Woensdag 20/11/2019

Brexit

Komt er een brexitakkoord? ‘Een tunnel met een klein lichtje aan het eind’

Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad,is voorzichtig optimistisch. Beeld AP

Brussel en Londen wagen een ultieme poging om alsnog een akkoord te bereiken waarmee het Verenigd Koninkrijk eind deze maand op ordelijke wijze de EU kan verlaten. Onderhandelaars komen dit weekend in totale radiostilte bijeen voor wat betrokkenen een race tegen de klok noemen.

“We mogen zelfs de kleinste kans niet laten glippen”, zei EU-president Donald Tusk vrijdag. Hij waarschuwde dat succes geenszins verzekerd is en dat de tijd bijna is verstreken. 

EU-onderhandelaar Michel Barnier kreeg van de 27 lidstaten groen licht voor een laatste onderhandelingsronde. De inzet is een akkoord over hoofdlijnen voor de EU-top volgende week donderdag begint. Die top was door de Britse premier Boris Johnson als een ‘do or die’-moment bestempeld: ofwel ligt er dan een brexitakkoord, ofwel vertrekt het Verenigd Koninkrijk op 31 oktober met slaande deuren en lege handen uit de EU.

“Ik denk dat de twee kanten wel een weg naar een deal zien, maar daarmee is het nog niet klaar”, zei Johnson vrijdag. “De onderhandelingen hebben nog een lange weg te gaan. Het is belangrijk dat de onderhandelaars het gesprek aangaan om tot een oplossing te komen.”  

‘Stomme spelletjes’

Nochtans zag het er begin deze week heel anders uit. Toen leek een harde brexit (zonder akkoord) nabij. Tusk haalde dinsdag scherp uit naar Johnson, die hij verweet ‘stomme spelletjes’ te spelen. Volgens EU-ambtenaren illustreerde de opmerking de frustratie in Brussel over de chaos en de leugens aan Britse onderhandelaarszijde. 

“Je wilt geen deal, je wilt geen uitstel, je wilt (de brexit) niet terugdraaien: wat wil je dan wel?”, hield Tusk de Britse premier voor.

Over de recente brexitvoorstellen van Johnson – bedoeld om de impasse te doorbreken – werd nauwelijks gesproken. De kentering kwam donderdagavond na een ontmoeting van Johnson met de Ierse premier Leo Varadkar. Voor het eerst in lange tijd was er plaats voor optimisme (“zicht op een weg naar een akkoord”) in hun gezamenlijke verklaring na afloop. 

Geen barrières

Een oplossing voor de Ierse grens is cruciaal om een chaotische brexit te vermijden. Een harde grens zou niet alleen een storm op de financiële markten teweegbrengen, ze kan het Verenigd Koninkrijk ook uiteendrijven. 

Vorige week had Johnson al voorstellen gedaan om een harde grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek te vermijden. Als die er toch zou komen, bestaat de vrees dat de spanningen op het eiland weer hoog oplaaien. De Britten zouden nu bereid zijn geen douanecontroles op het eiland te doen. 

Een eerder idee van de Britten bestond erin de zee tussen het VK en Ierland te nemen als een douanegrens en niet de grens tussen Noord-Ierland en de republiek. Maar de Noord-Ierse partij DUP, een bondgenoot van Johnson, wil dat het VK als één land de EU verlaat “en dat er binnen het VK geen barrières zijn voor de handel”.  

Als Johnson een deal zou bereiken, dan is het maar de vraag of die ook door het Britse parlement geraakt, waar zijn Conservatieve fractie geen meerderheid heeft. De Britse premier geeft nog steeds aan dat het VK klaar moet zijn om ook zonder deal te vertrekken, maar net dat heeft het parlement bij wet onmogelijk gemaakt. 

Boost voor pond

De voorzichtige toenadering die er nu lijkt te komen tussen het VK en de EU kreeg alvast een positief onthaal op de financiële markten en gaf de Britse pond een boost. Vrijdagochtend noemde Barnier een gesprek met de Britse brexitminister Stephen Barclay ‘constructief’. Na overleg met Barnier en Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker concludeerde Tusk dat een akkoord nog steeds mogelijk is en besloot hij die kans te grijpen.

Maar achter de schermen lijken EU-vertegenwoordigers en topdiplomaten nog steeds erg sceptisch over de mogelijkheid om een goed brexitakkoord te bereiken. Een diplomaat achtte tegenover het persbureau Reuters de kans om voor het einde van de maand een deal te hebben veeleer klein. 

Een tweede diplomaat: “Het is een tunnel met een heel klein lichtje aan het eind.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234