Woensdag 17/08/2022

AnalyseFranse verkiezingen

Marine Le Pen schiet opnieuw tekort in groot tv-debat tegen Emmanuel Macron: zittend president is inhoudelijke winnaar

President Emmanuel Macron en zijn uitdager Marine Le Pen in debat. Beeld AFP
President Emmanuel Macron en zijn uitdager Marine Le Pen in debat.Beeld AFP

Een kleine drie uur lang gingen de uittredende Franse president Emmanuel Macron en zijn overblijvende uitdager Marine Le Pen met elkaar de verbale strijd aan in een laatste groot debat op de Franse tv. Het werd een meeslepende, harde maar al bij al hoffelijke woordenwisseling, met, op de inhoud, een duidelijke winnaar: Emmanuel Macron, net zoals bij de vorige editie in 2017. Toch rekent de president zich beter nog niet te rijk. Dit is wat we nog onthielden uit ‘Le Débat’.

Bart Eeckhout

Hoe begon het debat?

Met een valse noot, bijna letterlijk. Marine Le Pen begon al te babbelen toen de inleidende muziek nog bezig was. Een bewijs van hoe zenuwachtig de uiterst rechtse kandidate wel moet geweest zijn. Met reden, want vijf jaar geleden ging ze compleet onderuit op hetzelfde platform tegen dezelfde tegenkandidaat. Ditmaal herstelde ze zich met de glimlach, en meteen daarna kon ze dan toch van wal steken met meteen haar belangrijkste thema: koopkracht.

Hoe deed Marine Le Pen het voorts?

Toch weer niet al te best. De radeloosheid van vijf jaar geleden was er dit keer niet. Op haar debatstijl was ook hard op geoefend, maar echt sterk uit de verf komen lukte toch weer niet echt goed. Het beste was ze toen ze als “woordvoerster van de Fransen” vergezichten mocht borstelen over herstel van het respect voor de gewone man dat er onder haar leiding zou komen. Toen die gedachte concreter gemaakt diende te worden, kwam ze snel in de problemen.

Al meteen op haar favoriete thema ‘koopkracht’ werd ze makkelijk van de wijs gebracht door haar tegenstrever Macron. Toen ze de Fransen beloofde dat ze de lonen met 10 procent zou doen stijgen, kon de president de ballon al te makkelijk doorprikken. “Als president beslist u niet over de loonbrief van de mensen”, zei Macron, die de kans aangreep om meteen zijn eigen beleid en toekomstplan in de markt te zetten.

null Beeld ANP / EPA
Beeld ANP / EPA

Zo ging het wel vaker. Le Pen kwam meermaals met fors klinkende ideeën: een hervorming voor de Europese Unie, voorrang voor Fransen op de arbeidsmarkt, economisch patriotisme, afbraak van windmolens, een volledig hoofddoekenverbod in de openbare ruimte, zelfs een referendum over het migratiebeleid... Telkens kostte het Macron erg weinig moeite om de sloganeske plannen neer te sabelen wegens onuitvoerbaar, contraproductief of ongrondwettelijk. Le Pen had goed geoefend op sterke ‘quotes’ - “U bent een klimaathypocriet” bijvoorbeeld -, maar een inhoudelijke verdieping van die soundbites kwam er maar zelden.

Lees ook

Intimi over de ‘meest gehate president’ en de volgende revolutie in Frankrijk: ‘Ik weet niet wanneer het zal ontploffen. Maar op een dag zal het gebeuren’

En de kwestie-Poetin?

Dat was, zoals verwacht, het moeilijkste moment voor Le Pen. Met een nogal knullig op groot formaat uitgeprinte tweet wou de uiterst rechtse Le Pen bewijzen dat ze wel degelijk al langer solidair is met de door Rusland belegerde Oekraïeners. Dat maakte weinig indruk.

“U bent afhankelijk van Poetin”, beet Macron Le Pen toe. Een verwijzing naar de lening van bijna 10 miljoen euro die haar partij aanging bij een met het Kremin gelieerde bank. Verbazend genoeg ging Le Pen nog uitvoerig in op de kwestie ook. “Mijn enige afhankelijkheid is dat wij elke maand onze lening afbetalen”, zei ze. Waarop Macron: “Als u met Poetin praat, spreekt u met uw bankier.”

Deed Macron het beter?

Inhoudelijk zeker wel. Le Pen schetste bij herhaling een somber beeld van het hedendaagse Frankrijk, maar slaagde er niet in de precieze verantwoordelijkheid daarvoor bij Macron te leggen. Tekenend was de discussie over de schuldtoename van 600 miljard die Le Pen de president aanwreef. “Klopt”, zei hij prompt. Die schuld is er bijgekomen door de coronacrisis, en heeft de Franse welvaart beschermd. “Ik ben er trots op.”

Op de inhoud bleef Macron makkelijk overeind. Hij kreeg ruim baan om zijn rapport te verdedigen, en om toekomstplannen toe te lichten. Opvallend veel aandacht ging daarbij naar ecologie en klimaat, thema’s die Macron na de eerste ronde strategisch ‘herontdekt’ heeft, in een poging om jonge progressieven van de verslagen linkerzijde in zijn kamp te lokken. De schaduw van Jean-Luc Mélenchon, de links-populistische nummer drie in de eerste ronde, leek wel over de tv-studio te hangen. Ook Le Pen deed een gooi naar de Mélenchon-aanhang met veel aandacht en dure beloftes voor de lagere middenklasse.

Gewonnen wedstrijd voor Macron dus?

Dat is nog niet zo zeker. Vooraf was gewaarschuwd dat Macron moest opletten niet te neerbuigend en te pedant over te komen. Dat vermijden is niet helemaal gelukt. Het debat bleef beleefd, maar het opzichtige gezucht, het wegkijken van de tegenstander en het geïrriteerd onderbreken vanwege Macron geeft zuurstof aan de kritiek dat de president een arrogante vlegel is. Kiezers die vinden dat ze niet gehoord worden door de regering zullen in die houding een bevestiging gevonden hebben van hun onbehagen.

null Beeld AP
Beeld AP

Inhoudelijk komt de uittredende president zonder meer als winnaar uit het debat, maar het valt niet in te schatten hoe de Fransen hier naar gekeken hebben en of ze hun houding laten beïnvloeden door een debat, en of dat dan door de vorm of de inhoud is. Voor wat het waard is: zowel de linkse krant Libération als de rechtse Le Figaro noemden Macron als winnaar van het debat.

En nu?

Nog vier dagen en de Fransen mogen naar de stembus. In de peilingen ligt Macron nipt voor op Le Pen. Het debat zou Team Macron niet mogen verontrusten, maar zekerheid over winst is er allerminst. Als Emmanuel Macron zijn verblijf in het Elysée verlengt, zou hij de eerste president zijn sinds Jacques Chirac (1995-2007) die daarin slaagt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234