Maandag 24/06/2019

Werk

Kris Peeters stelt hervorming werkloosheid voor, maar zet kwaad bloed

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V). Beeld BELGA

Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) geeft na maanden inkijk in zijn hervorming van de werkloosheidsuitkeringen. Terwijl hij wat extra wil doen voor de laagste inkomens, mikken Open Vld en N-VA vol op de middenklasse. Zijn het meer dan verkiezingspraatjes?

De hervorming van de werkloosheid: het was maandenlang het best bewaarde geheim van de Wetstraat, maar in het zicht van de verkiezingen legt minister Peeters zijn kaarten op tafel.

Al bij het zomerakkoord vorig jaar werd afgesproken om de uitkeringen de eerste maanden hoger te maken om ze vervolgens sneller te laten dalen. Peeters nam de concrete uitwerking voor zijn rekening, maar die kwam door de crisis over het VN-migratiepact nooit op de regeringstafel. Nadien was het minderheidskabinet te wankel om de discussie ten volle te voeren.

Nu geeft Peeters in De Standaard voor het eerst een inkijk in zijn werkwijze. Hij opteert ervoor om de laagste inkomens een extraatje te geven. Die mensen zijn nu in het nadeel. Het verschil tussen hun laatste nettoloon en de werkloosheidsuitkering is groot.  Dat komt omdat ze weinig belastingen betalen. De uitkering is nu nog een percentage van het brutoloon. Om een idee te geven: mensen met een brutoloon van 1.600 euro gaan er met meer dan 400 euro netto op achteruit.

Peeters stelt daarom een vast basisbedrag voor, dat wordt aangevuld met 33 procent van het laatste brutoloon. Dat basisbedrag krimpt na 3, 6 en 12 maanden. Nadien zakt de uitkering verder, om na vier jaar op het minimum te zitten.

Bijkomend voordeel van deze werkwijze: de werklozen die een laag inkomen hadden, zullen hun uitkering ook effectief zien dalen. Nu zitten ze al snel op de minimumgrens, waardoor hun uitkering niet verder kán zakken. Zo worden ze via die weg niet geprikkeld om een job te zoeken. 

Middenklasse

Open Vld en N-VA hebben zelf voorstellen uitgewerkt, zonder basisbedrag. Zij werken met percentages die hoger liggen dan nu het geval is, maar nadien sneller dalen. Tegelijk trekken ze de bovengrens van de uitkeringen op. Op die manier geven ze de middenklasse een duw in de rug in de eerste maanden nadat ze zonder werk vallen. Hun voorstellen gaan uit van het verzekeringsprincipe: wie meer belastingen betaalt, zal ook een betere vergoeding krijgen als het even tegenzit. 

Tegelijk laten ze in dat segment de uitkering sneller dalen, binnen de zes maanden. “Dat is een cruciale fase”, zegt Vincent Van Quickenborne (Open Vld). “Zo worden mensen echt aangezet om op zoek te gaan naar een job.” 

Maar wie heeft die duw in de rug het meeste nodig: de middenklasse of de lagere lonen? “Wie een hoger loon heeft, zal vaak sneller een job vinden”, zegt arbeidseconoom Stijn Baert (UGent), die afgelopen zomer met verschillende opiniestukken de basis legde voor de hervorming. “Bovendien staat iemand uit de middenklasse er financieel beter voor. Er valt dus wat te zeggen voor de correcties die Peeters invoert. Tegelijk moet een systeem van werkloosheid een breed draagvlak vinden, ook bij de middenklasse.”

Beeld DM

Professor economie Ive Marx (UAntwerpen) heeft minder begrip. “Peeters legt wel een aantal pijnpunten bloot”, zegt hij. Zo stipt de minister in de begeleidende nota bijvoorbeeld aan dat het huidige systeem werklozen te weinig prikkelt om een job te zoeken en dat het hopeloos complex is. “Dat maakt het des te schrijnender dat deze hervorming zo lang is uitgebleven. Nu wordt het in extremis gelanceerd als een verkiezingsvoorstel, maar dit kan reële mensen treffen in hun reële levens. Je zou toch denken dat hier grondiger over gedebatteerd is. Het aantal onderzoeken over dit thema is niet te tellen. Daar wordt nergens naar verwezen. Dit is typisch Belgisch gebricoleer.”

Overigens: Peeters zal dit voorstel nooit meer rond krijgen voor de verkiezingen. Alleen al het advies van de RVA kan enkele weken op zich laten wachten. Hij beschouwt het vooral als een blauwdruk voor de regeringsonderhandelingen. Open Vld en N-VA zien het als verkiezingspraatjes. “Waarom heeft Peeters zoveel tijd verloren laten gaan?” vraagt N-VA-Kamerlid Zuhal Demir zich af. “Hij heeft zijn kans verkeken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden