Zaterdag 21/05/2022
Voor Sammy Mahdi, een jonge stedeling, is het platteland terra incognita.

Analysecd&v

Kan stedeling Sammy Mahdi straks plattelandszieltjes winnen voor cd&v?

Voor Sammy Mahdi, een jonge stedeling, is het platteland terra incognita.Beeld ID

Als Sammy Mahdi straks wordt verkozen tot nieuwe voorzitter van cd&v, dan zal de jonge stedeling hard moeten strijden op voor hem onbekend terrein: het platteland. Daar dreigt een scheuring.

Ann De Boeck en Jeroen Van Horenbeek

‘Stop de waanzin!’ Sinds kort prijkt de boodschap op een paneel in de voortuin van Joris Vande Vyvere, cd&v-schepen in het West-Vlaamse Tielt. Als lokaal Boerenbond-voorzitter en eigenaar van een melkveebedrijf steekt Vande Vyvere zijn kritiek op het stikstofakkoord van de Vlaamse regering niet weg. “Ik stel mij serieuze vragen bij wat ze in Brussel aan het bekokstoven zijn”, zegt hij. “En ik ben niet de enige. Ik ken veel partijgenoten die er hetzelfde over denken.”

Landbouwer Joris Vande Vyvere uit Tielt protesteert met een bord op zijn land tegen het stikstofakkoord. Beeld Eric de Mildt
Landbouwer Joris Vande Vyvere uit Tielt protesteert met een bord op zijn land tegen het stikstofakkoord.Beeld Eric de Mildt

Het verhaal is bekend: Vlaanderen verdrinkt in stikstof, vooral door de uitstoot in de landbouw. Daar is nooit veel aan gedaan. Tot onlangs een rechter de huidige regering met de rug tegen de muur plaatste. 41 ‘rode’ landbouwbedrijven moeten dicht. Andere moeten hun uitstoot fors verlagen. Een bittere pil voor cd&v, de Vlaamse partij die op het platteland het sterkst staat, al vijf legislaturen het departement Landbouw leidt en traditioneel de belangen van de boeren behartigt.

Hinken

Wie straks ook de nieuwe cd&v-voorzitter wordt, Sammy Mahdi of toch nog iemand anders, het stikstofdossier krijgt hij of zij gegarandeerd op het bord. Binnen de Vlaamse regering willen cd&v en Open Vld nu al graag het bestaande akkoord bijsturen (lees: afzwakken). Iets waar minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) voor past.

De vraag lijkt nu vooral welke marsorders de toekomstige cd&v-voorzitter zijn partijgenoten in de Vlaamse regering zal meegeven. Mahdi heeft al laten uitschijnen dat hij toch een activistischere koers wil varen. Als minister van Landbouw hinkt Hilde Crevits momenteel op twee benen: tussen haar eigen stikstofakkoord verdedigen en haar achterban te vriend houden. Zo raadt ze iedereen die het oneens is met het akkoord aan om bezwaar in te dienen tijdens het openbaar onderzoek dat nog tot midden juni loopt.

Voor Mahdi, een jonge stedeling, is het platteland terra incognita. Zijn nipte nederlaag tegen Joachim Coens bij de vorige cd&v-voorzittersverkiezingen in 2019 (47 procent van de stemmen) was volgens kiesonderzoek van de UGent terug te brengen tot het feit dat hij het oudere, conservatieve, landelijke publiek van de partij niet meehad. Dat koos destijds voor de rustige vastheid van Coens. In West-Vlaanderen haalde Mahdi finaal 36 procent. Bij mensen van de Boerenbond rijfde Coens in de eerste stemronde dubbel zoveel stemmen binnen als Mahdi.

Averbode

De boeren kalmeren, zal bloed, zweet en tranen vergen van cd&v. Aanvankelijk leek hun protest weinig gehoor te vinden, overstemd in de media door de energiecrisis en de oorlog in Oekraïne. Maar sinds de paters van Averbode bekendmaakten dat hun eeuwenoude boerderij, waar hun kaas vandaan komt, moet sluiten door het stikstofakkoord, hebben de boeren een groeiend deel van de bevolking op hun hand. Het gevolg: het borrelt en pruttelt in de politieke onderbuik van cd&v, waar men het zo vertrouwde kiespubliek plots massaal ziet rebelleren.

Het melkveebedrijf van de Abdij van Averbode dreigt te moeten sluiten door het nieuwe stikstofdecreet.  Beeld Tim Dirven
Het melkveebedrijf van de Abdij van Averbode dreigt te moeten sluiten door het nieuwe stikstofdecreet.Beeld Tim Dirven

Om maar één voorbeeld te nemen: op een partijbijeenkomst over landbouw in Roeselare ventileerden lokale mandatarissen eind vorige maand openlijk hun ongenoegen tegen minister Crevits. ‘Een van hen’ nochtans: een West-Vlaamse uit Torhout. “Ik had de indruk dat ze haar paraplu opentrok”, oordeelt Vande Vyvere. Ook in Limburg en de Kempen, waar de impact op boeren het grootst is, heerst onvrede.

Oud-vicepremier Pieter De Crem (cd&v) schrijft op Facebook dat hij zich grote vragen stelt over de impact die de maatregelen hebben op het landelijke leven in Aalter, ‘en bij uitbreiding over heel Vlaanderen’. In Vlaams-Brabant gonst het van de geruchten dat verschillende cd&v-burgemeesters niet meer onder de vlag van de partij naar de lokale verkiezingen van 2024 zullen trekken. Ze denken persoonlijk beter te kunnen overleven als ze de banden met de nationale partij doorknippen.

Ventilus

Er wacht de volgende cd&v-voorzitter trouwens nog een probleem op het platteland: Ventilus. De nieuwe hoogspanningslijn die stroom van de windparken op zee naar het binnenland moet vervoeren. Elia wil die bovengronds, een reeks West-Vlaamse buurtcomités ondergronds.

Ook de burgemeesters van de betrokken gemeenten – Brugge, Lichtervelde, Oostkamp, Torhout, Wingene en Zedelgem – eisen een ondergrondse lijn. Het gaat om zes burgemeesters van cd&v-signatuur. “Het is onverantwoord om in een dichtbevolkte regio nog bovengrondse hoogspanningslijnen te bouwen”, zegt Jan de Keyser, burgemeester van Oostkamp. “De vragen rond gezondheid zijn te groot. Om nog te zwijgen over het verlies aan open ruimte.”

Het is aan de Vlaamse regering om snel de knoop door te hakken. Een jaar geleden heeft minister Demir een intendant aangesteld, Guy Vloebergh, om het dossier feitelijk helemaal uit te klaren. Volgens Elia is het technisch onmogelijk om de hoogspanningslijn onder de grond te stoppen. Het onderzoek van de intendant is klaar, maar wordt nog angstvallig geheimgehouden. Naar verluidt wacht minister Demir op een ‘signaal’ van de cd&v-top om het dossier te agenderen. Opnieuw is het dus afwachten wat de toekomstige cd&v-voorzitter vindt.

Ook bij Ventilus is de inzet hoog voor cd&v. Burgemeester De Keyser: “Als men kiest voor bovengronds, zullen we ons verzetten”. In West-Vlaanderen boekte Vlaams Belang in 2019 grote electorale winst, terend op toenemend wantrouwen van de bevolking tegenover ‘de politiek’. Her en der wordt gefluisterd dat de betrokken burgemeesters de cd&v-top al hebben gewaarschuwd: als Ventilus bovengronds komt, laten we de partij lokaal los. Ter plaatse wordt dat ontkend.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234