Maandag 30/11/2020

Wit-Rusland

Loekasjenko belooft macht te delen; journalisten van staatsomroep keren zich tegen hem

Alexander Loekasjenko begroet het publiek tijdens een steunbetoging in Minsk.Beeld AP

Als een dictator na 26 jaar alleenheerschappij zegt dat hij de macht wil gaan delen, weet je wel hoe laat het is. President Loekasjenko deed met die belofte maandag een uiterste poging om honderdduizenden boze Wit-Russen te bedaren. Zelfs journalisten van de staatsomroep hebben zich nu tegen hem gekeerd.

Loekasjenko wil het delen van de macht alleen niet “onder druk” doen. En dus eist hij dat de protesten eerst ophouden zodat er rustig aan hervormingen en de machtsdeling kan worden gewerkt, zonder dat er nieuwe verkiezingen plaats hoeven te vinden. 

Loekasjenko deed zijn belofte net nadat de verbannen oppositieleider Svetlana Tichanovskaja vandaag in een videoboodschap bekendmaakte dat zij bereid is “de nationale leider” van het land te worden. Zij wil de rust in Wit-Rusland herstellen en dan juist wel nieuwe verkiezingen organiseren.

Geen haar op het hoofd van Loekasjenko dat daaraan denkt. Hij werd maandag overstemd door boegeroep van arbeiders toen hij hen toesprak in een tractorfabriek en herhaalde daar dat hij geen nieuwe presidentsverkiezingen toestaat. “Tenzij jullie mij vermoorden, komen er geen nieuwe verkiezingen”, riep hij.

Verkiezingsfraude

De autocratische president regeert al sinds 1994 en werd ruim een week geleden weer met een overweldigende meerderheid van de stemmen herkozen. Er wordt in binnen- en buitenland vanuit gegaan dat Loekasjenko die overwinning met 80 procent van de stemmen behaalde door verkiezingsfraude.

Alexander Loekasjenko maandag tijdens een bezoek aan een tractorfabriek.Beeld AP

De protesten tegen zijn herverkiezing hebben zich inmiddels uitgebreid naar de staatsomroep. Journalisten liepen maandag weg uit de studio. Op het scherm werden oude uitzendingen herhaald.

Loekasjenko staat al enkele dagen onder immense druk om op te stappen. Met de grootste demonstratie uit de Wit-Russische geschiedenis maakte ruim honderdduizend Wit-Russen zondag duidelijk dat de president na 26 jaar helemaal alleen staat.

Hardhandig

De leider vecht hard terug. Honderden demonstranten beweren hardhandig te zijn opgepakt. Zelfs kinderen claimen te zijn opgesloten en gemarteld door het regime. In diverse staatsfabrieken hebben arbeiders het werk neergelegd uit protest tegen de verkiezingsuitslag en geweld tegen het volk.

De druk op Loekasjenko is maandag verder opgevoerd nu EU-leiders hebben besloten om aankomende woensdagochtend per videoverbinding een crisisoverleg te voeren over Wit-Rusland. Mogelijk volgen meer sancties in het Oost-Europese land, dat overigens zelf geen lid is van de Europese Unie.

De EU-landen kondigden vrijdag ook al sancties aan tegen Wit-Russische functionarissen die betrokken zijn bij het geweld en de veronderstelde verkiezingsfraude.

Medewerkers van de fabriek die Loekasjenko maandag bezocht vertrekken uit protest tegen de dictator.Beeld REUTERS

“Het Wit-Russische volk heeft het recht om te beslissen over zijn eigen toekomst en zelf een leider te kiezen”, twitterde Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad maandag. “Geweld tegen demonstranten is onaanvaardbaar en kan niet worden toegestaan.”

Wanhoopsdaad

Er lijkt nog maar één persoon te zijn die Loekasjenko kan redden en dat is president Poetin van buurland Rusland. Loekasjenko beweerde dit weekeinde na twee telefoongesprekken dat hij kan rekenen op Poetins steun, maar de vraag is hoe ver die steun reikt. Poetin zei alleen bereid te zijn om Loekasjenko te helpen in geval van externe druk op Wit-Rusland, zoals afgesproken in een gezamenlijk verdrag. 

Loekasjenko zegt inmiddels dat westerse buitenlandse machten achter de protesten zitten en dat de Navo is begonnen met een troepenopbouw in buurlanden. Volgens het militaire bondgenootschap is dat niet waar. Toch is het leger van Wit-Rusland maandag begonnen met oefeningen aan de westelijke grens. Daarmee gaat het tot donderdag door.

Minister Karoblis uit buurland Litouwen zegt dat de Wit-Russische regering ten onrechte het beeld probeert te creëren dat er gevaar dreigt vanuit het buitenland. De komende uren en dagen zal moeten blijken of Poetin Loekasjenko gaat helpen met deze al dan niet verzonnen dreiging of dat Poetin zijn oude bondgenoot alsnog laat vallen. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234