnen goedkeuren. Hun dialoog legt meteen de tweespalt binnen de partij bloot. De ‘principiëlen’ staan er tegenover de ‘bestuurders’. Na een discussie van vier uur stemt 70 procent van de leden voor. Bij de gemeenteraadsleden is dat slechts de helft. Güler Turan, Karim Bachar en Hicham El Mzairh verzetten zich openlijk tegen het compromis met N-VA en Open Vld. 

Turan weigert de aangeboden ‘halve’ schepenpost die ze na drie jaar zou moeten doorgeven aan Open Vld. Ook de andere twee dissidenten weigeren vooralsnog. Het maakt dat de foto van het schepencollege onvolledig is, omdat sp.a voorlopig geen vrijwilliger vindt voor de derde plek. Tom Meeuws, schepen van Sociale Zaken, neemt tijdelijk de bevoegdheden van de derde schepen (het voorzitterschap van het Bijzonder Comité voor de Sociale Diensten, het vroegere OCMW) over. Later op de week zou de beslissing vallen. Als geen kandidaat gevonden wordt, is het mogelijk dat sp.a het noodgedwongen bij de twee huidige schepenmandaten voor Tom Meeuws en Jinnih Beels moet houden.

Diepgeworteld wantrouwen

De weerzin om in het college te stappen zegt iets over de diepe verdeeldheid bij de Antwerpse sp.a. Bij de drie raadsleden met een migratieachtergrond speelt dat het akkoord té rechts is, en dat het hoofddoekenverbod overeind blijft. “Zij moesten wel tegen stemmen, als signaal naar hun achterban,” zegt een kopstuk. “We gaan hen nu wat tijd gunnen.” 

Met Güler Turan dreigt de nieuwe meerderheid wel een eerste echte dissident te krijgen. Haar toekomst in de partij is onzeker, nadat ze het bestuursakkoord openlijk bekritiseerde. De partijtop maakt van Turan nu al ‘een platte opportuniste’. Zij zou zich vooral verzetten omdat ze haar schepenpost had moeten afgeven midden in de legislatuur. Turan ontkent. Dat de breuk in de partij deels etnisch is, is wel een risico voor sp.a. El Mzairh en Bachar blijven zeker lid van de partij, maar zeggen wel dat ze de neen-stem zullen blijven vertolken in de gemeenteraad. Het trio haalde relatief veel stemmen bij de verkiezingen.  

Maar het verzet zit niet alleen in de etnische hoek. Drie andere groepen zijn even sceptisch: de jongeren, een deel van de vakbondsvleugel en de radicalere elementen. Wat hen verenigt, is een diepgeworteld wantrouwen tegenover Bart De Wever. De Jongsocialisten vinden het ‘zot’ dat sp.a nu met hem in zee gaat.

Veel délégués van ABVV sluiten zich daarbij aan. “De rechtse elementen zijn gebetonneerd in het akkoord”, zegt Uwe Rochus van ACOD Onderwijs. “De linkse elementen staan onder voorbehoud.” Voor het onderwijs, het sociaal beleid en de armoedebestrijding zou de partij niet hard genoeg hebben onderhandeld. De dokwerkers vragen zich vooral af hoe het hen zal vergaan met N-VA-havenschepen Annick De Ridder. “Gaat zij de handpop zijn van Huts?” viel bij hen te horen. De Ridder werkte als consulent voor Fernand Huts, de topman van Katoennatie. 

Een kleinere groep tegenstanders is die van ‘Wij zijn socialisten’ rond hoogleraar sociologie Stephen Bouquin. Zij voorspellen dat er nog een schisma binnen de Antwerpse sp.a kan ontstaan. De politieke schizofrenie gaat hen te ver: de socialisten kunnen volgens hen niet in Antwerpen meebesturen terwijl ze federaal oppositie voeren tegen N-VA. Dat de partij in Antwerpen in maart een dieprood congres hield, maakt de schizofrenie voor deze groep enkel schriller.

‘De Grote Noodzaak’

Zaterdagmiddag kregen deze ‘zuiveren’, die hun principes boven alles stellen, weerwerk van de ‘bestuurders’. Zij wonnen uiteindelijk het pleit. “We kunnen onze schitterende mensen niet nog eens zes jaar laten wegkwijnen in de oppositie,” vat toekomstig schepen Beels samen. In deze groep zit uiteraard de partijtop, de trouwe partijsoldaten, maar ook veel (stads)ambtenaren. “Dit akkoord is de Grote Noodzaak”, zegt Carl Pétré, medewerker bij het OCMW. “Beels en haar ploeg zullen het vorige beleid kunnen bijsturen.”

Het is kwart over twee wanneer de 350 leden zaterdagmiddag stemmen, twee uur later dan voorzien. “Wij hebben de mensen uitgehongerd”, lacht een kopstuk. Beels houdt de slotspeech. Ze zegt dat ze de kwaadheid en frustraties bij de achterban snapt, maar de socialisten beter aan het stuur zitten. Huilend knuffelt ze Tom Meeuws, Kathleen Van Brempt en Maya Détiège. Vele gewone leden staan met de tranen in de ogen. 

Op het grijze T-shirt van Beels staat ‘A December to Remember’. Het lijkt een profetische slogan. Want welke Antwerpse socialist zal zich deze decembermaand, waarin ze met bibber in de benen in de coalitie stapten, niet blijvend herinneren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234