Woensdag 20/11/2019

Louis Tobback

Louis Tobback bezorgd na slechtste sp.a-score ooit: ‘Geef ons een nieuwe Steve Stevaert en we halen 20 procent’

Louis Tobback Beeld ID

Hij is het met John Crombez eens dat de socialisten nodig zijn en dat ook altijd zullen blijven. Maar natuurlijk maakt oppersos Louis Tobback zich vandaag grote zorgen om de staat van zijn partij, zegt hij in zijn nieuwe boek. “Geef ons een nieuwe Steve Stevaert en we halen weer 20 procent.”

“Is de toestand dramatisch? Neen. De wind zit goed, maar we vangen hem niet. We hebben wel een boot, maar geen goed zeil en een gebrek aan goede bemanning.” Laat het maar aan Louis Tobback over om precies daar te duwen waar het pijn doet. Zijn nieuwste boek Dwarsgedachten, dat vandaag uitkomt, is weliswaar geschreven voor de verkiezingen van afgelopen zondag, toen sp.a amper 10 procent van de kiezers wist te overtuigen, de analyse van die slechtste socialistische score ooit had Tobback al klaar.

Man en paard noemt de Leuvense minister van staat zelden. De naam van voorzitter John Crombez neemt hij bijvoorbeeld geen enkele keer in de mond. Ook niet wanneer hij zegt dat een partijvoorzitter met eigen technieken de marchandise moet weten te verkopen. Maar die voorzitter moet wel eerst weten wát hij of zij wil verkopen en vooral ook genoeg mensen in de partij overtuigen om dat sámen te verkopen. 

Er valt ook geen enkele verwijzing naar de huidige partijtop, laat staan naar de huisbezoekenmarathon van Crombez tijdens de jongste campagne, wanneer het gaat over communicatiestrategie. “Met huisbezoeken zullen we het niet oplossen. Als je er tweehonderd per dag doet, wie heb je dan bereikt of wat heb je dan echt uitgelegd? De sociale media bieden blijkbaar gouden kansen, want je bent in principe niet meer afhankelijk van de grote mediagroepen om je mening te verkondigen. Ik betwijfel dat, maar goed. Je hebt als partij dan wel eerst zowel een samenhangende boodschap als een doordacht mediabeleid nodig.” 

Tobback zegt vaak A, de B mag de goede verstaander zelf invullen.

Gazettenpraat

Maar Tobback zou Tobback niet zijn, mocht hij toch niet enkele niet mis te verstane tikken uitdelen. De partij laat te veel gelegenheden passeren waar harde politieke munt uit te slaan zijn en er zijn “gênante fouten” gemaakt, betoogt de 81-jarige socialist. Een voorbeeld geeft hij ook: de nieuwe legeraankopen van de regering-Michel. Pro memorie: sp.a had mails waaruit moest blijken dat de oude F-16's nog niet vervanging toe waren. Alleen, enkele van die mails bleken vals. Een debacle waar Crombez later mea culpa voor sloeg. 

Op de cumulregel heeft Tobback het zoals bekend evenmin begrepen. Dat wie de regel schendt uit de partij gezet kan worden, daar kan hij met zijn hoofd niet bij. “Je kunt evengoed een reglement invoeren dat elke partijmandataris vanaf morgen een roze jas moet dragen. Hoe ga je dat afdwingen? Dat soort regels bewijst een totaal gebrek aan feeling voor machtsverwerving. En daar gaat het toch over in de politiek?” 

Het zijn voorbeeldjes van wat er misgelopen is de afgelopen jaren, symptomen voor een veel dieper liggend probleem: het verdwijnen van de ideologische onderbouw. De hardste kritiek formuleert hij aan het adres van de studiedienst van de partij. 

“We verwaarlozen onze vormende taak. Waar is de tijd dat we met onze studiedienst in competitie waren met Cepess, de CVP-studiedienst onder leiding van Herman Van Rompuy, om de beste te zijn? Het is een schrale troost dat het bij andere partijen niet veel beter gesteld is met hun studiediensten; ik ben ervan overtuigd dat wij er het meest behoefte aan hebben.” 

Dat blijkt volgens Tobback ook duidelijk uit de voorstellen die zijn partijgenoten doen. “Het is toch zinloos om luid te roepen ‘Laat de rijken betalen’, als je niet eens in staat bent om daarvoor een concreet voorstel op tafel te leggen dat juridisch sluitend is? Dan verkoop je alleen maar gazettenpraat.” Hij speelt met het idee om zijn eigen kleine studievereniging op te richten. “Geef me honderd militanten en ik verover de wereld. Dat idee.”

Totaal mislukt

Is het dan alleen maar de fout van de huidige generatie politici dat het socialisme langzaam maar zeker ten onder lijkt te gaan? Tobback is niet te beroerd om de analyse iets breder te trekken dan dat. Het is de hele socialistische beweging die totaal mislukt is in haar opzet, is zijn harde conclusie: die heeft geen socialisten voortgebracht, maar “kleinburgers”. Lees: burgers die uit hun groeiende welvaart niet concluderen dat ze meer moeten delen en herverdelen, maar wel dat ze zo snel mogelijk moeten afraken van al die profiteurs waar zij belastingen voor betalen.

“De kleinburger met een beetje beschaving stemt voor neoliberalen die staan voor orde en discipline en dure woorden gebruiken over de sterke, individuele, hardwerkende burger”, verwijst hij naar de kiezers die de socialisten in de loop der decennia kwijtgespeeld is aan Open Vld en N-VA. 

