Woensdag 20/11/2019

Interview Guy Vanhengel

‘Men heeft het gevoel dat rechts gewonnen heeft, dus denkt men dat men naar rechts moet zwenken’: Guy Vanhengel countert de kritiek op Brusselse afdeling Open Vld

Beeld ID/ Sander de Wilde

Voor het eerst in 19 jaar is Guy Vanhengel, het Brusselse gezicht van de Open Vld, geen minister meer. Zijn vriend Sven Gatz wordt de enige liberale minister in een Brusselse regering zonder de MR, tot afgrijzen van voorzitter Gwendolyn Rutten. ‘Ik ben mijn carrière begonnen in de oppositie, met de MR in de meerderheid. Toen zeiden ze: ‘Ja, vriend, zo is het nu eenmaal.’’

Op een historisch warme dag heeft Vanhengel de verkoeling van zijn tot café omgebouwde garage opgezocht. “Mijn mancave”, zegt hij. 

Voor het interview gidst het Brusselse liberale kopstuk ons langs de memorabilia, kunstwerken en herinneringen waarmee de ruimte volgestouwd is – een originele stalen plaat van het Atomium, een lederen zitje uit het Astridpark, een cartoon van GAL waarop Open Vld’ster Annemie Neyts naakt afgebeeld is en Guy Verhofstadt als engeltje aan haar zijde verschijnt. 

In een hoek staat een foto van een Norton, de motor van Che Guevara – “niet aan Raoul Hedebouw zeggen, hè”.

Een flesje kriekbier beschilderd met de beeltenis van Vanhengel springt in het oog. Alweer het werk van GAL. Er hoort een tekening bij, waarop de cartoonist over Vanhengel schrijft: “blauw vanbuiten, rood vanbinnen”.

Dat hebt u de laatste week wel meer gehoord. De Brusselse afdeling, u op kop, zou te links zijn. Volgens Vincent Van Quickenborne is zelfs de hele partij te links geworden.

“Hoe gek kan men de analyse maken? Men heeft het gevoel dat rechts gewonnen heeft, dus denkt men dat men naar rechts moet zwenken.”

Francesco Vanderjeugd, de burgemeester van Staden die zich kandidaat stelt als partijvoorzitter, ziet een andere oplossing: Open Vld moet in de oppositie.

“Toen ik voor het eerst in het Brussels Parlement verkozen werd, waren we de allerkleinste politieke formatie. Dan ontdek je pas hoe weinig vorm je aan je ideeën kunt geven in de oppositie. Zoals De Croo altijd zei: je fietst op een hometrainer, maar je gaat geen meter vooruit. Uiteindelijk doe je aan politiek om maatschappelijk dingen te veranderen. Dat kun je alleen als je mee aan de knoppen zit.”

De vaststelling is wel dat Open Vld vanuit de meerderheid ook niet goed uit de verkiezingen kwam. Ook in Brussel was het verlies aanzienlijk.

“Open Vld heeft in het Brussels Gewest een score behaald identiek aan de score in Vlaanderen. Het uitzonderlijke was dat we de voorbije 20 jaar, los van de dalende trend van de partij, in Brussel bleven stijgen. Vijf jaar geleden haalde ik meer voorkeurstemmen dan CD&V stemmen haalde. Dat had alles te maken met mijn uitgesproken Brussels profiel.”

Wat wil dat zeggen?

“De kaart van Brussel trekken, wars van al de rest. Erkennen dat de stad iets totaal anders is geworden dan de stad die ik kende toen ik jong was. Het is geen provinciaal nest meer met de tweedeling Nederlands-Frans. Dit is een kleine metropool. Die demografische metamorfose van Brussel heeft men in Vlaanderen en Wallonië nog niet begrepen.”

Beeld ID/ Sander de Wilde

Begrijpt het Open Vld-hoofdkwartier Brussel?

“Nee. Geen enkel Vlaams partijhoofdkwartier heeft het begrepen. Ze zijn volledig gefocust op Vlaanderen, zeker sinds de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Brussel is electoraal losgesneden van de rand, waardoor de vervreemding totaal is. We staan op onszelf.”

En toch wou uw voorzitter Gwendolyn Rutten in zoveel mogelijk regeringen dezelfde coalitie. Daarom moest MR er absoluut bij in de Brusselse regering.

“Dat is net zo gek als zeggen dat je in alle gemeenten dezelfde coalitie wilt. Dat zou toch ook niet lukken?”

De MR heeft jullie in 2014 wel een plezier gedaan door mogelijk te maken dat Open Vld in de Vlaamse regering kwam.

