politiek

Kabinetschef, niet langer een job voor het leven

- Dieter Bauwens - Bron: eigen berichtgeving
4 Minister van Financiën Johan Van Overtveldt. © belga

De voormalige kabinetschef van minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA), Mathieu Isenbaert, is van kamp gewisseld. Vandaag helpt Isenbaert als fiscaal advocaat bedrijven om beslissingen van de Europese Commissie en de Belgische staat aan te vechten. Het lijkt een uitzonderlijke stap, maar is het dat ook? "Dat is de professionalisering van de kabinetschefs."

"Als ik als fiscaal advocaat geen acties meer mag ondernemen tegen de Belgische staat of de fiscus, dan heb ik geen job meer", verdedigt Isenbaert zichzelf in De Standaard. Het verhaal is ongemakkelijk voor Van Overtveldt, maar kadert in een ruimere evolutie.

"Carrières verlopen anders dan vroeger, ook in de politiek", zegt politicoloog Nicolas Bouteca (UGent). Net als in andere sectoren betekent dat ook dat werknemers minder vaak en minder lang trouw blijven aan hun werkgever, in dit geval de minister.

Trouwe partijsoldaten

4 Johan Vande Lanotte (sp.a) begon zijn politieke carrière op het kabinet van Louis Tobback. © Photo News

Vroeger verliep de carrière van kabinetsmedewerkers bijna steevast via dezelfde weg. Meestal werden ze uit de administratie geplukt om hun expertise. Een partijkleur was toen geen absolute voorwaarde. Zij bleven vaak ook op post onder opeenvolgende ministers, of dat nu een socialist, liberaal of christendemocraat was.

Daar kwam geleidelijk aan verandering in. Een lidkaart van de partij werd steeds belangrijker voor een cabinetard. Mensen werden vaker vanuit de partij ingezet. Een mooi voorbeeld is voormalig premier Jean-Luc Dehaene, die in de jaren zeventig via diverse CVP-kabinetten opklom van medewerker tot kabinetschef.

Dehaene is ook een goed voorbeeld van hoe trouwe partijsoldaten, gepokt en gemazeld op kabinetten, na verloop van tijd de stap naar de actieve politiek zetten. Dat zien we ook bij onder meer Johan Vande Lanotte (sp.a), die zijn politieke carrière begon op het kabinet van Louis Tobback, en recenter nog bij John Crombez (sp.a) en Ben Weyts (N-VA), die de kneepjes van het vak leerden op de kabinetten van respectievelijk Freya Van den Bossche en Geert Bourgeois.

Beloond

Share

'Didier Reynders (MR) staat erom bekend zijn personeel goed te verzorgen'

Politicoloog Bart Maddens (KU Leuven)
4 Minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR). © Photo News

Als een kabinetschef niet zelf voor een politiek mandaat ging, kon hij doorgaans wel rekenen op een ander 'mooi postje'. Kijk bijvoorbeeld naar Hans D'Hondt. Die was jarenlang de kabinetschef van minister-president en premier Yves Leterme (CD&V), en leidt sinds 2010 de FOD Financiën. Ook Didier Reynders (MR) staat erom bekend "zijn personeel goed te verzorgen", zoals politicoloog Bart Maddens (KULeuven) het verwoordt. Reynders maakt al sinds 1999 deel uit van de federale regering en zag in die tijd heel wat kabinetschefs komen en gaan,

De functie van kabinetschef vormt niet enkel voor een politieke carrière een springplank. Dat is evenzeer van tel in de privésector. Enkele van Reynders' kabinetschefs werden achteraf directeur bij de Nationale Bank, een andere is sinds vorig jaar financieel directeur bij de NMBS.

Verschillende van Reynders' kabinetschefs doorliepen overigens niet het traditionele parcours langs de kabinetten. De liberale vicepremier rekruteert niet enkel partijgenoten met wat kilometers op de teller, maar laat zijn oog ook regelmatig op interessante profielen in de privésector vallen. Dat is een evolutie die de laatste jaren is ingezet: de expertise haalt het vaker dan vroeger van de politieke kleur.

Professionalisering

4 Staatssecretaris Elke Sleurs (N-VA). © Photo News
Share

'Een kabinetschef is toch echt wel de vertrouwenspersoon van de minister. Het is de meest partijpolitieke functie op een kabinet'

Politicoloog Bart Maddens (KU Leuven)

Maar dat gebeurt nog lang niet altijd, leert een blik op de kabinetschefs van CD&V en Open Vld. Daar zijn het toch nog steeds voornamelijk trouwe partijsoldaten die de plak zwaaien. Dat is ook logisch, vindt Maddens. "Een kabinetschef is toch echt wel de vertrouwenspersoon van de minister. Het is de meest partijpolitieke functie op een kabinet."

De keuze voor ongebonden profielen bij N-VA is voor een deel een bewuste keuze - de kracht van verandering, weet u wel - maar komt er anderzijds ook uit noodzaak. "De andere partijen hebben een heel netwerk in het overheidsapparaat, terwijl N-VA soms out of the blue mensen heeft moeten zoeken, van wie de loyaliteit minder zeker was", zegt Maddens.

Dat merk je ook aan de vele wissels aan de top van de N-VA-kabinetten sinds de start van de regering-Michel. Isenbaert verliet Van Overtveldt na een half jaar. Ook Theo Franckens kabinetschef Ellen Vermoesen hield het eind vorig jaar voor bekeken, naar verluidt omdat ze steeds meer moeite had met de harde lijn van Francken en de rest van zijn kabinet. En staatssecretaris Elke Sleurs is al aan haar derde kabinetschef toe.

De professionalisering van kabinetten en kabinetschefs valt toe te juichen: de expertise moet primeren. Maar er blijkt voor de partijen toch een risico aan verbonden. De vele personeelswissels zijn niet goed voor de stabiliteit van een kabinet. En N-VA is al de partij die het minst op ervaring kan terugvallen.

Dossier Jean-Luc Dehaene
Dossier Jean-Luc Dehaene

Lees alle artikels

nieuws

cult