Als die kleinburger iets minder beschaafd is, stemt hij voor het Vlaams Blok – ik gebruik nog altijd liever die term dan Vlaams Belang, want die dekt beter de lading. Het zou me niet verbazen dat de helft of meer van de arbeiders in de petroleumsector die vroeger rood stemden, nu voor het Blok kiest. Dat zijn nochtans de beter of misschien zelfs best betaalde én stevig syndicaal georganiseerde arbeiders. Hoe komt het dat net die groep zich afkeert van rechtvaardigheid?

Optimistisch

Wie de conclusie trekt dat de zuurtegraad in Leuven tegenwoordig wel heel hoog moet zijn: Tobback ziet ondanks alle miserie wel een streepje zon aan de einder. Misschien is het niet in de traditionele partijstructuren, maar onder een of andere vorm zal het socialisme altijd nodig zijn en blijven, zegt hij stellig. 

En dat het tij altijd weer kan keren, daar is hij nog meer van overtuigd. Het potentieel van zijn partij is namelijk niet verdwenen. “Geef ons een nieuwe Steve Stevaert en we halen weer 20 procent. Als Mohammed Ridouani in Leuven, niet meteen een arbeiders- of een industriestad, 26 procent haalt bij de gemeenteraadsverkiezingen, bewijst hij toch dat het kan? Sterker nog, indien ik 20 jaar jonger was, dan haalde ik die 20 procent.”  

De generatie die het wel zal moeten doen is op komst, ziet Tobback. “De wisseling van de wacht in de partij is volop bezig, denk maar aan mensen als Yasmine Kerbache, Jinnih Beels, Meryame Kitir, drie vrouwen met allochtone roots. En er zijn er nog wel meer op komst, maar bijlange na niet voldoende, denk ik.” 

Dwarsgedachten. Louis Tobback in gesprek met Jan LippensUitgeverij Polis, 
ISBN 978-94-6310-401-2; 240 p.; € 22.50

Quotes uit het nieuwe boek

Over de coup op zoon Bruno

“Tijdens de voorzittersverkiezingen van 2015 hebben sommigen een vuile campagne gevoerd tegen Bruno. Toch voel ik geen enkele wrok tegenover de partij, maar wel tegenover enkele individuen. Hun namen vergeet ik niet. Bruno citeert weleens Herman Van Rompuy, die ooit zei: ‘Vergeef uw vijanden, maar vergeet nooit hun namen.’ Ik doe geen van beide; ik vergeef noch vergeet.”

Over de Agusta-Dassault-affaire

“Karel Van Miert dacht dat men alles in de schoenen van zijn partner en toenmalig partijsecretaris Carla Galle wilde schuiven. Ik zou niet weten wat of waarom. Zelfs al wisten we niet waar het geld precies vandaan kwam, ieder van ons heeft tenslotte toch toegegeven dat hij een deel van dat geld had gekregen en gebruikt voor campagnes? Ik ook. Volgens sommigen ging er ook geld naar de krant De Morgen, al hebben ze dat daar altijd heftig ontkend.”

Over burgerparticipatie

“Waar begint die zogenaamde burgerparticipatie vanuit oprechte interesse voor het algemeen belang en waar eindigt het individualisme? Dat is zeer de vraag. Burgerparticipatie draait vaak uit op egoïsme: ‘Ik spuw op de politiek, behalve wanneer mijn hoogst individuele besogne moet worden geregeld zoals ik het wil.’ (...) Ik heb geen zin in een democratie voor egoïstjes.”

Over N-VA

“De Wever gebruikt dezelfde trukendoos als Steve Bannon. De racistische onlinecampagne van zijn partij tegen het migratiepact was op dat vlak dus zeer verhelderend. Het was een pure Vlaams Blok-campagne en dat zegt veel over de ware aard van zijn partij. ‘Chassez le naturel et il revient au galop.’ Het laagje vernis was er ineens helemaal af.”

“Het is toch onbegrijpelijk dat een groot deel van de Joodse gemeenschap in Antwerpen achter De Wever aan loopt en niet doorheeft wie er nog allemaal in de partijtop van de N-VA zit. De Wever en zijn vrienden kennen ongetwijfeld veel meer volk dat ooit ‘Juden raus’ heeft geroepen dan ik (die de oorlog meegemaakt heeft, red.). Dat lijkt mij al voldoende reden om als Jood hard weg te lopen van die partij.”

Over lawaai in de stad

“Als ik in mijn huis naar een symfonie van Beethoven luister, wil ik dat kunnen zonder gestoord te worden door het gebonk van een deejay buiten op het buurtpleintje. Daar hoef ik níét verdraagzaam voor te zijn. (...) Je mag dus voor mijn part The Rolling Stones laten optreden op het Martelarenplein, op voorwaarde dat ik in mijn hotelkamer wat verderop nog naar Mozart op de radio kan luisteren. Als ik dat niet kan, dan moeten de Stones stoppen. De vrijheid van de een eindigt waar die van de ander begint.”

Over Groen

“Kiezers die voor de groenen stemmen zijn vaak ‘verwende-kinderen-progressieven’. Het zijn de hippe Vlamingen van de Dansaertstraat in Brussel of de Gentse binnenstad of bepaalde Antwerpse of Leuvense buurten. Ik provoceer nu uiteraard, maar die clichés maken duidelijk wat en wie ik bedoel. Het is een groep kiezers die we niet mogen negeren, maar het zijn niet diegenen waar socialisten in de eerste plaats moeten voor opkomen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234