“Ze hebben ons in Vlaanderen een plezier gedaan. Il faut faire la distinction, hein. (knipoogt) Mij hebben ze niks gevraagd toen. A propos, ik ben mijn carrière begonnen in de oppositie in het Brussels Parlement, met de MR in de meerderheid. Toen zeiden ze: ja, vriend, zo is het nu eenmaal.”

Het is niet de logica der dingen dat jullie samenzitten in een regering?

“Nee, maar het is wel een terechte vraag om het ten minste te proberen: we zijn familie van elkaar. De vraag is vijf jaar geleden ook gesteld. Dat is toen niet gelukt, omdat elke taalgroep zijn eigen meerderheid maakt. We zouden trouwens niet willen dat de Franstaligen dicteerden wie de Vlaamse regeringspartijen in Brussel zijn. We hebben dat ooit zo gekend, maar we willen dat niet meer.”

“Vijf jaar geleden hebben we zeer snel de knoop doorgehakt. Dat is mij jaren aan een stuk verweten, daarom hebben we dit keer langer volgehouden. Maar vijf keer werd er op alle fronten gezegd dat het niet mogelijk was. Wij hadden geen hefboom om daar iets aan te veranderen, de MR wel. Zij zijn onmisbaar in Wallonië. Ze konden tegen de PS zeggen: luister, wij doen niet mee in Wallonië als we in Brussel niet aan tafel mogen.”

Beeld ID/ Sander de Wilde

Nochtans wordt er gefluisterd dat Elio Di Rupo en Charles Michel wel degelijk een deal hadden over Brussel.

“Aan mij is altijd gezegd: no way. Ook door de PS, tot op het laatste moment. Je kunt er niet over blijven palaveren. In tegenstelling tot wat ik de huidige generatie partijleiders verwijt, heb ik me zelden beziggehouden met stratego.”

Is er te veel stratego?

“Alléén maar stratego: het verzetten van pionnen en kijken waar je de vlag van de ander kunt veroveren. Dat is niet de essentie van de politiek. Of om het anders te zeggen: men is te veel met marketing bezig, te weinig met beleid. Ook onze partij is daar schuldig aan.”

Is de discussie over de ideologische lijn van de partij niet in wezen ook een potje stratego, maar dan binnen de partij?

“Het ideologische debat wordt nu geïnstrumentaliseerd voor eigen ambities. Dat mag je niet doen. We zijn als partij nog altijd niet bekomen van een gelijksoortig spelletje in 2010, toen we dachten dat we een regering moesten laten vallen voor B-H-V. Dat had niks met de grond van de zaak te maken, maar alles met stratego van Alexander De Croo en Van Quickenborne.”

“Dat haantjesgedrag is tegenwoordig doorgedrongen in alle partijen. Ze zijn allemaal met spelletjes bezig. Het maatschappelijke belang doet er niet meer toe. Wat heeft de nieuwe generatie politici de voorbije tien jaar eigenlijk maatschappelijk op de kaart gezet?”

Vorig jaar zei u in een interview: ‘Ik heb geleerd dat je in de politiek nooit met meer dan één iemand tegelijk ruzie moet maken.’ Dat is niet echt gelukt. Behalve de aanvaring met Rutten is er in de Brusselse afdeling een duidelijke breuk met Els Ampe.

“Vijftien jaar mee in de ploeg. Zes jaar schepen. Vijftien jaar fractievoorzitter. En één obsessie: minister worden. Maar zo werkt het niet. Ik heb er dagen tijd ingestoken om haar dat uit te leggen. Ik heb haar na afloop van haar mandaat gevraagd: zes jaar schepen, waar heb jij het verschil gemaakt? Wat gaat de burger daarvan onthouden? Het bleef stil.”

Wat gaat Brussel van Guy Vanhengel onthouden?

“Ik hoop dat men onthoudt dat ik de Brusselse budgettaire en fiscale huishouding op orde heb gezet. Het werk is niet af, maar toch. Mijn voorganger Jos Chabert moest een gewestbelasting innen, maar beschikte niet over de gegevens om te weten wie het gezinshoofd was. Bijna ieder gezin had wel een telefoon, dus gebruikte men het telefoonboek. Echt gebeurd.”

“Ik hoop ook dat men niet gauw zal vergeten dat ik mij heb uitgesloofd voor het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Dat hebben we de afgelopen jaren zowel infrastructureel als pedagogisch ondersteund. Daar ben ik het meest fier op. Onze ketjes kunnen er maar wel bij varen.”

“Trouwens, het monitoringcomité: wie heeft dat uitgevonden denk je? Guy Vanhengel.”

Vorig jaar dacht de federale regering er nog over na om het monitoringcomité op te doeken, omdat dat altijd andere begrotingsramingen heeft dan de regering.

(lacht) Dan kun je beter de regering afschaffen, want het monitoringcomité zit er dichter op.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234