Zaterdag 24/07/2021

Portret

Jessika Soors was altijd al de slimste van de klas, maar niet van het typische soort

Jessika Soors (Groen) aan het woord in de Kamer van volksvertegenwoordigers. Beeld BELGA
Jessika Soors (Groen) aan het woord in de Kamer van volksvertegenwoordigers.Beeld BELGA

Jessika Soors (32) werd met de grote trom binnengehaald bij Groen. Na nog geen anderhalf jaar in de Kamer zoekt ze alweer andere oorden op. Wat drijft haar?

Foefelaars, hypocrieten, bedriegers, egoïsten. De lezerskaternen in de kranten waren onverbiddelijk voor de zesde editie van Eén jaar gratis, de tv-quiz van presentatoren Herman Van Molle en Katja Retsin. Wat een avond gezellige feelgoodtelevisie moest opleveren, werd in 2006 ontsierd door ‘de bende van vier’.

Vier kandidaten hadden van bij het begin gezworen alle anderen er eerst uit te spelen en het onder elkaar uit te vechten in de finale. Al de rest was van meet af aan kansloos. Ook de toen achttienjarige Jessika Soors, de jongste kandidate ooit. Wie toen bij haar een toekomstige politieke carrière vermoedde, had hier al kunnen voelen dat die zich veeleer bij Groen dan bij Open Vld zou afspelen. Want wat plant een kotstudent te doen met tienduizenden euro’s prijzengeld? “Een deel aan een goed doel schenken.”

“Ik kende het verhaal niet, maar het zat toen duidelijk al goed bij Jessika”, lacht Groen-voorzitster Meyrem Almaci. Zij trekt Soors dertien jaar later mee de actieve politiek in, op voorspraak van toenmalig politiek directeur Tarik Fraihi, die jarenlang met Soors had samengewerkt rond deradicalisering. Bij de verkiezingen van 26 mei 2019 belandt ze als neofiet helemaal bovenaan de Kamerlijst voor Vlaams-Brabant. Soors haalt een verdienstelijke 18.000 voorkeursstemmen – bij Groen doet enkel Kristof Calvo beter.

Het levert haar een zetel als Kamerlid op, maar lang duurt haar doortocht in het parlement niet. Amper zestien maanden nadat ze werd ingezworen als volksvertegenwoordiger, kondigde ze eind oktober al haar afscheid aan. Soors wordt politiek directeur en woordvoerder van Sarah Schlitz (Ecolo), die in de regering-De Croo het staatssecretariaat voor Gelijke Kansen bestiert.

“Een verlies voor de partij”, oordeelt een collega in de federale fractie. “Ze was een van onze toptalenten.” Soors bezit de politiek waardevolle combinatie van inhoudelijk sterk te zijn én cassant uit de hoek te kunnen komen. Wanneer ze in Terzake rechtstreeks met VB-voorzitter Tom Van Grieken in debat gaat over het gevaar van rechts-extremisme, laat ze zich niet in de hoek drummen door een politicus die nooit verlegen zit om scherpe uitspraken. Het helpt dat Soors als voormalig deradicaliseringsambtenaar heel goed weet waar ze het over heeft.

Soors was altijd al de slimste van de klas, maar niet van het typische soort. Op de middelbare school trekt ze van de richting Latijn naar de kunsthumaniora. Aan het Lemmensinstituut in Leuven volgt ze woordkunst en drama, maar ook dat is haar te saai. De hoogbegaafde Soors kan maar niet aarden in de schoolse omgeving: ze wordt intellectueel te weinig uitgedaagd. Terwijl het voor haar allemaal best wat sneller mag gaan, ergert ze zich blauw aan de vertragingsmechanismes van de andere leerlingen.

Thuisonderwijs dan maar, en een diploma via de middenjury. Ze voltooit tegelijk het vijfde en het zesde jaar, waardoor ze een jaar vroeger dan haar leeftijdsgenoten naar de universiteit kan. Tijdens een reis naar Marokko valt haar keuze op de opleiding arabistiek. Ze stoort zich aan de ongenuanceerde kijk van veel mensen op de Arabische wereld – en de taal leren levert een leuke uitdaging op.

Eens afgestudeerd blijft ze plakken aan de KU Leuven, waar ze onderzoek doet naar islamitische radicalisering. Haar eigen onderzoeksproject grijpt weliswaar naast financiering van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek, dat de maatschappelijke relevantie te gering vond. Niet veel later werd die relevantie vanzelf duidelijk. Fouad Belkacem, de leider van het opgedoekte Sharia4Belgium, wordt veroordeeld voor het aanzetten tot haat en geweld. Vilvoorde groeit uit tot de Europese hoofdstad van geradicaliseerde Syrië-gangers.

