Zondag 08/12/2019

Stadsrapport

Kán Mechelen ongestraft nog groeien?

Het Oud Oefenplein, een van de grootste sociale woonwijken van de stad, moet model staan voor het 'nieuwe Mechelen'. Beeld Wouter Van Vooren

Mechelen groeit, en de ambities liggen hoog. Het doel is een stad van 100.000 inwoners te worden. Maar is elke Mechelaar nog mee?

Vrijwilliger Jochen zit in het buurthuis van het Oud Oefenplein samen met de kleine Doua in de zetel en leest een boekje voor. Buiten op het speelpleintje tussen de nagelnieuwe woonblokken en woningen rennen kinderen uit de buurt. In het gebouw, pal in het midden van de wijk, komt de jeugd uit de buurt vrijwel elke avond samen, zoals Doua. Aan de achterkant van het gebouw zijn er activiteiten voor senioren.

Het Oud Oefenplein, een van de grootste sociale woonwijken van de stad, moet model staan voor het ‘nieuwe Mechelen’. De buurt had een slechte reputatie. “Ik kwam hier vroeger zelden, ook al woonde ik in de buurt”, zegt twintiger Jochen, die leerkracht is. De sociale woningen werden tot de laatste steen afgebroken, een hele nieuwe buurt kwam in de plaats.

Om de sociale cohesie te bevorderen werden ‘Ploanmakers’ aangesteld, zoals Jochen. Jonge Mechelaars konden per hoogste uitzondering goedkoop een huis van de stad huren, ook al hadden ze geen recht op een sociale woning. In ruil daarvoor helpen ze in de buurt: huiswerkbegeleiding, de burgers betrekken bij de netheid van de buurt, een oogje in het zeil te houden. “We proberen de wijk beter te maken”, weet Jochen. Het vandalisme en de drugsoverlast zijn nog niet helemaal verdwenen, al doen de jeugdwerkers hard hun best.

Trots op de stad

Mechelen zit sterk in de lift. De Maneblussers zeggen van zichzelf dat ze scheurpers (klagers) zijn, maar over de stad en het bestuur is het enthousiasme groot, blijkt uit de Stadsmonitor. Meer dan de helft (52 percent) heeft vertrouwen in het stadsbestuur, met voorsprong de beste score van alle centrumsteden. Ook is 81 procent trots op de stad, enkel Brugge doet beter. Dat Bart Somers (Open Vld/stadslijst) vorig jaar nog werd uitgeroepen tot beste burgemeester ter wereld gaf een extra boost aan het vertrouwen.

Hij krijgt lof omdat hij de diversiteit van de stad omarmt, maar ook omdat onder zijn bestuur het historische centrum én de sociale woonwijken grondig werden opgekalefaterd. Dat trekt nieuwe mensen aan. De bevolking steeg de voorbije tien jaar met 8,5 procent naar 86.000. Het bestuur droomt van een stad van meer dan 100.000 inwoners.

Alleen: is iedereen nog mee? Nieuwe wijken worden opgetrokken, maar intussen stijgen de vastgoedprijzen en ligt het aanbod sociale woningen lager dan het gemiddelde van de centrumsteden. Tegelijk dreigen de wegen dicht te slibben door extra verkeer.

En wat met het zo geloofde 'Mechelse samenlevingsmodel’? Al die nieuwe mensen moeten hun plaatsje zoeken in de stad. Krijgt elke Mechelaar evenveel kansen, ongeacht zijn afkomst? Het succes van de stad is nog de grootste uitdaging voor Mechelen de komende jaren.

'Getto'

In het buurthuis van het Oud Oefenplein is Jochen op dit moment de enige 'blanke'. “Hier wonen vooral Noord-Afrikaanse families”, zegt hij. “Al wonen er ook een aantal oudere arbeiders van autochtone afkomst. Mijn buurman werkte voor de oude telefoonmaatschappij, de RTT (de voorganger van Proximus, RW).”

Youssef El Yagoubi bevestigt. “De aanleg van deze wijk is fantastisch”, zegt hij. “Een pluim voor het stadsbestuur, maar qua inwoners is het hier bijna een getto.” 

Youssef is de oprichter en bezieler van de zaalvoetbalclub Salaam, die speelt in de sporthal tegenover het wijkcentrum. Een sportief en sociaal project. De regel is simpel: wie het laat hangen op school, doet één of twee wedstrijden niet mee. “En vanuit de tribune toekijken, doet pijn voor die mannen.”

Zijn club is zo gemengd mogelijk. “Ooit zijn we begonnen met het principe 'per witte één bruine’, als ik het zo even mag uitdrukken”, zegt hij. Die mix ziet hij nog te weinig in Mechelen. “We leven nog te veel naast elkaar.”

Youssef El Yagoubi richtte de zaalvoetbalclub Salaam op. 'Ooit begonnen we met het principe 'per witte één bruine’, als ik het zo even mag uitdrukken. We leven nog te veel naast elkaar.' Beeld Wouter Van Vooren

Kroostrijke gezinnen

Ook voor meerderheidspartij CD&V is dat een pijnpunt. “Er zijn veel evenementen in de stad, maar enkel het wereldfestival Otter Trotter trekt een gemengd publiek”, zegt lijsttrekker Wim Soons. “Tegelijk zijn heel wat lokale initiatieven nog te wit.”

Hij pleit voor kleinere sociale woningen, op maat van singles en ouderen, om op dat vlak de mix te vergroten. Op het Oud Oefenplein staan veel huizen voor ‘kroostrijke gezinnen’, vandaar de grote aanwezigheid van gezinnen met Noord-Afrikaanse roots.

