Zaterdag 20/07/2019

Verkiezingen

Meer politieke vedetten, maar toch minder voorkeurstemmen

Bekende kopstukken, zoals de partijvoorzitters, zuigen de voorkeurstemmen naar zich toe. Waar niet op hen gestemd kan worden, delen kiezers meer lijststemmen uit. Beeld Eric de Mildt

Afgelopen zondag hebben de Belgen minder voorkeurstemmen uitgebracht dan bij de vorige verkiezingen. Oorzaak is de stijgende invloed van nationale boegbeelden zoals Bart De Wever (N-VA), die met de stemmen van hun lokale partijgenoten aan de haal gaan.

Spindoctors en partijvoorzitters hebben er al jaren een vette kluif aan: de personalisering van de politiek. Kiezers laten zich steeds minder leiden door het programma van een politieke partij, en meer door de boegbeelden die zij naar voren schuift. Politici zoals Bart De Wever (N-VA) of Hilde Crevits (CD&V) zijn stemmenmagneten die het traditionele publiek van hun partij overstijgen.

Vreemd genoeg leidt die tendens niet tot een toename, maar net tot een vermindering van het aantal voorkeurstemmen. Voor de vierde keer op rij werden er zondag minder persoonlijke bolletjes ingekleurd. Op de lijsten voor het federaal parlement is er een daling van 3,3 procent, voor Vlaanderen 0,4 procent en voor Europa 1,7 procent. Dat blijkt uit onderzoek van politicologen Bram Wauters, Gilles Pittoors en Pieter Moens van de UGent.

De daling heeft te maken met de kloof tussen traditionele partijen zoals CD&V, Open Vld en sp.a, en nieuwere partijen zoals groenen, extreem-rechtsen en extreem-linksen. Die laatsten hebben minder gevestigde boegbeelden om uit te spelen, waardoor ze eerder lijststemmen dan voorkeurstemmen aantrekken. Aangezien zij terrein winnen op de traditionele partijen, trekken ze het totale aantal voorkeurstemmen naar omlaag.

Surrogaatstem

Toch zijn er ook uitzonderingen. Zo zijn er net meer voorkeurstemmen dan voorheen uitgebracht op de Vlaamse lijst in Antwerpen en op de Kamerlijsten in Vlaams-Brabant en Limburg. “Niet toevallig zijn dit de kieskringen waar de absolute kopstukken kandideerden”, stellen de onderzoekers vast. “Het gaat om Bart De Wever (N-VA), Meyrem Almaci (Groen), Theo Francken (N-VA) en Wouter Beke (CD&V).”

In de kieskringen van grote kopstukken neemt het gebruik van de voorkeurstem dus toe. Daarbuiten, waar kiezers niet rechtstreeks voor deze kopstukken kunnen stemmen, geven kiezers een lijststem als een soort ‘surrogaatstem’ voor het kopstuk. “De grootste slachtoffers hiervan lijken de lokaal bekende politici, die minder voorkeurstemmen weten aan te trekken”, zeggen de onderzoekers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden