Vrijdag 10/04/2020

De Wending

Jinnih Beels: "Naïviteit is niet achterlijk"

Jinnih Beels.Beeld Diego Franssens

Met één letter kan een leven veranderen. Jinnih Beels stapte dit jaar van de politie naar de politiek. In 2018 is ze kandidaat bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dat wordt dan weer een sprong van het hele alfabet: van Zoerle-Parwijs naar Antwerpen.

Zou iemand anders in de wereld Jinnih heten? Toen Amna Khatoon een naam zocht voor haar dochtertje, deed ze dat zorgvuldig. Jinnih is een afgeleide van Mohammed Ali Jinnah. "Als kind vond ik het een verschrikkelijke naam", zegt Beels. "Later leerde ik dat die man een Pakistaans vrijheidsstrijder was die zich inzette voor de verstandhouding tussen hindoes en moslims. Daar ben ik nu blij mee." Zo'n naam heeft ook een voordeel. Als in de herfst van 2018 in de wijken van Antwerpen affiches hangen met daarop 'Jinnih' zal niemand twijfelen. En in die wijken kennen ze haar goed.

Die wijken zijn onvergelijkbaar met Zoerle-Parwijs. Hier heerst vrede, zong Gorki, en er is hoop voor iedereen. Voor visclub De Nieuwe Lippers, in restaurant De Mandarijn en in café De Lindeboom. De wereld is er anders dan in de Luchtbal, Deurne-Zuid of de Kievitwijk, waar niet alleen taalkundig andere accenten worden gelegd. Maar de consequentie van het nieuws dat zij op 14 oktober op de lijst Samen als tweede zal staan tussen Groen-lijsttrekker Wouter Van Besien en Antwerps sp.a-voorzitter Tom Meeuws is dat er een verhuizing aankomt. "We wilden dat al doen, maar pas als onze zoon naar het eerste middelbaar zou gaan. Alexander ziet het helemaal niet zitten. Hij heeft niets met Antwerpen. (lacht) Hij hoopt dat ik niet verkozen geraak en dat we dan terugkeren. Maar hij heeft ook gezegd: 'Als je verkozen wordt tot burgemeester, dan schaf je de school maar af.'" Alexander is 10.

Dat ze in de politiek zou stappen, maakte Jinnih Beels op 13 oktober bekend. Vanaf toen waren er nog 365 dagen tot de verkiezingen. Als iemand haar dat een jaar eerder had voorspeld, dan had ze dit gezegd: "Geen denken aan. Ik vond dat het niet te rijmen was met wie ik ben. We moeten niet beloven dat we iets gaan veranderen of dat we de problemen gaan aanpakken als we dat niet kunnen waarmaken."

Dat klinkt alsof politiek dat dus niet kan.

"Neen, maar mijn eerste korpschef was Luc Lamine en hij zei me ooit: 'Als iets niet lukt, neem je dat altijd persoonlijk. Doe dat niet, want dat is niet leefbaar.' Ik ben een teamspeler die haar successen deelt en wat niet lukt op zich neemt. Als ik mijn woord geef, wil ik me daar aan houden. Toen ik zeventien jaar geleden bij de politie begon, heb ik te vaak dingen beloofd. Ik heb geleerd dat niet meer te doen. Ik zeg niet: 'Ik beloof je dit.' Ik zeg wel: 'Ik ga het melden.' Veel politiekers beloven te veel."

Jimmy Carter beloofde dat hij, mocht hij president worden, nooit zou liegen. Dat was pas straf.

"Ik heb me al vaak afgevraagd waarom mensen in de politiek stappen. Is het uit persoonlijk gewin, voor de postjes of uit compassie? Zelf ben ik een idealiste. Dat komt door mijn moeder en door mijn roots in India. Ik heb een heel groot rechtvaardigheidsgevoel. Maar dat is niet altijd dankbaar, want de wereld is niet zwart-wit. De wereld is grijs. Het is dus moeilijk om voor iedereen goed te doen. De politie was een harde leerschool. Vaak botste het met mijn karakter. Natuurlijk moet je keuzes maken en grenzen stellen, maar ik wil ook geen mensen in de kou laten staan."

Alles begon met een sms van Tom Meeuws: 'Kunnen we elkaar eens spreken?' Even later zaten ze tegenover elkaar in
Le Royal Café in het Antwerpse Centraal Station. Zij was naïef. "Ik dacht dat hij me steun achter de schermen zou vragen." Hij vroeg of ze mee in Samen wilde stappen. Zij was daar ondersteboven van. Hij zei: 'Denk er eens over na.' "Een volgende afspraak was met Wouter (Van Besien, RVP) erbij en na een gesprek of vier hakte ik de knoop door. Ik geloofde in het verhaal van Samen, hoe onnozel dat ook mag klinken. Het is de kracht van groen en rood, gecombineerd met een onafhankelijke."