“We willen een stad op mensenmaat”, zegt ook sp.a-kopvrouw Caroline Gennez. Net als Soons begrijpt ze niet waarom de stad per se móét groeien. “Het bestuur heeft heel wat gerealiseerd, maar er blijven een aantal blinde vlekken. Een daarvan is betaalbaar wonen. Een appartement is in tien jaar tijd 90.000 euro duurder geworden.”

De stad hééft een grote inspanning geleverd om het patrimonium sociale woningen op te poetsen. Maar begin jaren 2000 verkeerde dat in een dramatische toestand. “De stad was eigenlijk de grootste huisjesmelker van het land”, geeft Groen-topper Kristof Calvo toe. Het kwam er de voorbije jaren vooral op aan de grote achterstand goed te maken.

Tegelijk bouwt Mechelen aan minstens drie nieuwe wijken, net buiten het centrum. Een aantrekkingspool voor witte middenklassers, zegt de oppositie. Dreigt op die manier de opdeling tussen wit en van kleur, tussen arm en rijk niet verder uit te diepen?

“Er is in de plannen plaats gereserveerd voor een aantal budgetwoningen”, verdedigt Somers zich. “Denk aan appartementen vanaf 180.000 euro. We willen er geen elitaire loftwijken van maken”, zegt hij. “In de meeste Mechelse wijken is er een gezonde mix, al kan de interactie inderdaad beter.”

Groeipijnen

Een van de nieuwbouwprojecten is de Komet-site, net buiten de stadsring, een volledig autovrije en duurzame buurt op de plaats waar vroeger een vatenfabriek stond. Toch komen ook daar de groeipijnen van de stad aan de oppervlakte.

De Komet-site. De bodem bleek meer vervuild dan gedacht. Gevolg: minstens een jaar uitstel van de bouwwerken. Beeld Wouter Van Vooren

Het oorspronkelijke ontwerp, dat vorig jaar werd voorgesteld, moest grondig worden bijgestuurd na klachten van buurtbewoners. Een woontoren van twaalf verdiepingen die als baken over de stad moest uitkijken, werd geschrapt. Bovendien bleek de bodem meer vervuild dan eerst gedacht. Gevolg: minstens een jaar uitstel voor de start van de bouwwerken.

De oppositie ergert zich aan de dadendrang en de torenhoge ambities van Somers. “Hij schiet vooruit zonder eerst een draagvlak te zoeken, en moet daarna noodgedwongen bijsturen”, zegt Gennez. Zelf argumenteert Somers dat hij bijstuurt net omdàt hij naar de bevolking luistert. “Mechelen scoort uitstekend op het vlak van participatie van de bevolking.”

Bijkomend probleem: de drie nieuwe woonwijken komen allemaal op dezelfde verkeersas, geeft Freddy De Wilder aan. Als geëngageerde Mechelaar zetelt hij onder meer in de stuurgroep van de actiegroep Mechelen Mobiel voor Iedereen. “Somers wil per se meer inwoners, om zo de stad meer uitstraling te geven. Maar meer inwoners betekent ook meer auto’s. En we staan al zoveel in de file.”

Botsende visies

Mobiliteit zal nog meer centraal komen te staan in het beleid de komende legislatuur. Net op dat vlak botsen de visies tussen de huidige coalitiepartners. “Als je Groen laat doen, komt geen enkele auto de stad nog in”, zegt Marc Hendrickx, sterke man bij N-VA. Zijn partij pleit onder meer voor meer parkeerplaatsen in het centrum en aan scholen, voor de groenen compleet onaanvaardbaar.

De verkeersmalaise voelt iedereen. Aan de andere kant van de stad zucht Youssef van zaalvoetbalclub Salaam. “Tegenwoordig ben ik langer dan een half uur op weg naar het werk, nochtans ook gewoon hier in Mechelen”.

Lees ook: acht uitdagingen voor Mechelen.

Voortbestaan van ‘Jamaïca-coalitie’ is onzeker

Dat Groen en N-VA samen besturen in Mechelen is vrij uniek. Een soort magische formule voor politieke vernieuwing? De politieke realiteit is een stuk stugger.

De ‘Mechelse coalitie’ of ‘Jamaïca-coalitie’ wordt in verschillende andere steden aangehaald als optie om traditionele coalities te omzeilen. Eerst en vooral: naast Open Vld zit ook CD&V in het bestuur. Bovendien botsen N-VA en Groen frontaal als het gaat over belangrijke lokale thema’s zoals mobiliteit en samenleven. 

Voor Groen-kopman Kristof Calvo is het duidelijk: “Deze verkiezingen draaien om een keuze tussen het Mechelse model van dialoog tussen bevolkingsgroepen en het Antwerpse N-VA-model van polarisatie.” 

Het incident met N-VA-schepen Marc Hendrickx is nog niet vergeten. Hij weigerde in mei een koppel te huwen omdat de vrouw hem de hand niet wilde schudden. Hij maakte daar een nationale rel van door het onmiddellijk op Facebook te delen.

De kans is klein dat de huidige coalitie wordt voortgezet. De Vlaams-nationalisten hebben er een moeizame legislatuur op zitten, met opstappende schepenen en gemeenteraadsleden. Federaal financiënminister Johan Van Overtveldt verhuisde naar Mechelen om orde op zaken te stellen, maar houdt zich discreet op de achtergrond.

Stilletjes hopen burgemeester Somers en Calvo op een absolute meerderheid voor de stadslijst. Onmogelijk is het niet, al moet er dan minstens 10 procentpunt bij tegenover 2012. CD&V kan de meerderheid comfortabeler maken. Maar de status van beste burgemeester ter wereld verplicht Somers haast om zo’n score neer te zetten. Wie torenhoge ambities heeft, moet ze ook waarmaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234