Maandag 14/10/2019

Analyse Europa

Liberalen en Groenen worden spelverdelers in het Europees Parlement

De Europese Volkspartij (EVP) van de christendemocraten en de sociaaldemocraten (S&D) verliezen de meerderheid die ze veertig jaar hadden in het Europees Parlement. Ze zullen de liberalen of groenen nodig hebben om samen een pro-Europese meerderheid te vormen tegen de eurosceptische en populistische partijen.

In het Europees Parlement waren er 751 zetels te verdelen, wat betekent dat minstens 376 zitjes nodig zijn om een meerderheid te vormen. De vorige ‘grote coalitie’, van de conservatieve Europese Volkspartij (EVP, waartoe CD&V behoort) en de Socialisten en Democraten (S&D, waartoe sp.a behoort), kan door fors zetelverlies van beide haar partnerschap niet alleen voortzetten.

De EVP van de Duitse kandidaat-Commissievoorzitter Manfred Weber blijft weliswaar de grootste fractie, maar daalt van 216 naar 177 zetels – onder meer door de smadelijke nederlaag van Webers CDU/CSU in eigen land. De S&D met als boegbeeld Frans Timmermans valt terug van 185 naar 147 zetels, ook al onder invloed van het negatieve resultaat in Berlijn.

Brexit Party

De liberalen zijn de lachende derde. De ALDE-fractie van de Belgische ex-premier Guy Verhofstadt (Open Vld) wint door het partnerschap met La République En Marche (LREM) van de Franse president Emmanuel Macron ruim dertig zetels in vergelijking met 2014. Het zal een invloedrijke fractie kunnen vormen met 101 zetels. De Groenen komen volgens de eerste ramingen uit op 70, een goed resultaat onder invloed van de Duitse uitslag.

De uiterst rechtse fractie ENV, waar het zegevierende Franse RN van Marine Le Pen, het Vlaams Belang en de Italiaanse Lega in zit, zou volgens de ramingen van 36 naar 57 zetels stijgen. Het eurosceptische EFDD, met onder meer leden van de Brexit Party en de Italiaanse Vijfsterrenbeweging, haalt 56 zetels. ENF en EFDD samen vormen dus ook een fors eurosceptisch en populistisch blok en gaan mogelijk samenwerken. Hun aandeel zal wel krimpen als de brexit zou doorgaan. Dan verdwijnen de brexiteers van Nigel Farage.

De conservatieve fractie ECR, waar de N-VA toe behoorde, zou van 77 naar 60 zetels zakken door het grote verlies van de Britse Conservatieven.

Pro-Europese coalitie?

Om een meerderheidscoalitie te vormen zullen de EVP en S&D een beroep moeten doen op de liberalen van Guy Verhofstadt en wellicht ook op de Groenen. Zo zou er een pro-Europese coalitie kunnen ontstaan.

De Belgische ex-premier eiste zondagavond al meteen een hoofdrol op in het overleg. “Onze nieuwe groep van méér dan 100 zetels zal cruciaal worden”, zegt hij. “Geen pro-Europese meerderheid is mogelijk zonder onze hervormingsgezinde partijen. We zijn de enige pro-Europese groep die gewonnen heeft en we zullen onze zetels gebruiken voor een ambitieuzer Europa.” 

Verhofstadt benoemde als aandachtspunten voor zijn fractie ‘de strijd tegen klimaatverandering, een Europese oplossing voor de migratiecrisis, eerlijker belastingen en het verdiepen van de interne markt’.

Strijd voor Commissievoorzitterschap ligt terug open

Door het verlies van de EVP en de S&D komen ook de ambities voor de Duitse christendemocraat Manfred Weber en de Nederlandse socialist Frans Timmermans om Commissievoorzitter te worden onder druk te staan. Alvast voor Verhofstadt ligt de strijd om het voorzitterschap van de Europese executieve nog helemaal open. 

“Geen spitskandidaat heeft nu een meerderheid”, zegt Verhofstadt. “De nieuwe machtsbalans in het EP vereist een kandidaat-Commissievoorzitter die een robuuste meerderheid kan bouwen, voorbij de partijlijnen. Onze nieuwe groep staat open voor alle mogelijke kandidaten die de steun krijgen van de politieke families die de toekomstige meerderheid zullen vormen.”

De liberalen stuurden zelf EU-commissaris Margrethe Vestager uit als spitskandidaat. Eerder liet de Franse president Macron verstaan dat ook Michel Barnier, nu brexit-onderhandelaar voor de EU, of IMF-baas Christine Lagarde goede kandidaten zouden zijn. De onderhandelingscarrousel voor de ‘topjobs’ gaat dinsdag van start, met een EU-top in Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234