‘Het vertrek van Jessika is een verlies voor Groen’, zegt een partijgenoot. ‘Ze was een van onze toptalenten.’ Beeld Wouter Van Vooren
‘Het vertrek van Jessika is een verlies voor Groen’, zegt een partijgenoot. ‘Ze was een van onze toptalenten.’Beeld Wouter Van Vooren

De Vilvoordse burgemeester Hans Bonte (sp.a) beseft dat hij moet ingrijpen en zet een lokaal actieplan op het getouw. Soors wordt aangetrokken als deradicaliseringsambtenaar. Ze coördineert de hulpverlening die geboden wordt aan kwetsbare gezinnen, betrekt scholen bij preventiecampagnes, organiseert informatiedagen voor de politie. “Het is haar verdienste dat ze het werk onderbouwde met kennis van de wetenschappelijke literatuur”, zegt Bonte.

Twee dingen vallen op in Soors’ benadering. Eén: geradicaliseerden blijven voor haar mensen. Syrië-gangers zijn niet per definitie terroristen. Soors heeft oog voor de samenloop van moeilijke familiale en sociale omstandigheden die beïnvloedbare jongeren op het verkeerde spoor zetten. “Ik moet vaak denken aan Assepoester,” zegt ze in Humo over de thuissituatie van radicaliserende meisjes.

Twee: medeleven en begrip staan niet gelijk aan naïviteit. “Het zijn echt niet allemaal arme passieve schaapjes die met open ogen in hun ongeluk lopen. Heel wat meisjes weten goed wat ze doen en kiezen er bewust voor. In Syrië spelen sommigen een heel actieve rol in het rekruteren en het verspreiden van propaganda”, zegt Soors in hetzelfde interview.

Podiumbeest

“Ze heeft me ooit gezegd dat ze eigenlijk niet geïnteresseerd was in een politiek mandaat, terwijl ik juist wel een politica in haar zag”, herinnert Bonte zich. “Radicalisering was echt een symbooldossier op dat moment. Haar reactie op uitspraken van bijvoorbeeld Jan Jambon (N-VA) toonde duidelijke politieke reflexen.”

Anderen zien nog een tweede verklaring voor de sprong richting politiek: de ambitieuze Soors gaat de spotlights niet uit de weg. Kennissen omschrijven haar als een podiumbeest, soms ook een haantje-de-voorste. Ze wil gehoord worden, dingen veranderen.

Zo belandt ze ook als expert in de parlementaire onderzoekscommissies die opgericht worden na de aanslagen van 22 maart. Daar springt ze in het oog van Almaci. “We hebben een paar verkennende gesprekken gehad, maar veel heb ik niet moeten sleuren.”

Als Kamerlid haalt Soors zich meer dan eens de toorn van verzameld rechts op de hals. In een commissiezitting over de rellen aan de kust maant zij aan tot enige kalmte. “Gaan we elke keer als er zich een incident voordoet de commissie laten samenkomen? Gaan wij elke keer om ter strafst tweeten over wat wij vinden van de amokmakers?” Tijdens het debat met Van Grieken zet ze het gevaar van moslimextremisme en rechts-extremisme op gelijke hoogte. De fanatieke rechterzijde op sociale media ziet in haar de zoveelste groene wegkijker – zeker wanneer Soors voorstelt de grondwet te wijzigen om hate speech beter te kunnen vervolgen.

“Onthecht”, zo omschrijft een bron haar. Soors is aan niets of niemand gebonden. Dat blijkt wanneer na de vorming van de regering-De Croo de ministerportefeuilles verdeeld moeten worden en haar goede vriend Kristof Calvo in een dramatische nacht gepasseerd wordt. Een misnoegde Soors organiseert daarna mee het interne verzet tegen de voorzitster die haar nog niet zo lang geleden mee als kopstuk lanceerde.

Amper enkele weken later trekt Soors de deur van de Kamer achter zich toe. “Ik stap niet uit de politiek, maar in het beleid”, verklaart ze haar keuze. Het is niet moeilijk om haar vertrek te lezen als een beslissing uit rancune en teleurstelling in de harde politieke zeden. Maar die lezing klopt niet, geven bronnen aan. Soors had wel degelijk het gevoel dat ze als parlementslid te weinig kon wegen op het beleid, zegt een collega. Wat ze inboet aan zichtbaarheid, denkt ze als politiek directeur op een kabinet goed te kunnen maken in directe invloed op wetgeving. In de Kamer vormden Soors en Sarah Schlitz bovendien al langer een tandem rond het thema gelijke kansen.

“Het tumult rond die ministerkeuze heeft mijn keuze juist moeilijker gemaakt,” zegt Soors zelf. “Het risico om verkeerd begrepen te worden was groot, dat besefte ik wel. Kijk: voor mij is het bijkomstig of ik zelf op de camera sta. Mijn ambitie is niet om een bepaalde positie te bereiken, maar wel om een interfederaal actieplan tegen racisme te kunnen schrijven. Ik heb altijd gezocht naar de beste manier om beleid, politiek en maatschappelijke noden met elkaar te verzoenen. Ik denk dat die voor mij nu op het kabinet te vinden is.”

Correctie: In een vorige versie van dit artikel stond te lezen dat Groen-voorzitster Meyrem Almaci Jessika Soors bij de partij bracht. Maar het was toenmalig politiek directeur Tarik Fraihi die de gesprekken met Soors opstartte en haar onder de aandacht bracht van Almaci. Het artikel werd in die zin aangepast.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234