Donderdag 07/07/2022

AchtergrondPolitiek

Is de ‘dash’ stilaan uit Vivaldi, en komen er vervroegde verkiezingen?

PS-voorzitter Paul Magnette en premier Alexander De Croo. Beeld DM
PS-voorzitter Paul Magnette en premier Alexander De Croo.Beeld DM

Haalt Vivaldi wel de eindmeet in 2024? Die vraag klinkt steeds luider binnen de coalitie.

Jeroen Van Horenbeek en Ann De Boeck

Op sociale media kom je hem regelmatig tegen: een meme met Kuifje en kapitein Haddock die naast elkaar aan een toog staan, met een uitgeputte Haddock die zucht: “What a week, huh? (Wat een week, hè?”) en Kuifje die antwoordt: “Captain, it’s Wednesday (Kapitein, het is woensdag).”

Premier Alexander De Croo (Open Vld) moet zich soms kapitein Haddock voelen: vermoeid en ontmoedigd. Zeker de voorbije week kon het bijna niet anders, na de slechte peiling van vorig weekend, de ongeziene demarche van zijn Vincent Van Quickenborne (Open Vld) rond het verbod op gokreclame op maandag en de loeiharde reacties van PS en MR op een werkdocument van de Hoge Raad van Financiën over de toekomstige fiscale hervorming op dinsdag. “Wat een week, hè?”

Het conflict tussen Open Vld en MR over het reclameverbod op gokken zit ondertussen in de koelkast. Eerst moet Europa zich uitspreken, pas daarna zal de regering een beslissing nemen. Dat De Croo een stokje heeft gestoken voor zijn ‘kunstgreep met het KB’ (een koninklijk besluit dat alleen door niet-MR-ministers getekend moet zijn) maakt Van Quickenborne er niet minder strijdvaardig op. Omgekeerd blijft MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez ervan overtuigd dat een verbod te ver gaat. Een netelige zaak, zeker omdat heel wat regeringspartijen, PS op kop, Bouchez wat graag een nederlaag willen aansmeren. Voor velen is hij de eeuwige stokebrand in de regering.

2023

Van buitenaf gezien lijkt de deconfiture van Vivaldi – een onuitgegeven coalitie met zeven partijen gevormd na ellenlange onderhandelingen en de dramatische eerste coronagolf – stilaan ingezet. Corona heeft de ideologische verschillen binnen de coalitie twee jaar gecamoufleerd, maar nu zijn ze onmiskenbaar. Belangrijker: ook binnen Vivaldi zelf lijken steeds meer mensen rekening te houden met een val van de regering en vervroegde verkiezingen richting 2023. Dat unheimisch gevoel sluimert al enkele maanden binnen de regeringspartijen, na een zomer gevuld met links-rechtstegenstellingen vorig jaar, maar nu lijkt het sterker dan ooit. Een hooggeplaatste vivaldist zegt: “De voorzitters hebben al met elkaar gebeld over de toekomst. Daar ben ik zeker van.”

Welbeschouwd zijn er redenen om pessimistisch te zijn. Er is de onrust binnen cd&v, en in minder mate Groen. Wie wordt er de nieuwe voorzitter en welke lijnen zet die uit? Wat betreft cd&v heeft Sammy Mahdi, de topfavoriet, al benadrukt dat hij een ‘activistischere koers’ wil varen. Dat voorspelt weinig goeds voor de broze samenhang van de regering-De Croo. Kan die er nog een voorzitter bij hebben die zich wil profileren? Sowieso vinden heel wat cd&v’ers, zeker de anciens en burgemeesters, dat de partij niet op haar plaats is in Vivaldi. Volgens sommige bronnen is dit maandag ook al ter sprake gekomen tijdens het eerste partijbureau in het post-Coens-tijdperk.

De Gedachte

Bart Eeckhout: ‘Het wordt tijd dat de premier zijn vices en partijvoorzitters bij elkaar roept. Om elkaar recht in de ogen te kijken

Er is de Koude Oorlog tussen de groenen en MR rond het nucleaire dossier. De onderhandelingen met uitbater Engie Electrabel over de kernuitstap lopen, maar Bouchez blijft – tot ergernis en stille wanhoop van de groenen – aandringen op het langer openhouden van meer dan twee kerncentrales. Zo ver door de knieën willen Groen en Ecolo niet gaan. En er is het etterend conflict tussen PS en MR, de grootste partijen ten zuiden van de taalgrens. Waarbij PS-voorzitter Paul Magnette in de sociaal-economische dossiers meer dan ooit over zijn linkerschouder kijkt richting Raoul Hedebouw en de groeiende PVDA-PTB. In Frankrijk is de PS sinds kort opgegaan in het project van de extreemlinkse Jean-Luc Mélenchon. Die aardverschuiving laat zich voelen tot in ons land.

Voeg hier nog eens snel verslechterend economisch klimaat aan toe – met onder meer een stijgende rente die de schuldenlast van België omhoogduwt – en je hebt een toxische cocktail waarvan het maar de vraag is of Vivaldi hem doorgeslikt krijgt. In de partij van premier De Croo heeft voorzitter Egbert Lachaert alvast duidelijk gemaakt dat hij absoluut wil doorzetten met zijn vernieuwingsoperatie Liberaal Vuur. Volgens sommige liberalen zit deze operatie, die Open Vld wat meer smoel moet geven, in de weg van het federale regeringswerk. Voor hen moet alles gericht worden op de kanseliersbonus van De Croo, die het uitstekend doet in de politieke poppolls. Maar volgens Lachaert is Vivaldi gewoon niet stabiel genoeg om het lot van de partij aan te verbinden.

Migratiepact

Zoals het dan gaat, wordt overal binnen de coalitie benadrukt dat ‘niemand zit te wachten op vervroegde verkiezingen’. Op de keper beschouwd is dat ook zo. Afgaand op de meest recente peilingen zou alleen Vooruit wat bescheiden winst kunnen boeken. Maar de Wetstraat-geschiedenis leert dat er lang niet altijd rationele keuzes worden gemaakt. Zodra het kompas op verkiezingen gericht staat, is het vaak moeilijk om dat nog te veranderen. Geen zes maanden nadat N-VA-voorzitter Bart De Wever in 2018 liet weten dat de ‘dash’ uit Michel I was omdat de betrokken partijen niet meer bereid waren tot een eerbaar compromis, viel de coalitie over het VN-migratiepact.

Sprekend voor de onzekere gemoedstoestand van de vivaldisten: Mahdi liet dinsdagavond in De afspraak onomwonden verstaan dat Coens’ keuze om per direct op te stappen als cd&v-voorzitter deels was ingegeven door de bezorgdheid dat zijn opvolger genoeg tijd moest krijgen om eventuele vervroegde verkiezingen in 2023 voor te bereiden. In zijn eigen woorden: “Er is nagedacht: hoe snel moeten we duidelijkheid krijgen om ’24 voor te bereiden? Of potentieel ’23?”

Lees ook

Welke regering komt het eerst in de problemen door cd&v?

Theo Francken (N-VA): ‘Sorry, maar uiteindelijk krijgt de N-VA altijd gelijk: over migratie, veiligheid, defensie, energie…’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234