Woensdag 28/10/2020

ReportageRusland

‘Laat Navalny gaan’, klinkt het in Omsk

Navalny’s vrouw Joelia Navalnaja en zijn collega Ivan Zhdanov.Beeld AP

Sinds de Russische oppositieleider Aleksej Navalny donderdag in coma raakte, is het een en al chaos rondom Poetins belangrijkste tegenstander. Een Duits vliegtuig staat voor hem klaar, maar de artsen laten hun patiënt niet zomaar vrij.

Het is vrijdagochtend en de lippen van Joelia Navalnaja trillen van woede. “Ze weigeren Aleksej vrij te laten.” Dit is geen gevangenis, wel het ‘Stadshospitaal voor Noodgevallen nummer 1' in Omsk. Geen ziekenhuis dat ervaring heeft met de behandeling van Russische politici die vergiftigd zijn met een chemisch of biologisch wapen.

Navalnaja heeft alles geregeld om haar bewusteloze man, oppositieleider Aleksej Navalny, te laten overbrengen naar een gespecialiseerde kliniek in Duitsland. Het ambulancevliegtuig uit Berlijn is geland in Omsk en staat 5 kilometer verder klaar met Duitse specialisten. Bondskanselier Angela Merkel heeft een plek in de kliniek laten reserveren. Het probleem is: Navalny ligt binnen en het vliegtuig staat buiten. En de artsen van het ziekenhuis hebben de kamer van Navalny op slot gedraaid.

Dus weet niemand hoe het met Poetins belangrijkste tegenstander gaat. Navalnaja mocht haar man donderdag eerst niet eens zien. 

Duister spel

Beneden neemt een jonge vrouw de leiding. Kira Jarmysj was er donderdag bij toen het gebeurde, in het vliegtuigstoeltje naast haar. Ze is de nauwste medewerker van Navalny. Nu moet ze snel handelen.

Dat begint vrijdagochtend met een verklaring van de transportpolitie: niemand mag in de buurt van Navalny komen, omdat zijn lichaam zo vergiftigd zou zijn dat zelfs omstanders levensgevaar lopen. Meer wil de politie niet zeggen. “Geheim.” In een houten gymzaaltje naast het ziekenhuis noemt de hoofdarts dat Navalny’s toestand “niet stabiel genoeg voor transport”.

“Ze willen zo lang wachten dat artsen in Duitsland het gif niet meer kunnen ontdekken”, zegt Jarmysj. Ze stuurt een bericht de wereld in: “Het verbod op het transport van Navalny brengt hem in levensgevaar.”

Ze zit met vier andere Navalny-medewerkers op een houten bankje in de hal. Bezoekers staan in de rij voor een oud telefoontoestel met grote grijze knoppen. Het toestel is de receptie. Een man pakt de hoorn: “Dag dokter Aleksandr Petrovitsj, sorry dat ik stoor. Mijn vader is vanochtend geopereerd, hoe gaat het met hem? Hij blijft nog lang, zegt u? Aha. Nogmaals mijn excuses, dank u wel.” 

Zo gaat dat in Russische ziekenhuizen. Transparantie bestaat nauwelijks. En helemaal niet als het over Aleksej Navalny.

Navalny in de bus op weg naar het vliegveld, waar hij in het vliegtuig onwel zou worden.Beeld AP

Leren jacks

Om Jarmysj en haar collega’s hangen mannen rond in leren jacks. De mannen die hun altijd in de gaten houden. Ook nu. 

Ze klikt haar telefoonscherm aan. Een foto van boven, uit het kamertje van de hoofdarts. Aan de muur een portret van Poetin in een graanveld. In de kamer staan drie mannen in pakken. Geen witte artsenpakken. “FSB of Onderzoekscomité”, zegt Jarmysj.

Een ding is zeker: in dit ziekenhuis zijn het niet meer de artsen die de beslissingen nemen.

Een dag eerder heeft Poetins woordvoerder Dmitri Peskov gezegd te helpen bij het vervoer. Vrijdag blijkt dat een loze belofte. “Het Kremlin houdt zich niet bezig met de behandeling van patiënten”, zegt Peskov. 

Een video op sociale media toont hoe Navalny wordt weggevoerd.Beeld EPA

Plastic bekertje

Daar gaat de telefoon van Jarmysj weer. In een video leest de hoofdarts een tekst voor. De conclusie: de toestand van Navalny niet stabiel en ernstig. En: “Het stofje dat we bij hem hebben aangetroffen, is gewoon industriële chemie. Het zit in plastic bekertjes.” Daarom ligt hij in coma. Staatsmedia verspreiden geruchten dat Navalny zelf schuldig is. Er zou alcohol zijn aangetroffen in zijn bloed. En drugs. “Leugens”, zegt Jarmysj. 

Buiten gaat het duistere spel verder. De hoofdarts zegt in het gymzaaltje dat “in conclaaf met de Duitse artsen” besloten is om Navalny in Omsk te houden. De Duitse artsen bevestigen dat niet. Niemand weet waar ze zijn.

Het is uiteindelijk middernacht in Omsk als een arts aan persbureau Reuters meldt dat Aleksej Navalny overgebracht wordt naar Duitsland. Jarmysj stuurt een nieuw bericht de wereld in: “Totdat Aleksej bij bewustzijn is en in orde blijkt, is het te vroeg voor enige blijdschap.”

Navalny drinkt een kop thee op het vliegveld, volgens zijn perswoordvoerder het enige dat hij die dag had gegeten of gedronken.Beeld DJpavlin/Instagram
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234