Maandag 30/11/2020

Vier vragen

‘Kans op nucleair conflict is veel groter dan we denken’: Tom Sauer over goedkeuring van verbod op kernwapens

Tom Sauer.Beeld Jesse Willems

Vijftig landen hebben het internationale verdrag voor het verbod op kernwapens zaterdag officieel goedgekeurd, waardoor het ook echt in werking treedt. Tom Sauer, professor internationale politiek aan de UA, noemt het een historische overwinning.

Wat houdt het verdrag precies in?

Sauer: “Het is een algemeen verbod op kernwapens. Dus niet enkel het bezit, maar ook stockage, ontwikkeling, vervoer en – nog belangrijker – het gebruik of het dreigen met gebruik worden verboden. Dat wil zeggen dat de afschrikdoctrines van de kernwapenstaten en van de nucleaire allianties van de NAVO voortaan verboden worden. Net zoals chemische en biologische wapens, de twee andere massavernietigingssystemen, eerder al verboden waren.”

Hoe belangrijk is dit?

“Dit is historisch, daar is geen ander woord voor. Kernwapens zijn de meest vernietigende wapensystemen ooit uitgevonden en daar wordt nu een streep onder getrokken, althans door de staten die het verdrag hebben getekend. Het is een eindpunt van de hard bevochten samenwerking tussen verschillende ngo’s, staten en ICAN, een koepelorganisatie van 500 vredesorganisaties wereldwijd die daar in 2017 de Nobelprijs van de Vrede voor heeft gekregen.”

Maar wat betekent dit in de praktijk?

“Het is een belangrijke symbolische overwinning. Kernwapens waren niet illegaal, nu zijn ze dat wel. Da’s belangrijk voor al degenen die ijveren tegen kernwapens, omdat ze dat nu kunnen gebruiken ten aanzien van hun regeringen. Maar er zijn wel degelijk ook concrete effecten. Voor pakweg pensioenfondsen en banken maakt het een gigantisch verschil of iets enkel illegitiem is, of illegaal. Zolang iets niet illegaal is, kunnen ze verder gaan met het investeren en financieren van die producten, maar eens dat product illegaal is, verandert de zaak.

“Een ander concreet gevolg is dat er nu ook in ons Belgisch regeerakkoord een positieve referentie staat naar dat verdrag. Er staat in dat België ‘zal nagaan hoe het VN-Verdrag op het Verbod op Nucleaire Wapens een nieuwe impuls kan geven aan multilaterale nucleaire ontwapening’. Dat is een precedent, want tot hiertoe waren alle NAVO-lidstaten grandioos tegen dat verbodsverdrag. Het Belgisch regeerakkoord is redelijk progressief op dat vlak. Het zou mooi zijn mocht België hierin een voortrekkersrol spelen. Als één NAVO-lidstaat het goede voorbeeld zou geven en dit verdrag ondertekenen, dan ben ik ervan overtuigd dat de andere NAVO-lidstaten zouden volgen. Maar niemand wil als eerste zijn nek uitsteken.”

Hoe groot is momenteel de kans op een nucleair conflict?

“Veel groter dan we denken. Voorstanders van kernwapens zeggen altijd: kernwapens leveren ons veiligheid op, stabiliteit en vrede, maar de voorbije decennia zagen we onder andere in India en Pakistan, twee kernmachten, hoe gevaarlijk de situatie is. Al decennia zijn daar grensschermutselingen en vallen er doden. Vorig jaar zelfs met luchtgevechten. Stabiliteit? Veiligheid? Vrede? Ik denk het niet. Dat zou meer serieus genomen moeten worden. Ten tijde van de Cuba-crisis hebben we gewoon geluk gehad, zeggen al degenen die daar een hoofdrol hebben gespeeld. Hoeveel keer gaan we nog geluk hebben in Pakistan en India? En dan zijn er nog Noord-Korea, Trump en Poetin. Ik denk dat het hoog tijd is dat er iets aan gedaan wordt en dit is een positieve stap in die richting.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234