Woensdag 01/02/2023

AnalyseDonald Trump

Justitie drijft Trump steeds meer in het nauw, en dat creëert kansen voor DeSantis — de ‘competentere versie’ van Trump

In Florida poseert een vrouw bij een campagnewagen voor Ron DeSantis. Beeld Scott McIntyre / NYT
In Florida poseert een vrouw bij een campagnewagen voor Ron DeSantis.Beeld Scott McIntyre / NYT

Ex-president Donald Trump blijft van relletje naar relletje hotsen, ook nu justitie in de VS voortgaat met het onderzoek naar de geheime documenten in Mar-a-Lago. Het biedt perspectieven voor zijn ‘nettere kloon’ Ron DeSantis.

Ans Boersma

Slecht nieuws voor Donald Trump: het Amerikaanse ministerie van Justitie krijgt rechtstreeks toegang tot de 11.000 documenten die uit zijn huis werden gehaald. Dit besloot het federaal hof van beroep in Atlanta. Eerder werd een onafhankelijke arbiter – een bemiddelaar – aangesteld, die zou bekijken welke documenten onderzocht mochten worden. Een tegenvaller voor de oud-president, die had gehoopt zo het onderzoek te vertragen. Hij wil dat de in beslag genomen documenten geheim blijven.

Justitie zegt dat Trump de documenten uit het Witte Huis meegenomen heeft, en dat is strafbaar. De hoop is dat het onderzoek nu sneller afgerond wordt en het ministerie van Justitie kan besluiten of Trump al dan niet vervolgd wordt. Hoelang deze procedure nog duurt, is koffiedik kijken.

‘Politiek gemotiveerd’

Het juridische proces zit Trumps politieke plannen niet in de weg. Integendeel, hij heeft zich bewust vroeg kandidaat gesteld voor de presidentsverkiezingen van 2024. Zo wil hij dit soort juridische procedures bemoeilijken, zegt VS-kenner Victor Vlam, auteur van twee boeken over Donald Trump. De oud-president blijft herhalen dat het onderzoek politiek gemotiveerd is. Biden zou hem onschadelijk willen maken. Vlam: “Hij presenteert zich als slachtoffer van een politieke heksenjacht.”


De strafrechtelijke procedures tegen Trump zijn zeker politiek geladen. Bij elke stap in het proces wordt genoemd welke rechter de uitspraak deed en door welke president die aangesteld werd. Ook stelde de Amerikaanse minister van Justitie Merrick Garland een speciale aanklager aan, die als onpartijdig te boek staat. Dit moet voorkomen dat de procedures tegen Trump een zweem hebben van partijdigheid en president Biden voordeel opleveren.

Aanklager Jack Smith onderzoekt voortaan zowel de geheime documenten als de rol van de oud-president bij de bestorming van het Capitool. Trump noemde zijn aanstelling “de ergste politisering van justitie in ons land ooit”.

Op 15 november maakte Donald Trump bekend dat hij opnieuw meedoet aan de presidentsrace. Beeld AP
Op 15 november maakte Donald Trump bekend dat hij opnieuw meedoet aan de presidentsrace.Beeld AP

Uitgaande van een onafhankelijke rechtelijke macht is het opmerkelijk dat zulke discussies oplaaien. Volgens Vlam is dit inmiddels normaal geworden in de VS, terwijl de politieke voorkeur van de rechter en de aanklager er niet toe horen te doen. “De VS zijn zo verdeeld dat dit ook doorwerkt in juridische beslissingen. Een teken dat de democratie op het spel staat en aan kwaliteit aan het verliezen is.”

Dat er door de jaren heen in de VS een duidelijke juridische polarisatie is opgetreden, bevestigt jurist en VS-deskundige Kenneth Manusama (VU Amsterdam). Maar de rechtsstaat functioneert in het land zoals het moet, zegt hij. Er is sprake van verschillende lagen rechters in procedures, en Trump kan zich prima verdedigen en alle rechtsingangen benutten.

Klaar met de schandalen

Volgens hem is het wel een probleem dat Trump nog altijd niet daadwerkelijk is aangeklaagd of strafrechtelijk vervolgd. “Bij het ministerie van Justitie zijn ze huiverig om door te pakken, zeker nu hij presidentskandidaat is geworden.” Die strategische zet maakt het nog moeilijker om hem te vervolgen. De twee onderzoeken creëren al snel een politieke rel, die hij kan omzetten in zijn voordeel.

Maar Trump moet daar ook mee oppassen. Juist die rellen zorgen ervoor dat Amerikanen klaar zijn met de schandalen. De storm die telkens opsteekt rond zijn persoon maakt ruimte vrij voor andere mogelijke Republikeinse presidentskandidaten. De laatste verkiezingen tonen aan dat extreme verkiezingskandidaten in twijfel worden getrokken. Amerikanen lijken op zoek naar een mildere, minder extreme kandidaat.

Concurrentie vanuit Florida

Daar liggen kansen voor Ron DeSantis, gouverneur van de staat Florida. In de peilingen heeft hij Trump ingehaald. Een “competentere versie van Trump”, noemt Victor Vlam hem. De gouverneur treedt qua gedachtegoed in de voetsporen van de oud-president en is welbespraakt. Hij is conservatief en rijk, en heeft geen schandalen aan zich kleven. Ook hij bestrijdt de wokecultuur met hand en tand.

DeSantis op een feestje voor zijn herverkiezing als gouverneur in Florida begin november. Beeld Scott McIntyre / NYT
DeSantis op een feestje voor zijn herverkiezing als gouverneur in Florida begin november.Beeld Scott McIntyre / NYT

Zo profileerde hij zich in Florida met de ‘Don’t Say Gay’-wet. In de zuidelijke staat is het nu verboden om op de basisschool te praten over gender, geaardheid en lgbtq+-gerelateerde onderwerpen. Voor veel Republikeinse kiezers een belangrijk thema, waarmee de gouverneur zich ook landelijk op de kaart kan zetten. En dat heeft hij nodig, want hij heeft niet de naamsbekendheid van Donald Trump.

De stijgende populariteit van DeSantis is een doorn in het oog van Trump. Vroeger behoorde de gouverneur tot zijn ingewijden. Inmiddels noemt Trump hem een “gemiddelde Republikeinse gouverneur met geweldige public relations”. In november waarschuwde hij zijn potentiële tegenstander om uit de race te blijven, omdat hij anders een boekje over DeSantis zou opendoen. Trump weet volgens eigen zeggen “meer over hem dan wie dan ook, behalve misschien zijn vrouw”, zei hij in een interview met Fox News Digital.

Door de strafrechtelijke onderzoeken is Trump niet stilletjes in een hoekje gaan zitten. Amerikanen mogen dan langzaamaan Trump-moe zijn, we moeten hem vooral niet te snel afschrijven, waarschuwt Vlam: “Dat is vaker gedaan, waarop hij vervolgens won.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234