Waarom is dat onafhankelijke zo belangrijk? Het lijkt alsof je dan geen kleur bekent.

"Ik vind... of vond... Neen, ik vind nog altijd dat de meeste politici niet zijn omringd door de juiste adviseurs. En ik denk dat progressieve burgers een onafhankelijke, goede aanvulling kunnen zijn. Ik heb niet de bagage van groen en rood en ik heb het gevoel dat in Antwerpen grote groepen mensen geen stem meer hebben. Juist die groep is belangrijk: de lagere sociale klassen, de allochtone gemeenschap, alleenstaande moeders... Een meerderheid van mensen die niet bij het clubje hoort."

Ze zoekt een voorbeeld. "Vanaf het Schoon Verdiep gezien, schijnt de zon. Maar van daar zie je het Kiel, Borgerhout en de Dokken niet liggen. Ik ging onlangs naar Futsal Antwerpen. Bijna al die spelers zijn van allochtone afkomst en eigenlijk rolmodellen. Maar bijna al die gasten zijn ook werkloos. Hoe is het mogelijk dat het stadsbestuur met die rolmodellen niets doet?"

Ze zei dus 'ja' tegen Tom Meeuws. Kort nadien schreef hij een column over wat hij de 'immocratie' in Antwerpen noemde. Het verhaal is bekend: het Fornuis, Land Invest, Bart De Wever en het hele bestuur, Cola Zero. Maar dus ook, zo bleek na die column, Tom Meeuws. "Er zijn fouten gemaakt aan beide kanten. Maar wat Tom aankaartte, moest wel op tafel worden gelegd. Alleen heeft De Wever met zijn Cola Zero opnieuw een trucje toegepast – dat kan hij heel goed – waardoor de inhoud van het dossier verdween. Maar of hij daar nu een Cola Zero dronk of een driegangenmenu at, dat maakt geen verschil. Hij was er."

Vraag is: hoe snel krijg je spijt van een beslissing? Amper in de race en Meeuws krijgt een boemerang in het gezicht. En dus, de naam zorgt er zelf voor, ook Samen. Zelfs als Wouter Van Besien met zijn fiets door het rood rijdt, krijg je dat samen op je bord. "Spijt? Nog geen moment. Mark Twain zei: 'Later heb je meer spijt van wat je niet deed dan van wat je wel deed.' Ik ben 40 en ik heb leren relativeren. Ik heb ook geleerd de essentie van het verhaal niet te missen. Als diensthoofd Diversiteit zag ik hoe op de boodschapper werd geschoten en zo de boodschap verdween. Dat ik het uiteindelijk opgaf, kwam omdat ik merkte dat het beleid sinds 2012 niet meewilde en dat dat een bewuste keuze was.

"Een voorbeeld? De cijfers van het intrafamiliaal geweld zouden in Antwerpen met 10 procent zijn gedaald. Hoera! Wat je niet hoort is dat alle kantoren 's avonds om 17 uur gesloten zijn nu. Dan kun je geen aangifte meer doen, natuurlijk. En dat is een beleidskeuze."

We zitten aan tafel in Zoerle-Parwijs, maar de politie van Antwerpen en die van Mechelen zijn niet zo ver weg. Naast een notitieblok met het politielogo, ligt een boek van Pieter-Paul Verhaeghe: Liever Sandra dan Samira?, over praktijktesten, mysteryshopping en discriminatie. Haar iPhone licht geregeld op: een (nu ex-)collega uit Mechelen vraagt raad na een geval van racisme in het korps. Na haar vertrek in Antwerpen was ze daar een klein jaar aan de slag. "Het racisme zit er ook daar ingebakken en dat is erg voor Bart Somers, want hij is een verademing als burgemeester. Maar ik heb helaas gemerkt dat het niet volstaat dat de politiek mee is. Hij moet afgaan op wat men hem vertelt en daar begint het: het wordt binnenskamers gehouden."

Het lijkt alsof er een #metoo-beweging over racisme nodig is.

"Zo is het helemaal. Het probleem is écht vergelijkbaar, want ook hier zie je victim blaming. Een allochtone collega die geen hand krijgt en die te horen krijgt dat hij daar ook nooit op moet rekenen, hij meldt dat en de reactie is: 'Overdrijf je niet?' Ik heb het dit jaar zelf meegemaakt (in een WhatsApp-groep van de Mechelse politie dook een foto van haar op met als opschrift: 'En waarom zou ik je een hand moeten geven? Jou kleur staat mij niet aan', inclusief taalfout, RVP) en dan gaat het vaak over rotte appels. Die harde kern van 10 procent racisten is moeilijk aan te pakken. Maar die zwijgende meerderheid kun je wel aanpakken. Het probleem in Antwerpen is dat het rechts beleid als vergif in het hele korps is geslopen. Politiemensen voelen zich nu gesteund door het beleid en stellen zich in de straat zo op."

