Donderdag 30/06/2022

AnalyseFrankrijk

Macron mag door als president, maar zijn volgende uitdaging staat al voor de deur

Emmanuel Macron. Beeld AFP
Emmanuel Macron.Beeld AFP

Meteen na zijn herverkiezing staat president Macron voor een nieuwe uitdaging. In juni volgen de Franse parlementsverkiezingen. Doorgaans haalt de president daarin een meerderheid, maar dat is met de diepe verdeeldheid in Frankrijk onzeker. De oppositie slijpt alvast de messen.

Eline Huisman

“De derde ronde begint vanavond.” President Emmanuel Macron had nog maar net zijn verkiezingszege behaald in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, of zijn radicaal-linkse rivaal begon al over een volgende etappe. “U kunt Macron verslaan en een ander pad kiezen”, beloofde Jean-Luc Mélenchon in zijn speech kort na de uitslagen zondagavond. Alsof de strijd nog helemaal niet was gestreden.

Die vechtlust zegt veel over de overwinning van Macron. Zeker, de president boekte een historische zege. Voor het eerst in twintig jaar werd een zittende Franse president herkozen, en de afstand tussen hem en uitdager Marine Le Pen van Rassemblement National bleek groter dan vooraf was voorspeld. Maar er zijn veel kanttekeningen bij zijn winst te maken. Met 58,5 procent van de stemmen eindigde Macron minder sterk dan vijf jaar geleden, toen hij Le Pen met 66,1 procent van de stemmen versloeg. De ruimte voor extreem-rechts is intussen in Frankrijk verder gegroeid. Bovendien bleef een groot aantal kiezers thuis, uit onvrede over de keuze of als uiting van verzet. 28 procent van de Franse stemgerechtigden onthield zich van stemmen, het hoogste aandeel sinds 1969.

Vijf jaar geleden was Macron een relatieve nieuwkomer die positieve energie wist los te maken met een boodschap van verzoening en nieuw elan. Een stem op hem was een hoopvolle stem. Dit keer is dat anders: veel kiezers hebben zondag niet zozeer gestemd uit overtuiging vóór Macron of Le Pen, maar kozen tégen het slechtste van twee kwaden. Meer nog dan in 2017 staat Macron voor de uitdaging een diep verdeeld land te verenigen, maar zijn uitgangspositie is kwetsbaarder.

Parlementsverkiezingen

Meteen na zijn overwinning wacht Macron de volgende horde: op 12 en 19 juni vinden in Frankrijk de parlementsverkiezingen plaats – de “derde ronde” waarover Mélenchon het had. Sinds die vlak na de presidentsverkiezingen worden georganiseerd, wint de nieuwe president doorgaans ook in het parlement een meerderheid voor zijn partij. Dat is belangrijk, omdat de grootste partij de premier kan leveren met wie Macron nauw zal moeten samenwerken.

Maar de herkozen president heeft geen garantie dat hij opnieuw een meerderheid zal behalen. Macrons entourage vreest dat de oppositie de komende twee maanden zal gebruiken om stevig campagne tegen hem te voeren. Bijvoorbeeld door Fransen op te roepen tot massaal protest tegen de voorgenomen verhoging van de pensioenleeftijd, die in Frankrijk zeer gevoelig ligt. Macron wil die naar 65 verhogen, zijn belangrijkste tegenstanders zijn fors tegen. Le Pen wil de grens van 62 aanhouden, met mogelijk verlaging naar 60 jaar voor wie jong begonnen is met werken. Mélenchon stelt een algemene verlaging naar 60 jaar voor.

Een andere wereld is nog altijd mogelijk, spoorde Mélenchon zijn kiezers zondag aan, als zij zijn partij La France Insoumise bij de parlementsverkiezingen de grootste weten te maken. De president zou dan gedwongen worden tot ‘cohabitation’, de situatie waarbij de president en de premier van verschillende partijen zijn. In de recente Franse geschiedenis werd zo eerder de socialistische president François Mitterrand gedwongen tot samenwerking met de rechtse premier Jacques Chirac – en later de eveneens rechtse Édouard Balladur. Later zou Chirac als president op zijn beurt met de socialistische premier Lionel Jospin moeten samenwerken. Het zou de bewegingsruimte van Macron aanzienlijk inperken, temeer omdat Mélenchon al aankondigde weinig compromisbereid te zijn.

Ook Le Pen keek zondag reeds vooruit naar juni. Ze sprak ondanks haar verlies van een eclatante overwinning en zag in de 41,5 procent die ze behaalde een veelbelovend resultaat om in het parlement tegenwicht te bieden aan Macron.

Beloften van Macron

Dat president Macron zich bewust is van zijn kwetsbare overwinning, bleek uit de toespraak die hij zondagavond aan de voet van de Eiffeltoren in Parijs hield. Macron beloofde opnieuw president van alle Fransen te zijn, zei dat geen enkele Fransman zou worden achtergelaten en vond dat de woede van Le Pen-stemmers moest worden gehoord. Hij kondigde een “nieuw tijdperk” aan dat “geen voortzetting zal zijn” van zijn afgelopen presidentstermijn.

Daarnaast beloofde hij Frankrijk koploper te maken in klimaatbeleid – een signaal naar teleurgestelde linkse kiezers die in de eerste ronde op de radicaal-linkse Mélenchon hadden gestemd. Voor de zomer moet bovendien een “uitzonderlijke” koopkrachtwet gereed zijn, waarmee Macron onder meer de pensioenen zal verhogen in lijn met de inflatie.

Macron staat voor de uitdaging het verdeelde Frankrijk te verenigen. De uitslagen in juni zullen een belangrijke eerste test voor die missie zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234