Woensdag 19/06/2019

Politiek

Lobbyisten blijven onder de radar: register voor Kamer blijkt maat voor niets

vol parlement bij de parlementaire zitting in kamer en senaat over de kroonsafstand van Albert Beeld Tim Dirven

Een maand na de invoering staan slechts vijf organisaties ingeschreven op het nochtans verplichte lobbyregister van de Kamer. “Lobbying is the dark side of the moon: je ziet het niet, maar het is er wel.”

Tienduizenden lobbyisten en vertegenwoordigers van belangenverenigingen lopen er in Brussel rond. Daarvan zijn er amper vijf ingeschreven in het lobbyregister van de Kamer dat begin vorige maand werd ingevoerd. Het register was een van de concrete ingrepen van de werkgroep Politieke vernieuwing, opgericht in de nasleep van het Publifin-schandaal. Maar het resultaat lijkt voorlopig pover.

Logisch, zeggen verscheidene (ex-)parlementsleden: wie echt impact wil hebben, moet niet niet bij Kamerleden maar bij ministers zijn. “De farmasector komt heus niet naar het parlement, hoor. De Kamer is in feite de stemmachine van de meerderheid”, zegt Jean-Marie Dedecker (LDD). “In de meerderheid heb je als parlementslid niks te zeggen, en in de oppositie nog veel minder.” 
De belangrijkste wetgeving wordt klaargestoomd op kabinetten, maar voor de regering werd dan weer geen register ingevoerd. 

Directe lijn

Wie niet op een ministerieel kabinet gezien wil worden, heeft ook genoeg aan een directe lijn met een partijvoorzitter. Dat privilege is voorbehouden voor een select clubje ondernemers en sterke figuren, die door hun goede connecties veel macht hebben. Zo kom je tot wetgeving met allerhande duistere uitzonderingen, zegt Kamerlid Hendrik Vuye (Vuye & Wouters). “Waarom denk je dat de belastingvoordelen voor grote mediabedrijven overeind blijven?”

“Op die manier is het zinloos om een register te hebben”, zegt Vuye. Hij heeft wel oren naar de verzuchtingen van de gele hesjes, die het gevoel hebben dat er niet naar hen geluisterd wordt. “De politiek dient al te vaak de private belangen, niet de publieke.”

Precies daar moest het lobbyregister een mouw aan passen. Brecht Vermeulen (N-VA), die de werkgroep Politieke vernieuwing voorzat, erkent dat een en ander best ambitieuzer had gemogen, en dat een register voor de regering welkom was geweest. Premier Charles Michel (MR) hield die boot echter af, en argumenteerde dat sommige gesprekken nu eenmaal in de luwte gevoerd moeten worden.

Controlemechanisme

Het een hoeft het ander echter niet uit te sluiten, zegt Kamerlid Monica De Coninck (sp.a). Een lobbyregister hoeft volgens haar niet altijd openbaar gemaakt te worden – maar door bezoekjes van lobbyisten te registeren, heb je wel een controlemechanisme achter de hand wanneer achteraf problemen opduiken. “Als minister zorgde ik er ook telkens voor dat iemand anders van het kabinet bij het gesprek aanwezig was.”

Alle mogelijke ingrepen stuiten evenwel op hetzelfde probleem: waar trek je de grens? Lobbyisten moeten hun aanwezigheid in de Kamer laten optekenen, maar als ze enkele honderden meter verderop in een van de vele restaurants een hapje eten met een parlementslid, hoeft niemand daarvan te weten. Een telefoontje naar een bevriend politicus wordt evenmin geregistreerd. En dan zijn er nog de talloze werkbezoeken en informele gesprekken. Het is eenvoudigweg onmogelijk om zicht te krijgen op alle vormen van beïnvloeding, klinkt het.

Lobbying is the dark side of the moon: het is er maar je ziet het niet”, zegt Arco Timmermans, bijzonder hoogleraar Public Affairs aan de universiteit van Leiden. “Maar je moet ergens beginnen. Er zijn veel redenen te bedenken waarom een register niet effectief is, en evenveel redenen om toch maar in te voeren.” Een register kan bijvoorbeeld helpen om een gelijk speelveld te creëren. Het kan een indicatie geven van groepen die bovenmatig gehoord en vertegenwoordigd worden bij bepaalde wetgeving. Maar geen enkele maatregel kan helemaal grip krijgen op politieke lobbying, klinkt het. 

Beïnvloeding hoort nu eenmaal bij onze Belgische politieke cultuur, zegt Dedecker.  “Als burgemeester lopen de immobiliënmakelaars en projectontwikkelaars je deur plat. Als je wil, kan je iedere middag een lunch krijgen. Ik heb uiteraard niets tegen een lekkere maaltijd.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden