Zondag 14/08/2022

NieuwsVerkiezingen Frankrijk

Macron wint eerste ronde van Franse presidentsverkiezingen, maar kloof met Le Pen is niet groot

. Beeld AFP/AP
.Beeld AFP/AP

De tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen wordt een strijd tussen Emmanuel Macron en Marine Le Pen. Macron won de eerste ronde, maar dankzij een stevige inhaalrace haalt ook Le Pen een kwart van de stemmen. Het belooft een nek-aan-nekrace te worden.

Redactie

Het scenario is bekend, maar de definitieve afloop dit keer een stuk minder zeker. Net als in 2017 zal de tweede ronde van de Franse presidentsverkiezingen gaan tussen president Emmanuel Macron (La République en Marche) en de extreem-rechtse Marine Le Pen (Rassemblement National). Maar anders dan destijds is Macron daarbij niet langer de gedoodverfde favoriet.

In de laatste prognoses van maandagochtend is hij met bijna alle stemmen geteld nog altijd de koploper, met 27,6 procent van de stemmen, tegenover 23,4 voor Le Pen. Maar waar Macron vijf jaar geleden op het beeld van de nieuwkomer kon steunen, is er onder een deel van de Franse kiezers een sterk anti-Macron sentiment ontstaan. Met name onder linkse kiezers, die zich destijds in de tweede ronde achter Macron schaarden, is de teleurgesteld over zijn presidentschap groot.

Volgens een eerste peiling van bureau Ifop, net na bekendmaking van de prognoses, zou Macron in de tweede ronde nipt winnen, met 51 tegenover 49 procent. Ter vergelijking: in 2017 haalde de president een verkiezingszege van 66,1 tegenover 33,9 procent.

Klassiek links en rechts naar de marge

​Opvallend is verder dat beide kandidaten vrijwel alle overige concurrenten in de eerste ronde ruimschoots achter zich laten. Klassiek links en rechts zijn daarmee opnieuw naar de marge gedrukt, nog sterker dan bij de vorige presidentsverkiezingen, waarbij ze evenmin de tweede ronde haalden.

Uitzondering daarop is de radicaal-linkse leider Jean-Luc Mélenchon (La France Insoumise), die zich met 21,9 procent als een goede derde plaatst. Het mag een troostprijs heten voor links, dat zwaar verdeeld de verkiezingen in ging. Weliswaar moet ook Mélenchon de aftocht blazen voor de finale, maar hij plaatst zich ruim voor de extreem-rechtse Éric Zemmour (Reconquête, 7 procent) en rechtse Valérie Pécresse (Les Républicains, 4,8 procent). De inhaalslag van Mélenchon, die afgelopen weken in de peilingen omhoog kroop, is opvallend na een campagne waarin (extreem-)rechts grotendeels de toon wist te zetten met nadruk op thema’s als immigratie, veiligheid, en de Franse identiteit.

Een pijnlijk verlies is er – geheel naar verwachting – voor de Parti Socialiste, de partij van voormalig president François Hollande. Na de verkiezingsnederlaag in 2017 lijkt de partij nu verder te worden vermorzeld. De socialistische presidentskandidaat en Parijse burgemeester Anne Hidalgo krijgt naar verwachting 1,7 procent van de stemmen. Yannick Jadot, leider van de Franse groenen EELV, haalde 4,6 procent.

Koopkracht

Tot voor kort hadden weinigen zo’n spannende strijd tussen Macron en Le Pen verwacht. Aan het begin van de oorlog tegen Oekraïne leek weinig Macron in de weg te staan naar een nieuwe ambtstermijn. Voor een verkiezingscampagne had Macron amper tijd en door de oorlog kon hij zich opwerpen als de staatsman en Europese leider die hij zo graag wil zijn. Zo kon hij ook profiteren van het ‘rally around the flag-effect’: de toename van het vertrouwen van burgers in de regeringsleider in tijden van crisis.

De jongste weken maakte Marine Le Pen een opvallende inhaalbeweging in de peilingen. De prijsstijgingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne maakten van koopkracht hét verkiezingsthema in Frankrijk, en dat wist Le Pen het meest naar zich toe te trekken. Als ‘kandidaat van de koopkracht’ ging ze dorpjes rond om arbeiders, vissers en andere Fransen die geraakt worden door de benzineprijzen te beloven hun ‘geld terug te geven’, bijvoorbeeld door voor te stellen om de belasting op eerste levensbehoeften en energie te schrappen.

Door zich volop op de koopkracht te richten en door de komst van de radicalere Zemmour, haar uitdager op de rechterflank, kregen Le Pens standpunten over zaken als immigratie ook minder aandacht dan bij de vorige verkiezingen.

Zo zakte Macron zakte in de peilingen van ruim 30 procent bij het begin van de Oekraïne-oorlog tot ongeveer 26 procent. Met de huidige uitslagen belooft het een nek-aan-nekrace te worden in de tweede ronde, waarbij de kiezers een keuze moeten maken tussen de twee resterende kandidaten.

Le Pen kan wellicht rekenen op een groot deel van de kiezers van Éric Zemmour. Volgens een peiling van onderzoeksbureau Ipsos zou ook een vijfde van de kiezers van Mélenchon en een kwart van de kiezers van de conservatieve Pécresse zich naar het kamp-Le Pen begeven.

Het zal er dus vooral op aankomen hoeveel mensen beide kandidaten kunnen overhalen om naar de stembus te trekken. Heel wat Fransen halen namelijk hun neus op voor de verkiezingen. Volgens de eerste resultaten kwam 25 tot 26,5 procent van de kiezers niet opdagen. Dat is meer dan in 2017, toen 22 procent van de Fransen geen stem uitbracht. Macron waarschuwde in de aanloop naar de verkiezingen al voor een brexitscenario, waarbij een grote groep thuisblijvers voor een onvoorspelbare uitslag kan zorgen.

De tweede ronde, waarbij enkel de twee kandidaten met de meeste stemmen uit de eerste ronde nog deelnemen, vindt plaats op 24 april.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234