Vrijdag 06/12/2019

Israël

‘Koning Bibi’ dreigt gillend en schreeuwend van het pluche te worden getrokken

Premier Benjamin Netanyahu zondag tijdens een bezoek aan de Golanhoogte. Beeld REUTERS

Voor het eerst sinds Benjamin Netanyahu in 2009 in Israël aan de macht kwam, wordt binnen zijn eigen Likoed-partij aan zijn stoelpoten gezaagd. Het prominente lid Gideon Sa’ar pleit voor interne leiderschapsverkiezingen, in de hoop het land een derde stembusgang te besparen. 

Afgelopen donderdag werd Netanyahu formeel aangeklaagd voor fraude, omkoping en bedrog. Hij reageerde woedend, zei dat er een heksenjacht tegen hem gaande was, en suggereerde dat het juridische systeem zelf corrupt was.

Hoewel de Likoed-partij altijd vierkant achter hem heeft gestaan, stelde Sa’ar maandag dat het tijd is voor een nieuwe leider. Er speelt namelijk nog meer. Dit jaar zijn er in Israël al twee keer verkiezingen gehouden, en de uitslag was beide keren ongeveer hetzelfde, waarna het beide keren niet lukte om een regering te vormen. Het land stevent nu af op een nieuwe stembusgang, maar volgens de peilingen zal de uitslag ook dan niet heel anders zijn.

Er is nog een piepklein kansje om het tij te keren: president Reuven Rivlin heeft het parlement tot 11 december de tijd gegeven iemand uit zijn midden te nomineren om een laatste formatiepoging te doen. De boodschap van Sa’ar aan zijn partij: wip Netanyahu, en laat mij dat doen. “Hem lukt het niet meer”, zei hij maandag, “ook niet na de derde verkiezingen.”

Ondenkbaar

Dit was enkele dagen geleden nog ondenkbaar: de leider van Likoed besluit altijd zelf wanneer het tijd is om af te treden. Nooit eerder in haar geschiedenis is het interne leiderschap openlijk in twijfel getrokken. Getrouwen van Netanyahu sputterden dat de partij loyaal moet blijven, maar opvallend veel prominenten, zoals parlementsvoorzitter Yuli-Yoel Edelstein en minister van Veiligheid Gilad Erdan, houden zich muisstil.

Maar Netanyahu buigt niet. Onder druk heeft hij ingestemd met interne verkiezingen ‘binnen zes weken’, maar pas ná 11 december. Ondertussen vecht hij als een leeuw tegen het onrecht dat de openbaar aanklager hem, in zijn ogen, heeft aangedaan. Voor dinsdag heeft de premier een demonstratie aangekondigd tegen ‘de coup’ die wordt gepleegd – taal die thuishoort in het woordenboekje van leiders die over het algemeen worden omschreven als ‘totalitair’.

Gideon Sa’ar, prominent lid van de Likoed-partij, vindt dat het tijd is voor een nieuwe leider. Hij stelt zichzelf verkiesbaar. Beeld REUTERS

Vrijwel niemand verwachtte dat Netanyahu zou terugtreden om zich aan zijn verdediging te wijden, en mogelijk terug te keren zodra zijn naam is gezuiverd. Maar de manier waarop hij in de aanval gaat, is ronduit slecht voor het land, schrijft David Horovitz in The Times of Israel. “Het is onverantwoord om de betrouwbaarheid van ons juridische systeem in twijfel te trekken. Dit leidt tot weken, maanden, misschien zelfs jaren van verdeeldheid met mogelijke consequenties die ik bijna niet durf te benoemen.”

Zijn grote tegenstrever, oud-generaal Benny Gantz en leider van de politieke partij Blauw en Wit, benoemde het wel: Netanyahu riskeert ‘een oorlog van broeder tegen broeder’. Daarbij verwees Gantz naar 1995, toen Netanyahu een campagne leidde tegen premier Yitzhak Rabin die in Oslo een vredesdeal met de Palestijnen had gesloten. Rabin werd tijdens een vredesdemonstratie doodgeschoten door de ultranationalist Yigal Amir.

Intelligent en kundig

Netanyahu is zonder enige twijfel de succesvolste politicus die het land ooit heeft gekend: een zeer intelligente en kundige man die langer in het zadel zit dan de vader des vaderlands, David Ben-Gurion. Zeker, hij heeft veel vijanden, maar zijn bijnaam ‘Koning Bibi’ leek lange tijd welverdiend.

Maar nu is zijn interne kompas stuk, schrijft analist Chemi Shalev in de krant Haaretz. “Enerzijds is Netanyahu steeds haatdragender geworden jegens zijn tegenstanders, anderzijds is hij overtuigd geraakt van zijn mogelijk messianistische rol. Hij en de staat werden één: iedereen die zijn autoriteit durft uit te dagen, is in zijn ogen schuldig aan muiterij of zelfs verraad.”

Op deze manier dreigt de staatsman Netanyahu, Koning Bibi, de geschiedenis in te gaan als iemand die van corruptie werd verdacht, en gillend en schreeuwend van het pluche moest worden getrokken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234