En dan citeert ze Edmund Burke: "Die zei: 'Alles wat nodig is voor de triomf van het kwaad is dat goede mensen niets doen.' Als er in de Tweede Wereldoorlog geen mensen in het verzet waren gegaan, zouden er nog meer doden zijn gevallen. We moeten dus af van die zwijgende minderheid."

Is 2017 een kantelpunt?

"Het was in ieder geval een heftig jaar. In juni onderging mijn man zijn jaarlijks bloedonderzoek. (glimlacht) Daar lachte ik hem wel eens mee uit, maar dat onderzoek heeft hem gered. Zo bleek immers dat hij pancreaskanker had. Op 5 september werd hij geopereerd en de dag voordien, terwijl hij in dat ziekbed lag, ben ik gecrasht. Tot dan hadden we ons allebei sterk gehouden. We waren in de zomer nog op vakantie geweest naar Portugal en hadden er amper over gesproken. Dat zit natuurlijk in je achterhoofd, maar je kropt het op. Pas op 4 september deelde ik mijn angsten. Stom. Hij heeft mij moeten troosten."

Hoe beleefde je die lange operatiedag? Kon je functioneren?

"Dat is verschrikkelijk. Ik weet alleen nog dat de chirurg erop stond dat ik die avond nog zou langskomen om me zelf in te lichten. Hij zei me dat alles goed was verlopen, maar ook dat het zwaarste nog moest komen: de revalidatie, de sondevoeding... Hij heeft een longontsteking en een maagontsteking gehad. Zijn grote geluk was zijn goede fysieke conditie toen hij het ziekenhuis binnenging."

Het is kantje boord geweest, zegt ze. Een diagnose twee maanden later was fataal geweest. Met dat bloedonderzoek lacht Beels niet meer. "Hij is nu nog thuis, maar na Nieuwjaar mag hij opnieuw gaan werken. Hij stelt het goed."

Vreemd genoeg valt die periode samen met je beslissing om in de politiek te gaan. Bij zo'n ziekte zouden veel mensen zeggen: 'Er is meer in het leven, da-ag.'

"Mijn man was nochtans degene die me steunde in mijn beslissing. Ook al heeft hij het moeilijk met de haatberichten op Facebook. Meervoud, hé. Er is zelfs gezegd: 'Het zal wel zo erg niet geweest zijn met die kanker, anders was ze niet in de politiek gestapt.' Of toen Peter De Roover (N-VA-Kamerlid, RVP) tweette waar de 'knuffels van Jinnih' waren bij het geweld in de straten... Ik zeg niet dat het mij niet raakt, maar nog eens: ik heb leren relativeren. Ik blijf zeggen dat geweld niet het antwoord op geweld is, en dat verbinden een hardere maatregel is."

Zo moeilijk is het niet, zegt ze. En herinnert zich plots de zesjarige Jinnih. We zijn juni 1983, met haar Belgische vader is ze net uit India naar België teruggekeerd, drie jaar na de dood van haar moeder. Ze komt in het eerste leerjaar bij mevrouw Degeest. "Als die juf niet zo geweldig voor me was geweest, dan weet ik niet waar ik zou zijn beland. Ik weet nog goed dat een klasgenootje me uitlachte omdat ik het woord 'boom' niet kon zeggen bij een prentje. Die juf zette dat kindje in de hoek: 'Uit jouw mond komt niet veel zinnigs.' Ik mocht in het Engels zeggen wat ik zag. Dat gaf me een gevoel van geborgenheid en is voor mij hét voorbeeld van hoe je veiligheid kan creëren. In drie maanden tijd heb ik uiteindelijk Nederlands geleerd. Gisteren ging ik iets drinken met een collega van Marokkaanse afkomst. Wij zaten te tetteren en toen kwam iemand zeggen: 'Amai, dikke duim, hoe jullie zo goed Nederlands spreken' Je zou ervan versteld staan hoeveel mensen me nog aanspreken in het Engels."

De plek waar je wieg staat, bepaalt je leven. Die van jou stond in Calcutta. Hoe groot is de invloed van die Indiase jaren tot vandaag?

"Dat heeft altijd een rol gespeeld en ik ben blij dat mijn vader dat ook belangrijk bleef vinden. Al is mijn taal inmiddels weg. Ik sprak nochtans vier dialecten. Maar ik ben trots op die roots, ze zijn altijd een deel van mij geweest en ik geef het mijn zoon ook mee. Al is hij er zelf nog nooit geweest. (ze zoekt een foto op haar iPhone) Alexander heeft een kleurtje en op school noemde iemand hem 'bruine aap'. Natuurlijk breekt je hart dan, maar je probeert dat niet te tonen. Hij was kapot van die WhatsApp-foto van mij, maar ik maakte hem duidelijk dat hij zich niet mag laten doen en dat hij gewoon zelf moet opkomen voor vriendjes die minder sterk zijn."

Je moeder stierf toen je drie was en dus kwam je vader terug. Sta je er bij stil wat er was gebeurd als je ginder was gebleven?

(lacht) "Dan was ik wellicht getrouwd toen ik 15 was en had ik nu zes kinderen. Het is tragisch dat ik mijn mama heb verloren, maar het heeft er misschien voor gezorgd dat ik een ander leven kreeg. De familie van mijn moeder waren moslims. Ze vormden een kleine afgesloten gemeenschap in Calcutta. Mijn vader werkte in een scheepvaartbedrijf en had zo mijn moeder leren kennen. Hij was er een van de weinige blanken. Ze trouwden volgens de Indische wet, maar dat huwelijk was hier nog niet erkend. Het was de bedoeling dat ze naar België zouden komen, maar hun huwelijk zorgde voor veel jaloezie. Uiteindelijk is mijn mama vergiftigd door mensen uit die buurt. Ze weten heel goed wie dat heeft gedaan, de daders waren zelfs op de begrafenis. Dat is India. Mijn moeder is begraven op de moslimbegraafplaats en dat graf hebben we nooit kunnen bezoeken. Naar Calcutta teruggaan is nog te gevaarlijk, maar naar India ging ik wel al terug. De eerste keer toen ik 20 was. Ik zou drie maanden blijven, maar na een maand keerde ik al terug. Het was te heftig."

Amna Khatoon, de moeder van Jinnih Beels, werd vergiftigd door buurtbewoners in Calcutta.Beeld Diego Franssens

Amna Khatoon heette haar moeder, en uit haar portefeuille haalt ze een foto. We zien een prachtige vrouw. "Dat ik het altijd voor de zwakkere opneem, heb ik van haar. Ze zette zich heel erg in voor de buurt."

Heb je er nog herinneringen aan?

"Ik zit met haar op een tram, in India, en ik lik aan zo'n stang om je vast te houden. Ik herinner me dat ze zei: 'Doe dat niet.' (lacht) En ik herinner me haar blik: hij had het effect van honderd zweepslagen. En dan nog één keer dat ik met een mes speelde en me sneed. Ze plakte mijn vingers af.

"Die jaren in India blijven een grote impact op me hebben. Ik ben fan van Ganesh, de god die wordt afgebeeld met het hoofd van een olifant. Hij staat voor kennis, wijsheid en geluk. Als ik ooit een tattoo laat zetten, wordt het die."

Zou je daar ooit bij de politie zijn gegaan? Je capaciteiten zouden uiteindelijk dezelfde zijn geweest.

"Geen idee. Ik heb in ieder geval altijd gezegd dat ik ooit bij de politie wilde gaan. Als kind speelde ik al police. Ik ben uiteindelijk wel eerst criminologie gaan studeren, maar uiteindelijk kwam ik toch waar ik wilde zijn."

Nu komt daar dus dat ene lettertje bij. Politie wordt politiek, met de k misschien van kracht en koppigheid, en met de klank van campagne, canvassen, conflicten en geen cadeaus. Daar is ze zich van bewust. "Als je een oorlog wil winnen, moet je bereid zijn te incasseren. Ik hoop vooral dat de campagne niet Amerikaans wordt en dat ze over inhoud gaat. Ik ga nooit over Bart De Wever praten, want ik ken hem niet. Ik heb hem ooit één keer ontmoet. Ken ik hem? Neen. Heb ik iets tegen hem? Neen dus. Maar ik heb wel iets tegen zijn beleid.

"Natuurlijk doe je dat met voorbeelden. Ik ben opgegroeid met Indira Gandhi, maar ook Barack Obama is een rolmodel. Ook al is dat een cliché. Mensen als Ahmed Aboutaleb, de burgemeester van Rotterdam, en Eberhard van der Laan, de pas overleden burgemeester van Amsterdam. Hoe de stad van hem afscheid nam, dat was toch hartverwarmend? Dan kun je zeggen dat ik naïef ben, maar dan zeg ik dat wat meer naïviteit in de politiek geen kwaad kan. Naïviteit is niet achterlijk."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234